Belgili akter Baýyrjan Ibragımovtyń «Baýyrjan-shoý» teatrynyń qurylǵanyna osy jeltoqsanda jıyrma jyl toldy. Elordadaǵy Kongress-Holl saraıynda soǵan oraı 26-27 jeltoqsanda eki kún qatarynan konsert qoıylmaq. Konsert aldyndaǵy daıyndyq barysy, akterdiń sońǵy ýaqyttaǵy izdenisteri men josparlary týraly, basqa da birqatar saýaldar qoıý maqsatynda Baýyrjan Ibragımovtyń ózine jolyqqan bolatynbyz.
Belgili akter Baýyrjan Ibragımovtyń «Baýyrjan-shoý» teatrynyń qurylǵanyna osy jeltoqsanda jıyrma jyl toldy. Elordadaǵy Kongress-Holl saraıynda soǵan oraı 26-27 jeltoqsanda eki kún qatarynan konsert qoıylmaq. Konsert aldyndaǵy daıyndyq barysy, akterdiń sońǵy ýaqyttaǵy izdenisteri men josparlary týraly, basqa da birqatar saýaldar qoıý maqsatynda Baýyrjan Ibragımovtyń ózine jolyqqan bolatynbyz.
– «Baýyrjan-shoýdyń» sahnadan kórinbeı ketkenine biraz ýaqyt boldy. Bul «teatr jabyldy ma álde jumysyn basqa bir baǵytqa burdy ma eken» deıtin oıǵa jeteleıdi. Onyń ústine ınternette bir jýrnalıstiń blogynan «Baýyrjan-shoý jumysyn toqtatty» degen maqalany oqyǵan bolatynbyz. Al myna jaqta «Baýyrjan-shoýdyń» konserti ótedi deıtin afıshalar ilýli tur? Naǵyz shyndyqty ózińizden bilgimiz keledi.
– Qazir ónerdi tabys kózine aınaldyryp alǵan ujymdardyń kóbeıip ketkeni ras. Olar eki-úsh dúnıe shyǵarady da, aqkóńil halyqty paıdalanady. Arasyna meniń atymdy qystyryp, jarnama jasaıtyndar da bar eken. Sońǵy ýaqytta ózim tanıtyn eki-úsh jigit «konsertke nege kelmedińiz» dep habarlasty. Bul kádimgi oılanatyn jaǵdaı. Al, «Baýyrjan-shoýǵa» kelsek, birinshiden, teatr jabylǵan joq. Qujatqa «jabyldy» degen tańba qoıǵyzyp, «al, jigitter, qosh-saý bolyńdar!» demedim. Bizde ázil-syqaqqa daıyndaıtyn mamandyqtyń bolmaýyna baılanysty, byltyr osynda kelip Qazaq ulttyq óner ýnıversıtetinen estrada jáne mınıatıýra deıtin kýrs ashqanbyz. Kýrsqa 14 bala qabyldadyq. Qasymda Ulan Núsipáli ǵana bar. Qalǵan akterlerdiń bári Almatyda qaldy. Birge júrip, birge daıyndalmaǵannan keıin de «Baýyrjan-shoýǵa» moıyn bura almadym. Ekinshiden, sońǵy kezdegi qaptap ketken ázil-syqaqtarǵa onsha kóńilim tolmaı, «basqasha qalaı jasaýǵa bolady» deıtin oı da mazalap keldi. «Baýyrjan-shoýdaǵy» akterler baıaǵydan beri birge kele jatqan jigitter. Biz ýaqytsha ǵana toqtap turdyq. Konsert ótkizýge túrtki bolǵan jaǵdaı mynadaı boldy. Men Kópen Ámirbekpen birge «Kózkórgen» degen baǵdarlamany júrgizemin. Bir baǵdarlamany marqum Marat Sahatovqa arnadyq. Sonda bizdiń biraz akterlerimiz qatysty. Qadyrǵalı, Almat, Nurbek, Qaragóz, Sábıt bárimiz baǵdarlama bitken soń áńgimelestik. Olar «teatrdyń 20 jyldyǵyn ótkizeıik» degen usynys aıtty. Keıbir akterlerimiz óz aldyna jeke teatr ashyp ketkenimen, barlyǵy «Baýyrjan-shoýda» jastaıynan birge jumys istegen soń, bir-birine degen áriptestik yntymaǵy, áriptestik sezimderi óte kúshti. Jalpy, teatrda ol úlken ról atqarady. Bir-birin tolyqtyryp, úlken ansambl qurý úshin áriptestik sezim qajet. Sonymen, baǵdarlamaǵa kelgen qyz-jigittermen «Baýyrjan-shoýdyń» konsertin jylyna eki ret Almaty jáne Astana qalalarynda ótkizip turýdy kelistik. Qansha degenmen eldegi nómiri birinshi ázil-syqaq teatry degen atymyz bar. 16 jyl boıy shamamyz jetkenshe jaqsy dúnıelerimizdi usynyp turdyq. Ári qaraı da Baýyrjan tiri turǵanda «Baýyrjan-shoýdyń» aty óshpeıdi dep oılaımyn.
– Nege birinshi teatr? «Tamasha» bar emes pe? Al «Baýyrjan- shoý» burynǵy qurammen jumys isteı bere me? Ártisterińizdiń aldy elýden asty, sońy qyryqtyń qyrqasynda degendeı.
– Mysaly qazir 4-5 adamdy jınap alady da teatr deıdi. Men oǵan kelispeımin. Teatr degen shańyraǵy, shtatta akterleri, grım jasaıtyn sehy, kóptegen kostıýmderi bar úlken uıym. Biz alǵash ret sondaı talaptan shyǵa bildik. Oǵan eshkimniń de talasy joq. Almatydaǵy baıaǵy temirjolshylar saraıyn jalǵa alyp jumys istegenbiz. Al, «Tamashany» teatr deýge kelmeıdi. Onyń akterleriniń biri akademııalyq teatrda, ekinshisi jastar teatrynda, taǵy bireýi teledıdarda jumys isteıtin de, tek qoıylymǵa daıyndyq kezinde ǵana bastary birigetin. Qoıylymdy daıyndap bolǵan soń kelesi «Tamashaǵa» deıin tarap ketedi. Olar televızııalyq baǵdarlama kóleminde jumys istedi. Biraq, bul jerde áriptestik sezim, bir-birin aıtqyzbaı bilý, qamshy saldyrmaı jumys isteý qatty damyǵan edi. Kileń talantty ártister bolatyn. Men ózim «Tamashadan» shyqtym. Tuńǵysh ret Qudaıbergen, Ýáıs, Toqsyn aǵalarmen sahnaǵa shyqqanda aıaq-qolym dirildegen. Ol kezde ekinshi kýrstyń stýdentimin. Sahnaǵa shyǵý ońaı emes. Al shyǵa qalsań, tańerteń búkil Qazaqstan tanıtyn ataqty adam bolyp oıanatynsyń.
Ras aıtasyń, «Baýyrjan-shoýdyń» akterleri ýyljyp turǵan joq. Biz biraq, osy akterlermen jumys isteı beremiz. Olardyń óz jumystary bar ekenin de umytpaý kerek. Biz tek jylyna eki ret qana konsert berip otyramyz. Shynyn aıtqanda, ózim Astanaǵa kelgen soń «Baýyrjan-shoý» dep, ózge akterlerdi jınap alyp konsert ótkizýge arym jibermeıdi. Al, endi ózi suranyp kelip jatqan ártister bolsa, olarǵa da qarsylyq joq.
– Qazaq ulttyq óner ýnıversıtetindegi jumysyńyz qalaı júrip jatyr?
– Estrada jáne mınıatıýra kýrsyna talantty balalar qabyldandy. Olardyń bári professıonal. Biri ánmen, biri vokalmen aınalysady. Bıshilerimiz de bar. Sabaǵymyz sátimen ótip jatyr. Oǵan qosa elordada qazaq estrada teatryn ashtym. Muhamedjan deıtin jigit bar. Lenıngradta oqyǵan. Qýyrshaqtardyń mamany. Beıbit degen jigit bar. Pantomımamen kásibı aınalysady. Osy jigitter bar, stýdentterim bar birlesip jumys isteýge kúsh salamyz.
– Oǵan álginde ózińiz aıtqandaı eń aldymen ǵımarat kerek emes pe? Sosyn «Baýyrjan-shoýdyń» akterlerin de osy teatrdyń mańaıynda toptastyrǵyńyz kele me?
– Ǵımaratty mınıstrden suradym. Ol «mynalaryń jaqsy bastama eken, kómektesemin» dep ýáde berdi. Bul teatr bir ǵana baǵytta jumys istemeıdi. Biz munda bar janrdy qamtýǵa tyrysamyz. Kloýndyq óner, pantomıma, qýyrshaq qoıylymdary, mınıatıýra, estradalyq án, bı bárin kirgizemiz. Eger biz ony parodııa dep qana ashsaq, alysqa uzaı qoımaıtyn sııaqtymyz. О́ıtkeni, ol qıyn janr. Halyq tanıtyn adamdarmen ǵana parodııalar jasap kórsetýge bolady. Estrada teatry degenmen, estrada da kóp ónerdiń bir butaǵy ǵana. Ony da kóp ónerdiń arasynda paıdalanýǵa bolady. Estrada jáne mınıatıýra kýrsyna men qabyldaǵan balalardyń ishinde 4-5 bala bar, ýnıversıtette keler jyly bitiretin taǵy bir top bar, osylar bolashaq teatrymyzdyń akterleri. Bul teatrdyń bolashaǵy úlken dep túsinem. Jáne shamam kelgenshe memlekettik teatr jasaýǵa tyrysam. Al, «Baýyrjan-shoýǵa» kelsek, bunyń jańadan ashylatyn teatrǵa qatysy joq. Jylyna eki ret konsert qoıamyz. Jumysyn bólek jalǵastyra beredi. Shamam kelip tursa, jigitterdiń bárine bir-bir páter áperip, janyma jınap alar edim. Biraq ondaı qaýqar joq.
– Osy jýyrda estrada ártisteriniń odaǵy qurylyp edi? Onyń sharýasy ne bolyp jatyr? Ony da siz basqarmaısyz ba?
– Men odaqtyń uıymdastyrýshysy ǵanamyn. Elimizde jazýshylardyń, sýretshilerdiń, kompozıtorlardyń, t.b báriniń odaǵy bar. Nege estrada ártisteriniń odaǵyn qurmasqa dep Asqar, Ýálıbek, Ulan sııaqty jigittermen aqyldasyp osyndaı qadamǵa barǵanbyz. Olar «siz tóraǵa bolyńyz, bastamasyn bastap berińiz» degen soń tóraǵa boldym. О́ıtkeni, qazir aralarynda jasy úlkeni menmin. Baıaǵyda Qudaıbergen aǵalardyń janynda júrgende eń jasy men edim. Endi eń úlkeni menmin. Munyń da isteıtin sharýalary kóp.
– Aldaǵy bolatyn konsertke daıyndyqtaryńyz qalaı júrip jatyr? Kimderdiń shyǵarmalaryn sahnalamaqsyzdar?
– Eń birinshi qoıyp otyrǵan talabym – haltýra bolmaýy kerek. Biz tórt jyl sahnaǵa shyqpaı kettik. Endi shyqsaq, halyqtyń rızashylyǵyn alatyndaı qoıylym kórsetýge tıispiz. Sol úshin jigitterge bar jumysty tastap, on kún buryn Astanaǵa kelý kerek degen talap qoıdym. Avtorlardyń daıyn dúnıesin sahnada ózgertetin tustar bar. Mysaly, qansha keremet jazylǵanymen, sahnada oınalmaı qalatyn dúnıeler bolady. Ony ózgertýge ýaqyt kerek. Osy joly 20 jyldyǵymyzǵa baılanysty Asqar Naımantaevqa qolqa saldym. 4-5 qoıylymǵa tapsyrys berdim. Baıaǵyda marqum Marat Sahatovtyń kezinde basqa avtorlarmen jumys istemeıtinbiz. Ol ózi ssenarıst, ózi jazýshy, ózi rejısser bolatyn. Sondaı-aq, Arman Dúısenovke de tapsyrys berdim. Qajetti mınıatıýralardy iriktep aldyq. Án, bı bar arasynda. Jańadan ashylyp jatqan teatrdyń da jastaryn kórsetýim kerek. Olarǵa arnaıy bir blok daıyndap jatyrmyz. Alla qalasa, bárin Kongress-Holldyń sahnasynan kóresizder.
Áńgimelesken
Aıgúl SEIILOVA,
«Egemen Qazaqstan».
