Tanym • 10 Aqpan, 2021

Túrki jurtynyń tekti perzenti

482 ret
kórsetildi
5 mın
oqý úshin

О́z zamanynyń zańǵar tulǵalary sanaly jannyń rýhanı kemeldenýine negiz bolyp, rýhızattyń shól basar káýsar bulaǵyna aınalýymen bıik. Olardyń júrek kózin ashar jaýhar týyndylary urpaq jadynda gúldep, ýaqyt sandyǵynda máńgi saqtalady. Sondaı alyptardyń qatarynda túrki jurtynyń tekti perzenti Álisher Naýaı de bar. Sol múddeni negizge alyp, Halyqaralyq Túrki akademııasy abyz aqynnyń 580 jyldyǵyna oraı «Shyǵystyń jaryq juldyzy» atty shara ótkizdi.

Túrki jurtynyń tekti perzenti

Rýhanı is-sharanyń tizginin Halyq­aralyq Túrki akademııasynyń prezı­denti Darhan Qydyráli ustady. Ǵumy­ry ǵıbratqa toly abyz aqyn­ jı­naq­tarynyń salmaǵyn, jaqut jaz­bala­rynyń tereńdigin, mazmun­dylyǵyn maz­data aıshyqtaǵan májilistiń moderatory ǵu­lamanyń asyl qasıetine toq­talyp otyr­dy.

Álqıssa sózdiń basy О́zbekstan Res­pýblıka­synyń Qazaqstan Respýblıka­syndaǵy Tótenshe jáne ókiletti Elshisi Saıdıkram Nııazhodjaevqa berildi.

«Túrki órkenıetiniń órkendeýine erekshe úles qosqan Álisher Naýaı baba­myzdyń eńbegin qalaı dáriptesek te jarasady. Sizder úshin Abaı – rýha­nııat­­tyń bıik shyńy bolsa, biz úshin Álisher Naýaı babamyz – kemeń­gerliktiń kenishi. Búgingi osyndaı ıgi iske muryndyq bolǵan Halyqaralyq Túrki akademııasyna alǵysymdy aıtamyn. Ke­meńger Álisher Naýaı esimi, onyń shy­ǵar­malary qazaq halqy arasyna da keń taraǵandyǵy kópke aıan.  Qazaq poe­zııasynyń shuǵylaly shyńy, danysh­pan aqyn Abaı Qunanbaıuly kesel men kesapattyń arajigin jyrmen ajyratyp, jiktep berip, eldiń erteńine alańdap ótse, Naýaıdiń in­jý-marjandarynan izgi­liktiń samaly esedi. Sondyqtan bir ata­nyń egiz balasyndaı qos ǵulamanyń shyǵar­mashylyǵyn nasıhattap, urpaq sana­syna sińirýimiz qajet», dedi S.Nııaz­hodjaev.

Esterińizde bolsa, byltyr akade­mııa­nyń jetekshilik etýimen Álisher Naýaı­dyń «Hamsasy» qazaq tiline, uly Abaı­dyń shyǵarmalary ózbek tiline  aýdarylyp, jaryq kórdi. Qazaqstan Res­pýblıkasy Parlament Senatynyń Tóraǵasy Máýlen Áshimbaev pen О́zbek­stan Respýblıkasy Parlamenti Sena­tynyń Tóraıymy Tanzıla Norbaeva qatysqan jıynda «Hamsanyń» tusaý­keseri jasalǵan bolatyn.

 Shara barysynda «Tógildi jyr tasqyny tartyp arna, muhıttaı túrki sózi taýsylar ma» dep uly Álisher Naýaı babamyz jyrlaǵandaı jaýhar qazyna «Eskendir qorǵany», «Láıli Májin» qos dastanyn qazaq tilinde sóıletken, Memlekettik syılyqtyń laýreaty, Nur-Sultandaǵy S.Seı­fýl­lın mýzeıiniń dırektory, kór­nek­­ti aqyn Nesipbek Aıtuly aǵynan jaryla sóıledi.

«Naýaı ózbektiń ǵana aqyny emes. Ol – barsha adamzatqa ortaq tulǵa. Aqynnyń oı-tolǵamdary men ósıeti barsha túrki jurtyna arnalǵan desek te, artyq bola qoımas. Onyń bolashaq ur­paqqa qaldyryp ketken ólsheýsiz murasy áli de zertteýdi qajet etedi. Kezinde aıtýly aqyn Qalıjan Bek­hojın babamyzdyń biraz eńbegin qazaqsha sóıletken edi. Búgin sol dás­túrdiń izgi joly jalǵasýda. Alla ǵu­myr berse, Naýaıdiń dańqty týyn­dylaryn ana tilimizde aıshyqtap, qazaq jastarynyń rýhanı ıgiligine usy­namyn», dedi N.Aıtuly.

Onlaın ári oflaın rejimde ót­ken jıynda Parlamenti Máji­lisi­niń depýtaty Fahrıddın Ka­rataev, Álisher Naýaı atyndaǵy Tash­kent ózbek tili jáne ádebıeti ýnıversı­tetiniń rektory, professor, fılo­logııa ǵylymdarynyń doktory Shýhrat Sırojıddınov, Mı­chı­gan ýnı­versıteti janyndaǵy Eýropa, Reseı jáne Eýrazııalyq zertteýler ortalyǵy dırektorynyń orynbasary, professor Tımýr Qojaoǵlý, О́zbekstan Respýblıkasy Memle­ket­tik syılyǵynyń laýreaty, aqyn, jazý­shy, qoǵam qaıratkeri Muhammed Álı, Eýrazııa Jazýshylar Odaǵynyń tóraǵasy Iаkýp Omeroglý, Baký Ulttyq ýnıversıteti ádebıet kafedrasynyń meńgerýshisi, professor Ramız As­ker, Qyrǵyzstandaǵy Jalal-Abad mem­leket­tik ýnıversıtetiniń professory, fılologııa ǵylymdarynyń doktory Ibraım Abdývalıev, Ystanbul mádenıet ýnıver­sıtetiniń professory Vahıt Túrk jáne túrki el­deriniń belgili memleket jáne qoǵam qaıratkerleri tilek bildirip, baba mırasy haqynda tereń áńgime órbitti.

Aıta keteıik, akademııa ǵulama babamyz  Álisher Naýaıdiń 580 jyl­dyǵyna oraı  aldaǵy ýaqytta birneshe shara  ótkizýdi josparlap otyr. Atap aıtsaq, Áli­sher Naýaı atyndaǵy Tash­kent ózbek tili jáne ádebıeti ýnı­ver­sıtetimen birlesip, uly aqynǵa ar­nalǵan halyq­aralyq konferensııa ótkizbek. Sondaı-aq kemeńger oı­shyldy zertteýge, tár­ji­malaýǵa, nası­hattaýǵa jan-jaqty qoldaý kór­setedi. «Ortaq Túrki ádebıe­ti» oqý­l­yǵynda Álisher Naýaı ómiri men shyǵarmashylyǵyna kólemdi oryn berildi. Eń keremeti Álisher Naýaı­diń til, tarıh, óner týraly baǵaly zert­teýleri qazaq tiline aýdarylatyn bolady.

Jıyn sońynda Shyǵys juldy­zynyń rýhyna ar­nalǵan beınerolık kórsetilip, qatysýshylar estelik sýretke túsip, tarqasty.

Sońǵy jańalyqtar