«Alǵashqy ózekti taqyryptyń biri – pandemııa bastalǵan sátte álemdik kýrorttarda demalyp jatqan otandastarymyzdy elge qaıtarý máselesi boldy. Osy tusta bul problemaǵa álemniń kóptegen eli tap bolǵanyn aıta ketý kerek.
Úkimet aldyn ala engizgen shet memleketke saıahattaý boıynsha azamattardyń quqyqtaryna kepildik berý júıesi bizge bir apta ishinde 5 913 azamatty elge qaıtarýdy jedel uıymdastyrýǵa múmkindik berdi. Júıe bizge árbir týrıstiń aty-jónin, onyń demalý orny men kezegin bilýge, sol arqyly tapsyrmany barynsha tıimdi oryndaýǵa múmkindik berdi.
Budan ári biz týrıstik naryqta qarjylyq problemalarǵa tap boldyq. Kompanııalar bilikti kadrlar men keńseni ustap turý úshin jalaqy, salyq tóleýge májbúr boldy.
Úkimettiń daǵdarysqa qarsy sharalar qabyldaý jónindegi jumysy sheńberinde bizdiń mınıstrlik salyqtan bosatý, jeńildikti nesıeler berý, qoldanystaǵy nesıelerdiń merzimin uzartý jóninde tıisti usynystar engizdi. Bul sharalardyń barlyǵyn Premer-Mınıstr men Úkimettiń qarjy blogy qoldady.
Epıdemıologııalyq jaǵdaıdyń birtindep turaqtanýyn eskere otyryp, biz naryqty josparly qalpyna keltirýge baǵyttalǵan qosymsha sharalar ázirledik.
Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstrligimen birlesip, birinshi kezeńde qalaaralyq áýe jáne temirjol qatynasyn, avtobýs tasymalyn qalpyna keltirý bastaldy. Sodan keıin birtindep álemniń negizgi kýrorttyq baǵyttaryna áýe qatynasy ashyldy. Bul týrkompanııalarǵa 2020 jyldyń naýryz aıynan mamyr aıyna deıin demalys bıletteri úshin tólem jasaǵan klıentter aldyndaǵy buryn qabyldanǵan, biraq keıinge qaldyrylǵan mindettemelerdi oryndaýǵa múmkindik berdi.
Qazaqstandaǵy kýrorttardy iske qosý úshin Densaýlyq saqtaý mınıstrligimen birlesip týrıstik nysandardyń qaýipsiz jumys isteý algorıtmi ázirlendi jáne bul óziniń tıimdiligin kórsetti. Bul ishki týrızm salasyn ýaqytyly qoldaýǵa jol ashty.
Parlament Májilisinde týrızm týraly zań jobasyn ilgeriletý boıynsha jumys jalǵasyn tapty. Bıýdjet shyǵynyn jappaı qysqartyp jatqanda Májilis depýtattary men Úkimet týrızm salasyn memlekettik qoldaýdyń birqatar jańa issharasyn qoldady. 2025 jylǵa deıin 163 mlrd.teńge mólsherindegi shyǵystar maquldandy. Bul issharalar daǵdarystan keıingi kezeńde týrıstik qyzmetter naryǵynyń damýyna aıtarlyqtaı oń áser etýge tıis.
Pandemııa kezeńi týrıstik naryqtyń, «Atameken» UKP-nyń Kazakh Tourism UK AQ-men ózara tyǵyz is-qımylyna áser etkenin atap ótken jón. Jol kartalaryna qol qoıylyp, turaqty negizde vebınarlar men talasqa túsken máselelerge talqylaý júrgizildi, jańa tásilder ázirlenip, zertteý ekspedısııalary uıymdastyryldy.
Tutastaı alǵanda, 2020 jyldyń qorytyndysy Úkimettiń týrıstik naryqty birtindep qalpyna keltirý jónindegi mindetti oıdaǵydaı oryndaǵanyn kórsetedi.
Osy oraıda demalýshylardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý úshin jaǵdaı jasap, barlyq reglament pen shekteýdi jaýapkershilikpen saqtaǵan kásipkerlerdiń túsinistigi men qoldaýyn atap óter edim", dedi Mádenıet jáne sport mınıstri.
Buǵan qosa QR MSM Týrızm ındýstrııasy komıtetiniń basshysy Dastan Ryspekov daǵdarys kezeńinde atqarylǵan jumys týraly baıandap berdi.
"Shet elge saıahattaý boıynsha azamattardyń quqyqtaryna kepildik berý júıesi 2016 jyly quryldy jáne pandemııa bastalysymen bizdiń Mınıstrlik júıeniń operatorymen birlesip, «Týrıstik qamqor» qorymen bir apta ishinde sol kezde álemdik kýrorttarda demalyp jatqan barlyq qazaqstandyq týrısti qaıtarýdy qamtamasyz etken kezde óziniń tıimdiligin kórsetti. «Eır Astana» jáne «Skat» áýekompanııasymen birlesip barlyǵy 19 charterlik reıs júzege asyryldy. Bul rette Qazaqstan TMD keńistiginde bul jumysty bárinen de jyldam júrgizip, basqa memleketterge járdem kórsetti.
Bul jerde memlekettik bıýdjetten bir de bir teńge jumsalmaǵanyn, týroperatorlardyń jarnalary esebinen jınaqtalǵan Qordyń qarajaty paıdalanylǵanyn atap ótý qajet. Osylaısha, úkimet qurǵan mehanızm ózindik «qaýipsizdik jastyǵyna» aınaldy.
Salany shuǵyl qoldaý maqsatynda «Atameken» UKP-men jáne týrıstik qoǵamdastyqpen birlesip, biz Úkimetpen mynadaı is sharalardy ázirlep, qoldadyq:
- 2020 jyldyń sońyna deıin múlik salyǵynan bosatý;
- 2020 jyldyń sońyna deıin eńbekaqy tóleý qorynan salyqtar men basqa da tólemderdi esepteýden jáne tóleýden bosatý;
- basqa salyqtar men bıýdjetke tólenetin mindetti tólemder boıynsha 2020 jylǵy 1 maýsymǵa deıin tóleý merzimin keıinge qaldyrýdy usyný;
- 2020 jyldyń 1 qazanyna deıin banktik qaryz sharttary boıynsha tólemder merzimin uzartýdy engizý.
Budan basqa, qoldanystaǵy kásipkerlikti qoldaýdyń memlekettik baǵdarlamalaryna aınalym qarajatyn qarjylandyrý jónindegi sharalardy keńeıtý, paıyzdyq mólsherlemeni jyldyq 6% -ǵa deıin birizdendirý jáne oǵan Memlekettik kepildik bere otyryp, kredıt somasyn ulǵaıtý bóliginde ózgerister engizildi. Bıznestiń jol kartasy baǵdarlamasy sheńberinde sala sýbektileri úshin salalyq shekteýler alyp tastalyndy, buryn jeńildikti kredıtter tek qonaqúı bıznesine berilse, al endi týroperatorlarǵa týragenttermen de berilýi múmkin.
Sondaı-aq, týrıstik kompanııalardyń qyzmetkerlerin qoldaý maqsatynda memleket 2 aı ishinde eń tómengi jalaqy mólsherinde áleýmettik tólemder tóledi. Bul jerde atalǵan soma statıstıka derekterine sáıkes osy sektordaǵy ortasha aılyq jalaqynyń 40%-dan astamyn quraǵanyn atap ótý qajet.
Tótenshe jaǵdaı rejımi joıylǵannan keıin týrıstik qyzmetter naryǵyn qalpyna keltirý úshin shekteýler kezeń-kezeńimen jeńildetildi.
О́tken jyldyń 30 mamyryna qaraı barlyq ishki avıamarshrýt qalpyna keltirildi, al 1 maýsymnan bastap óńirler arasynda temir jol qatynasy men turaqty avtobýs tasymaly qalpyna keltirildi. 20 maýsymǵa qaraı halyqaralyq áýereısteri birtindep qaıta jandana bastady jáne qazaqstandyq týrıster osy kúni Túrkııaǵa demalysqa ushyp úlgerdi. Búgingi tańda BAÁ, Egıpet, Maldıv, Shrı-Lanka sııaqty barlyq tanymal kýrorttyq baǵyt boıynsha áýe qatynasy qalpyna keltirildi jáne álemdegi epıdemıologııalyq jaǵdaıǵa baılanysty bul tizim keńeıtiletin bolady.
El tótenshe jaǵdaıdan shyqqannan keıin týrbıznes sýbektileriniń qyzmetin qamtamasyz etý maqsatynda qyzmet etýshiler men demalýshylardyń qaýipsizdigin qamtamasyz ete otyryp, karantın kezinde kýrort, demalys aımaǵy, sanatorııler jumysynyń ázirlengen algorıtmi tabysty jumys istedi. Turaqty negizde óńirlerdiń ákimdikterinde qurylǵan monıtorıngtik toptar qyzmet etip, týrıstik obektilerdiń qabyldanǵan algorıtmderge sáıkestigin qadaǵalady.
Bıznes bul máselege jaýapkershilikpen qaraǵanyn aıta ketý kerek. Týrıstik maýsymnyń bastalýyna daıyndaldy, qorǵanys quraldaryn satyp aldy jáne barlyq talapty saqtaı otyryp jumysty júıeli uıymdastyrdy. Bizdiń mınıstrlik ókilderi ákimdikterdegi áriptesterimen birge birqatar demalys bazalaryna baryp, buǵan kóz jetkizdi.
Pandemııa kezinde Úkimet jeke ınvestormen birlesken qurylysty aıaqtap, 2020 jylǵy shilde aıynyń basynda Kaspıı teńiziniń jaǵalaýynda 500 nómirli jáne syıymdylyǵy 1800-2000 adamǵa deıingi Ortalyq Azııadaǵy eń iri 5 juldyzdy «Rixos» kýrorttyq úlgidegi qonaq úıin iske qosty.
Kóptegen týrkompanııa týrıstik joldamalardy satý boıynsha qonaq úımen yntymaqtastyq esebinen ózderiniń qarjylyq jaǵdaıyn jaqsartty. Tek 2020 jyldyń tamyz aıynda qonaq úıde shamamen 20 myń adam demaldy, al jyldyń sońynda bul kórsetkish 75 myńnan astam adamǵa jetti.
Osylaısha, ishki týrızmde, tipti táýekel aımaǵynda bolǵan aımaqtarda da, klıentter aldyndaǵy óz mindettemelerin oryndaý jáne jumys jasaý múmkindigi berildi. Bizdiń aqparatymyz boıynsha, ótken jyldyń jazǵy týrıstik maýsymynyń sońyna deıin barlyq kýrorttyq oryndarda brondaý úshin bos oryndar bolǵan joq.
Salany jedel qalpyna keltirý jáne onyń uzaq merzimdi (2025 jylǵa deıingi bes jyldyq kezeńge) ınvestısııalyq áleýetin arttyrý maqsatynda zań jobasy sheńberinde salany damytýdy yntalandyrýdyń mynadaı qosymsha sharalary ázirlendi:
- týrıstik obektiler men jol boıyndaǵy servıs obektilerin salý kezinde jeke bıznestiń shyǵyndaryn óteý– ınvestısııalar somasynan 10% - ǵa deıin;
- taý shańǵysy jabdyqtary men týrıstik klastaǵy kólik quraldaryn satyp alý boıynsha shyǵyndardyń 25%-yn óteý;
- árbir sheteldik týrıst úshin týroperatorlardyń shyǵyndaryn 15 000 teńge mólsherinde sýbsıdııalaý;
- ishki áýemarshrýt boıynsha balalar úshin tasymaldaý aqysynyń 100% óteý;
-sanıtarlyq-gıgıenalyq toraptardy ustaýǵa 83 300 teńge kóleminde shyǵyndardy sýbsıdııalaý», dedi ol.
Osy is-sharalardy iske asyrý esebinen ekonomıkaǵa 180 mlrd teńge qosymsha bıýdjet kiristerin tartý, 170 myńnan astam jumys ornyn qurý jáne keminde 1000 jobany iske asyrý josparlanyp otyr.
