Ádebıet • 05 Aqpan, 2021

Siz bilesiz be?..

285 ret
kórsetildi
5 mın
oqý úshin

Charlz Dıkkens

«Janyp turǵan shamnyń janynda árdaıym shybyn-shirkeıler úıirilip júredi, biraq buǵan sham kináli me?»

Siz bilesiz be?..

 

* * *

Dıkkens gıpnozǵa qyzy­ǵatyn, ıaǵnı sol kezdegideı aıt­saq, mes­merızmdi unatatyn.

* * *

Onyń súıikti isiniń biri – Pa­rıj­degi máıithanany aralaý boldy.

* * *

Charlz Dıkkens árdaıym ba­syn soltústikke qaratyp uıyq­­­tapty. Sondaı-aq shyǵarma jaz­­ǵanda da soltústikke qarap otyr­ǵan.

 

Oskar Ýaıld

«Men mánsiz birdeńeler aıt­qan­dy jaqsy kóremin – óıt­keni sony ǵana jaqsy meń­gergenmin».

* * *

Oskar Ýaıld Dıkkenstiń shy­ǵarmalaryn mensinbepti hám kez kelgen sebeppen ony ma­zaq etýge daıyn turypty. Jal­py, Charlz Dıkkenstiń zamanaýı syn­shylary onyń eshqashan brı­tandyq úzdik jazýshylar tizimine kirmeıtinine anyq senipti desedi.

* * *

Ol 1878 jyly Oksfordty qy­zyl dıplommen bitirgen.

* * *

Ýaıld óte erekshe jáne ekstravagant adam bolypty. Eki jyl túrmede otyrǵan. Oskardy sodomııa úshin aıyptaǵan.

* * *

О́miriniń sońynda Ýaıld bir sebeptermen atyn Sebastıan Mel­mot dep ózgertedi.

 

Ernest Hemıngýeı

«Shynynda da batyl adam­darǵa dýelde tartysýdyń qa­jeti joq, biraq kóptegen qor­qaqtar muny únemi óz erlik­terine sen­dirý úshin jasaıdy».

* * *

Hemıngýeıdi kóbinese tek mas­­kúnem jáne óz-ózine qol sal­­­ǵan adam retinde tanımyz. Alaı­­da, bul jazýshynyń bar aqı­­qaty emes. Ol sondaı-aq peı­ra­fo­­bııamen (kópshilik aldynda sóı­leý qorqynyshy) aýyr­dy. Hám jazýshy eshqashan ózi­niń shy­naıy oqyrmandary men jan­­kúıerleriniń maqtaýyna sen­­bep­ti. Tipti óz dostaryna da sen­begen.

* * *

Ony keıde joly bolǵysh adam ba dep oılaısyń: nege dese­ńiz, Hemıngýeı bes soǵystan, tórt jol apatynan jáne eki áýe apatynan aman qalǵan.

* * *

Hemıngýeı óziniń sońynan FBR baqylap júrgenin bilipti. Biraq aınalasyndaǵylar bu­ǵan ılanbapty. Keıin ashyq qu­jat­tardan munyń paranoııa emes ekeni, avtor shynymen de qada­ǵalaýda bolǵany anyqtalady.

 

Lıýıs Kerroll

«Bizdiń álemdegi barlyq adam­­­dardyń esi aýysqan».

* * *

Jeke kúndelikterinde Ker­roll belgisiz bir kúnáǵa únemi ókinedi. Alaıda bul paraqtardy ja­zýshynyń otbasy ımıdjine nuq­san keltirmeý úshin ádeıi joıyp jibergen. Keıbir zert­teý­shiler, Kerroll izdeýde júrgen Djek Rıpper (serııaly kisi ól­tirýshi) bolǵan dep esepteıdi.

* * *

Ol batpaqty bezgekten, sıs­tıtten, lıýmbagodan, ekzema­dan, fýrýnkýlezdan, artrıtten, plev­rıtten, revmatızmnen, uıqy­syz­dyq­tan, t.b. aýrýlardan zardap shek­ken. Sondaı-aq onyń basy úne­mi qatty aýyratyn.

* * *

Kerroll úsh dóńgelekti velo­sıpedti, ataýlar men datalar­dy este saqtaýǵa arnalǵan mnemı­ka­lyq júıeni jáne elektr qalamdy oılap tapqan.

 

Frans Kafka

«О́tirik aıtýǵa syltaý az bol­­ǵanda emes, ótirik az aıtqan ýaqyt­ta ótirik az aıtylady».

* * *

Ol keńse qyzmetkeri bolyp jumys istedi. Zamanaýı ıdeıa­larǵa sáıkes, avtor ádettegi jumy­syna berilgen hám joly bol­maǵan keńse planktonyna aınalǵan.

* * *

Frans Kafkanyń atasy – kosher qasapshy edi. Al ózi vegetarıan boldy.

* * *

О́ziniń bar ómirinde avtor kóp­shiliktiń nazaryna ilinbegen bir­neshe áńgimesin ǵana jarııalaı aldy. Ol óler aldynda shartty túr­de ósıetin alǵan Maks Brodqa ózi­niń barlyq qol­jazbalaryn joıý­dy ósıet etti. Biraq Maks Brod bul ósıetti oryndamady. Frans Kaf­ka osylaısha álemge áıgili ja­zý­shyǵa aınaldy. О́lgennen keıin.

* * *

Qazirgi ýaqytta Kafka – Pra­ga­­daǵy basty talısmandardyń biri.

 

Anton Chehov

«Bir-birimizdi alǵashqy áser nemese eki-úsh belgi boıynsha ba­ǵalaı almaımyz, sebebi bizdiń árqaısymyzda burandalar, dóń­­gelekter men klapandar óte kóp».

* * *

Ol poshta markalarynan­ ­kolleksııa jınaǵan.

* * *

Anton Chehov kompozıtor Chaı­­kovskıımen dos bolǵan, tip­­ti oǵan «Túnergen adamdar» («Hmýrye lıýdı») áńgimeler jı­naǵyn arnaǵan.

* * *

Ádebıetten artta qalǵany úshin 3-synypta ekinshi jyl­ǵa qaldyryldy.

* * *

Chehov árqashan jazý ústeli­ne saltanatty kostıým kıip ­otyratyn.

 

Artýr Konan Doıl

«О́te aıqyn faktilerden ar­­tyq eshteńe aldamshy emes».

* * *

Sherlok Holmsty oılap tap­qan Artýr Konan Doıl okkýltıst bolyp, kishkentaı qanatty perilerdiń bar ekenine sendi.

* * *

Ol óziniń Sherlok Holms tý­raly áńgimelerinde sot sarap­tamasynyń polısııaǵa áli bel­gisiz bolǵan kóptegen ádisin sıpat­tady. Onyń ishinde te­meki tu­qy­lyn jáne temeki kú­lin jı­­naý, jazba mashınkala­ryn sáı­kestendirý, oqıǵa ornyn­da­ǵy izderdi ulǵaıtqysh áınek­pen qa­raý. Keıinnen polısııa Holms­tyń osy jáne basqa ádis­in keń qoldana bastady.

* * *

Artýr Konan Doıl bir kezderi Sherlok Holmsty «birde-bir ja­ǵymdy qasıeti joq nashaqor» dep ataǵan Bernard Shoýmen óte qıyn qarym-qatynasta boldy.

* * *

Artýrdyń qulpytasynda je­sir áıeldiń ótinishi boıynsha ry­­sarlyq uran oıyp jazylǵan: Steel True, Blade Straight («Bolat­taı adal, pyshaqtyń júzi tá­rizdi»).

 

 

Sońǵy jańalyqtar

Denıs Nıkısha kelesi kezeńge óte almady

Olımpıada • Búgin, 16:16