О́zderińiz aıqara ashyp oqyp otyrǵandaryńyzdaı, ǵasyrdan astam tarıhy bar «Egemenniń» 30 myńynshy merekelik nómiri – biz úshin úlken beles, zor qýanysh.
Bul basylym jalpy ult uǵymynda tek merzimdi baspasóz quraly ǵana emes, qazaq rýhanııatynyń, qazaq qoǵamynyń, qazaq taǵdyrynyń, bir sózben aıtqanda qazaq tarıhynyń tutas júz jyldyq jylnamasy, qasıetti qazaq sóz óneriniń irgeli qara shańyraǵy deýge bolady. Ulttyń rýhanı baılyǵyn eseleýde «Egemenniń» ekken dáni, tókken teri ólsheýsiz. Ony kóne muraǵattardyń shań basqan sórelerindegi sarǵaıǵan gazet paraqtarynyń ózderi-aq aıtady. Eski tigindilerdi túrtip qalsań tylsym tarıhqa til bitedi, zamana zardaptary aına-qatesiz qattalǵan gazet arhıvin kótersek kóp jumbaqtyń syry aqtarylady.
«Egemen Qazaqstan» – tutas júz jyldyń hatqa túsken boıamasyz úlgisi. Bizdiń saıası ahýalymyzdy búkpesiz baıandaıtyn birden-bir ádil kýáger de, rýhanı deńgeıimiz ben áleýmettik áleýetimizdiń talǵam tarazysy da, túrli formasııalardyń túteginen táýelsizdiktiń baısaldy kóshine deıingi turaqty basylym da osynaý gazet.
Biz búgin ózderińizge osydan týra 56 jyl burynǵy 10 myńynshy nómir týraly aıta otyryp, gazettiń qoǵamdaǵy basty qozǵaýshy kúsh ekenin taǵy bir márte tarqatqymyz keledi.
Sol kezeńde maıdanger jýrnalıst Qasym Sháripovtiń redaktorlyǵymen jaryq kórgen 10 myńynshy nómir búginde biz úshin asa qundy jádiger. Sebebi, shyǵa bastaǵannan bergi 35 jyldaǵy gazettiń oń qadamdary osynaý 10 myńynshy nómirde oraıly qorytyndylanǵan. Qoǵam jetistikteri, gazetke atsalysqan aıtýly qalamger tulǵalar týraly kóptegen aqparat toptastyrylǵan tórt bettik tarıh talaı syrdy ishine únsiz búgip jatqandaı.
Áýeli gazettiń betashar maqalasy týraly aıtsaq deımiz. «10.000» degen taqyryppen berilgen tap-tuınaqtaı jazbada basylymnyń keshegisi men keleshegi týraly sóz etilgen, gazettiń qoǵam ómirindegi aıryqsha róli týraly baıandalady. Árıne, ol kezde Alash arystary aqtalmaǵan, Ortalyq komıtettiń túkirigi jerge túspeı turǵan tar kezeńde kóp shyndyqty kókirek uryp aıta almaǵandyǵy gazet tilshileriniń jazǵan ár maqalasynan sezilip turady. Alaıda qazaqtyń «Elý jylda – el jańa, júz jylda – qazan» degenindeı, sol kezeńdegi syqıǵan «SQ» men búgingi el gazeti «Egemen Qazaqstan» aralyǵyndaǵy adam aıtsa sengisiz aıyrmashylyqty ańǵarmaý múmkin emes. Atalǵan maqalada «Sosıalıstik Qazaqstannyń» búkil tarıhy Qazaqstan partııa uıymynyń tarıhymen tyǵyz baılanysty ekendigi aıtyldy.
Sondaı-aq birinshi bette Qazaq SSR Joǵary Soveti Prezıdıýmynyń Ýkazymen gazet qyzmetkerlerin, tilshilerin, avtorlaryn gramotalarmen marapattaǵanyn oqımyz. Marapat ıeleriniń qatarynda esimi elge belgili S.Muqanov, K.Úsebaev, Q.Sháripov syndy qalamgerlerdiń esimin kóremiz. Sábıt Muqanulynyń eleýli esimi gazet betinde taǵy birneshe ret kezdesedi. Aldymen «Avtorlar men tilshiler» degen arnaıy baǵanda Sábeńniń fotosýreti jarııalansa, úshinshi bette «Qazaq memlekettik akademııalyq drama teatry S.Muqanovtyń «Shoqan Ýálıhanov» atty tórt aktili tarıhı dramasy boıynsha jasalǵan jańa spektaklin kórsetti» degen habar berilgen.
Mańyzdy málimetterdiń taǵy biri – Memlekettik Tretıakov galereıasynyń Eńbek Qyzyl Tý ordenimen marapattalǵany týraly aqpar. Arnaıy marapat atalǵan galereıanyń júz jyldyq merekesi qurmetine berilgen eken.
Merekelik nómirde erekshe áser etken lebiz sıpatyndaǵy jazbalardyń úzdigi – jazýshy Ázilhan Nurshaıyqovtyń «Joryqtaǵy joldasymyz» maqalasy. Jazýshy sol kezde Pavlodar oblystyq «Qyzyl Tý» gazetiniń redaktory retinde jazǵan júrekjardy sózinde «Sosıalıstik Qazaqstannnyń» ár qazaq balasy úshin orny erekshe ekenin zor qurmetpen atap jazady. Oq pen ottyń ortasynda otyryp «Sosıalıstik Qazaqstanda» jaryq kórgen Jambyl Jabaevtyń jalyndy jyrynan qýattanǵan qazaq uldarynyń qaısar rýhyn qalamger sheber sýrettep jazǵan. Kishkentaı maqalanyń ózinen qaı kezeńde de gazettiń orny árqashan erekshe ekenin ańǵarýǵa bolady.
Odan keıin aqyn Asqar Toqmaǵambetovtiń de «Bizdiń mektep» degen kólemdi maqalasy gazet ómirinen ózgeshe syr shertedi. Atalǵan maqalany oqyp otyrǵan oqyrman sóz zergeri Ǵabıt Músirepovtiń osynaý gazette korrektor bolyp ta eńbek etkenin oqyp biledi. Sol sııaqty Ábdildá Tájibaevtyń da «Sosıalıstik Qazaqstannyń» shekpeninen shyqqanymen tanysady. Ony avtor A.Toqmaǵambetov: «Ábdildá Tájibaev ta gazet satyp júretin aryq qara bala bolatyn. Ol óleńdetip:
«Búgin gazet shamaly,
Oqysań oıdan ketpeıdi!
Tezirek satyp almasań,
Taýsylyp qaldy, jetpeıdi», dep daýystaıtyny áli kóz aldymda tur», dep jazady.
Sondaı-aq búginde jazylmaq turmaq, anda-sanda ǵana aıtylatyn ocherk janryn osynaý nómirden oqýǵa bolady. Onyń avtory maıdanger jazýshy Kemel Toqaev. «Úlken jolda» dep atalatyn ocherk eki betke berilip, zamana kelbeti kelisti kestelengen. Sonymen qatar gazettiń tórin qos aqyn Dıhan Ábilev («О́mir sóıleıdi») pen Jaqan Syzdyqovtyń («Tilshimin») óleńderi ajarlandyryp tur.
Sońǵy bette de salmaǵyn joǵaltpaıtyn sala – sporttan habarlar berilip otyrypty. Onyń ústine kezekti aqparat emes búginde esimderi búkil qazaqqa belgili Shoqyr Bóltekuly men Eskendir Hasanovtyń shymyr shákirti – Ábdisalan Nurmuhanov týraly «Birinshi razrıadty bokser» degen kólemdi maqala. Avtory – S.Tórebekov. Materıal óte qyzǵylyqty jazylǵan. Birinshi razrıadty tájirıbeli boksshy, Vıtalıı Chernonokty jıyrma jastaǵy jas Ábdisalannyń qalaı nokaýtqa jibergeni sheber baıandalǵan. Quddy bir qanshama ǵasyr boıǵy ketken kekti sharshy alańda Shoqyrdyń jıyrmadaǵy jas shákirti Ábdisalan alyp bergendeı ásermen jutylyp oqylady.
Qazaq tarıhynyń qattalǵan qalyń shejiresi – el gazeti «Egemen Qazaqstan». Jalpy qaı ýaqytta bolsyn shynaıy tarıhty aıtý qıyn is. Ásirese basy buǵaýda, moıynynan bodandyqtyń qamyty qanshama jyldar boıy túspeı kelgen taǵdyrly halyqtyń tarıhy qıly-qıly bolatyny belgili. Eshqandaı burmalanbaǵan búkpesiz shyndyqtyń boıamasyz betteri búgin 30 myńynshy nómirmen tolyǵyp otyr.
Tilimizge tirek, tarıhymyzǵa tuǵyr – Táýelsizdiktiń otyz jyldyǵymen oraılas kelgen mereıli mezette gazet erteńine jarqyn bolashaq tilegimiz keledi.
Bas basylymnyń baı qazynasy, sóz salmaǵynyń quny arta bersin!
