Teatrǵa mýzyka jazý, orkestr-ansamblderge án-kúı laıyqtaý sııaqty qosalqy áýesqoılyqtarym da kóp boldy. Qıyn zamanda aqsha tabý úshin aýdarmamen de aınalystyq. Áıteýir tynysh júrmeımin, násip etkenniń bárine shúkirlik etem, onyń bári ómirdiń synaǵy shyǵar. Keıingi kezderi maqala jazýǵa da beıimim aýyp júrgenin aıta keteıin. Birshama otandyq ǵylymı jýrnaldarǵa zertteýlerim shyqty. Ishinde táýir baǵalanǵandary da, synǵa ushyraǵandary da bar. Qazir Qazaq ulttyq óner ýnıversıtetinde ustazdyq etip júrmin. Mamandyǵymnyń talabyna saı birsypyra kúı jınaqtaryn, hrestomatııalardy kitap etip shyǵarǵan jaǵdaıym bar.
– Alǵash dombyranyń álippesin ákeńizdiń týǵan aǵasy Seıithannan úırenip, keıinnen Súgir kúıshiniń nemere inisi Botabaǵardan, sodan soń Atabek kúıshiden tárbıe aldy degen derekti kózimiz shaldy. Sheberligińizdi birshama tolystyryp baryp Tólegen Mombekov pen General Asqarovtyń mektebine kelýińiz bul ónerdiń kisige ońaılyqpen qona ketpeıtinin ańǵartsa kerek. Asqar Súleımenov: «Meniń oıymsha Súgirdiń arýaǵy bir-aq adamǵa – General Asqarovqa qonǵan. Ol az deseńiz aıtaıyn, General – tirilip kelgen Súgir» degen eken. Soǵan qaraǵanda, ustazdan jolyńyz bolǵan sııaqty. Solaı ma?
– Bizdiń áýlettiń betke ustar kúıshisi Seıithan Álimbekov edi. 1975 jyly shyqqan «Qarataý shertpeleri» (avtory J.Imanálıev pen M.Aıtqalıev) degen kitapqa avtorlyq kúıleri shyqqan. Seıithan kókem meniń ákem Álimhanmen bir týysady. Ekeýi de dáýlesker edi, Súgirdiń kózin kórgen, tálimin alǵan izbasarlary qatarynda attary atalady. Sol Seıithan ákemiz kúı shertkende bizge dombyrasynyń qulaǵyn tistetip qoıatyn, dombyranyń qońyr úni súıegine sińe bersin degeni shyǵar. Bir tartqanyn eki qaıtalamaıtyn sertshil kúıshi edi. Sondyqtan dombyranyń únin jastaıymyzdan janymyzǵa sińirip óstik. Men dalanyń uly saltymen atam Júzbaıdyń tárbıesinde boldym, ıaǵnı aıdarymnan jel esip, aıtqanym eki bolmaı, erkin óstim.
Eseıe kele Qarataý óńirindegi ataqty kúıshiler – Tólegen Mombekov, Faızolla Úrmizov, Ergentaı Borsabaev, General Asqarovtardyń kúıshilik ónerlerine qanyqtym, sońdarynan ere júrip kúı tyńdaýdan jalyqpadym. Shynymdy aıtaıyn, áýelde kúıshilik joldy qýam degen maqsat-muratym bolǵan joq, sebebi Tólegen, General sekildi alyptardyń shertisin kórgennen keıin aqyl-esi durys kisi dombyra ustaýdy múlde oılamas edi, tyńdaǵanyna ǵana táýbe der edi. Kúı solarmen bastalyp, solarmen bitetindeı kórinetin maǵan. Táken Álimqulov bul ekeýin «Qarataýdyń qos qyrany» dep ataǵan eken, aralas, syrlas bolǵan.
Súgir áýletiniń ishindegi kúı qonǵany – Ergentaı Borsabaev, ol Súgirdiń shalqymalarymen qatar Yqylastyń qobyz kúılerin de jaqsy shertýshi edi. Al Botabaǵar aqsaqaldy qartaıǵan shaǵynda kórdim, toqsannan asqan eken. Shejireshi edi, kúı tarıhyn taratýdan aldyna jan salmaıtyn. Birkelki kórkem shertetin. Atabek Asylbekov bolsa Táken Álimqulovtyń «Kertolǵaý» degen hıkaıatyna keıipker bop engen myqty kúıshi bolatyn, Ekinshi dúnıejúzilik soǵystyń ardageri, Súgirmen aýyldas boldy. Baq-talaıyma qaraı osy atalǵan dalalyq kúıshilerdiń báriniń shapaǵatyn kórdim, úlgi-mánerin aldym. Ulylardyń aldyndaǵy shákirttik paryzymdy atqarýǵa nıet etip Tólegen Mombekovtiń («Tolǵaý» Tólegen Mombekovtiń týyndylary. «Folıant», Nur-Sultan. 2019 jyl), General Asqarovtyń («Nazqońyr». G.Asqarovtyń kúıleri. «QazUMA» baspasy. 2014 jyl) kúı jınaqtaryn kitap etip shyǵardym.
– Talasbek Ásemqulov: «Janǵalıdyń shertisi keı kezde Tólegen kúıshiniń shertisin elestetetin bolsa, ol onyń Tólegendi kóp tyńdaǵanynyń ǵana belgisi. Uǵatyn qulaq onyń General Asqarovtyń tabıǵatynan tamyr tartatynyn birden ajyratady» dep jazǵan eken. О́zińiz bul týraly ne aıtasyz?
– Talasbek Ásemqulov óz zamanynan oza týǵan ǵulama edi. О́kinishimizge qaraı, ómirden erte ketti. Ol naǵyz kúı teoretıgi bolatyn. Kúıshini talǵap tyńdaıtyn, haltýrany jany súımeıtin, eshkimniń bedeline qaramaı ishke túıgen oıyn betke aıta salatyn tik minezi de bar edi. Tákeńmen 1987 jyly Almatyǵa oqýǵa barǵan joly tanystym. Aǵa-ini bolyp kóp syrlastyq, úlken konsertterge birge shyǵyp júrdik. Men týraly arnaıy jazǵan bir maqalasy bar. Meni tym ásirelep jibergendeı kórindi, ony kezinde ózine aıtqam. Desem de Tákeń iltıpatyna ishteı razy boldym. Astana, Almaty mádenıetinen jyraq júrgen men sekildi kisikıik kúıshiler úshin bul maqala memlekettik marapat alǵanmen bara-bar edi. Meniń maıdaqońyr shertisime kóńili tolǵan bolýy kerek, áıteýir maǵan aǵalyq qamqorlyǵy kóp boldy. 1989 jyly búkilodaqtyq «Melodııa» fırmasynan shyqqan alǵashqy kúıtabaǵymnyń jazylýyna tikeleı yqpaly boldy. Almatyda ataǵy jer jarǵan dybys operatory Maqsat Muhıtdınov aǵanyń stýdııasyna ózi alyp baryp, áıgili sýretshi Temir Begimbettiń qymbat dombyrasyn qolqalap, «stýdııaǵa osynyń úni jaqsy jazylady» dep qolyma ustatqan edi. Tákeńniń siz jónin surap otyrǵan myna pikiri sodan keıingi kezeńderde jazylǵan bolsa kerek. Árıne, ózińniń syryń ózińe aıan ǵoı, men Tólegen, General sııaqty aǵalarymnan kúı úırengenimmen, olardyń mánerin dál qaıtalaı almadym. О́zimniń týabitti maıdaqońyrymdy qanaǵat tuttym. Solaı bolsa da Talasbek Ásemqulovtyń paıymyna tóten pikir aıtý qıyn, shynynda meniń oryndaýymda eski shertistiń aýys-juǵysy bolsa kerek. Tákeń sony tanyǵan shyǵar, sebebi ol asa zerdeli kúı bilgiri bolatyn.
– Súgirdiń tehnıkalyq turǵydan asa kúrdeli hám óte sırek oryndalatyn «Bes jorǵa» kúıin Tólegen Mombekov sheber oryndasa, sondaı bıik deńgeıge jete alǵan qazirgi kúıshilerden aldymen ózińiz atalasyz. Bul kúıdi notaǵa súıenip ekiniń biri tarta berýi múmkin árıne, biraq baıyrǵy qazaqtyń kúı sarynyn saqtap qalǵandar óte az. Munyń syry nede dep oılaısyz?
– Súgirdiń «Besjorǵasy» – bes taraýly kúı. О́te kúrdeli, sıkldy týyndy. Ekiniń biri tarta bermeıdi. Tólegen Mombekov gramplastınkaǵa bir ǵana taraýyn jazǵan. Al qalǵan taraýlary «Súgir kúıleri» degen kúıtabaqqa meniń oryndaýymda jazyldy. Bul kúı týraly bir qyzyq oqıǵany baıan eteıin. Sekseninshi jyldardyń sońynda meniń Súgir kúılerin tartyp júrgenimdi Asqar Súleımenov estipti. Ol kisiniń táýir dombyrashylyq óneri bar, onyń ústine Súgir kúılerine kelgende asa zerek ekenin burynnan estýshi em. «Kelsin. Tyńdaıyq. Kóreıik» depti. Kabınetine Talasbek Ásemqulov ertip bardy. Aman-saýlyq surasqan soń birden «Besjorǵany» qolqalady. Sosyn «Telqońyrdy» surady. Jas kezdegi arsyz aryn bar, eshqandaı qysylmastan eki kúıdi de qaıyrymyn qaldyrmaı muqııat shertip berdim. Asekeń maǵan kóziniń qıyǵyn da salǵan joq. Unatqan-unatpaǵanyn da sezdirmedi. Talasbek ekeýi ádebıet tóńiregindegi sońǵy jańalyqtardy talqylaı bastady. Birazdan soń maǵan burylyp: «Bul balanyń shertisi jaqsy, biraq saýsaǵyna notanyń tárbıesi sińip ketipti. Sondyqtan men jylqynyń kisinegenin estı almadym, «Bozaıǵyr kisinemese, «Besjorǵa» jorǵalamasa, «Telqońyr» oqyranbasa, kúı tartyp ne kerek?» dedi. Osy áńgime maǵan ómirlik sabaq boldy. Áldeqalaı pendeshil maqtanǵa uryna qalsam Asekeńniń osy sózi esime túsedi. Aıtqany ras eken. Tólegen tartqanda kúıdiń ón boıynan tulpardyń dabysy urandap turady eken. Mektebı máner qýalaımyz dep sodan aırylyp qalady ekenbiz ǵoı. Ǵulama sony sezgen. Keıinnen meniń kúıtabaǵyma pikir jazǵan synshy Tólegen Toqbergenov aǵamen ushyrasqanda estidim, Asqar aǵamyz: «Tólegen-aý, men bir talantty jasty kórdim, qyrǵyn kúıshi eken, baýyrymyzǵa tarta júrelik» dep meni jatyp kep maqtapty.
– Myrzataı Joldasbekov aǵamyzdyń: «Men Janǵalıdyń kúı tartqanyn kórgende, Súgirdi kórgendeı bolamyn, Tólegendi kórgendeı bolamyn. Súgir de, Tólegen de keýdesimen tartatyn edi. Dombyrany qolymen shertedi, keýdesimen sóıleýshi edi. Janǵalı osyndaı qudiretti kúıshi» degen baǵasyn oqydym. Osyndaǵy keýdesimen tartý degen sózdiń maǵynasy ne?
– 2003 jyly Jezqazǵannan elordaǵa kóship keldim. Kelgen soń Kákimbek Salyqov, Aqseleý Seıdimbek, Myrzataı Joldasbekov, Nesipbek Aıtuly syndy eltutqa aǵalarǵa sálem berip, sáti tússe keńesterin alyp, aralasa bastadym. Qamqorlyqtaryn da kóp kórdim. Kákimbek aǵanyń úıinde Qanysh Sátbaevtyń dombyrasy bar edi, eshkimge ustatpaıtyn, biraq maǵan sherte turýyma, úıime ala ketýime ruqsat berýshi edi. Aqseleý Seıdimbek aǵamyzben aralasa bastaǵanymda kúı óneri týraly biligim múlde ózgerdi. Kúı tarıhyn taratýmen qatar dombyrany da kósile shertýshi edi. «Shertpe kúıdiń tórt mektebi» degen kitabymdy jazarda kúı mektepteri týraly málimetterdi Aqseleý aǵadan alǵanymdy únemi maqtanyshpen aıtyp júrem.
Al Myrzataı Joldasbekov aǵamyz Súgir Áliulynyń kózin kórgen, Tólegen Mombekovpen dostyq qatynasta bolǵan, kúıshi qadirin biletin adam. Qarataý óńiriniń týmasy bolǵan soń jergilikti kúıdiń maqam-sarynyn óte jaqsy biledi. О́ziniń de Qarataý shertpeleriniń sarynymen shyǵarǵan birneshe taraýly kúıleri bar. «Tolǵaý», «Qosbasar» degen kúıleri kitaptarǵa kirgen, qazirgi tanymal kúıshilerimiz Núrken Áshirovtiń, Batyrlan Ábenovtiń, Ardabı Máýlettiń repertýarlaryna da engen. Kúı tilin túsinetin abyz aǵanyń men týraly jazǵan pikirlerine razy bolyp júrem. Ekiniń birine aıtyla bermeıtin sóz ǵoı. Meniń azǵantaı qabiletimdi baǵalaǵan aǵamyzǵa Allanyń nury jaýa bersin.
– О́zińizdi jurt qasıetti Qarataý men Arqa kúıshilik óner mektebiniń birden-bir nasıhatshysy, murageri retinde qurmet tutady. Bul ekeýiniń uqsastyǵy men aıyrmashylyǵy nede?
– Men Betpaqdalada týyp, Saryarqada ósken adammyn. Qazaqtyń kóshpeli ómir salty boıynsha bizdiń eldiń qazaǵy jazda Arqany jaılaǵan, qysta Betpaqty qystaǵan. Sondyqtan Qarataý men Arqanyń turmys-salty, mádenıeti ejelden birtutas. Batyr babamyz Jıenbettiń, uly anamyz Aıbıkeniń súıegi Arqada jatyr. Atamyz qonys qylǵan jer – Shajaǵaı ózeniniń ańǵary, Ortaý, Qyzyltaý jotalarynyń etegi. Saryarqa, onyń ishinde Qaraǵandy, Jezqazǵan eli shertpe kúıdiń altyn ordasy ekenin qazaq biledi. Meniń baǵyma qaraı Jezqazǵan mýzyka ýchılıshesinde oqyp júrgenimde Arqadaǵy el ishinde dáýlesker kúıshiler kóp boldy. Solardan ónege aldym, Maǵaýııa Hamzın, Dáýletbek Sádýaqasov, Oral Isataev, Eraly Toqanov, Alpysbaı Tursynbekov sekildi dara dombyrashylardy tyńdadym. Áli kúnge deıin Muhametjan Tileýhan, Ahat Baıbosynov sekildi aǵalarymmen shyǵarmashylyq qatynasymdy úzgen emespin. Arqanyń sırek oryndalatyn kúılerin nasıhattaý salasynda biraz eńbektendim, radıoǵa jazdym, antologııalarǵa engizdim, áıgili Aqqyzdyń («Muńdy qyz». Aqqyz Ahmetqyzynyń kúı murasy. «Bolashaq» baspasy. Qaraǵandy. 2017 jyl), Qyzdarbektiń murageri Oral Isataıulynyń («Muń Qosbasar». Oral Isataıulynyń oryndaýyndaǵy kúıler. «Káýsar» baspasy. Nur-Sultan. 2020 jyl) kúı jınaqtaryn jaryqqa shyǵardym. Bolashaqta násip etse áli de josparlarym kóp.
– Shertpe kúıde qosbasar, tolǵaý sııaqty úlgiler kezdesetinin, qazaq muny qońyr kúıler, qosbasar kúıler dep ataıtynyn jazyp júrsiz. Bular kúıdiń janrlary ma?
– Aqseleý Seıdimbektiń «Kúı-shejire», «Qazaqtyń kúı óneri» atty kitaptarynda kúı janrlarynyń tabıǵaty jóninde jaqsy zertteýler jazylǵan. Árıne, kásibı mýzykalyq bilimniń dıdarymen qarasaq, kúı shyǵarma retinde jeke aspaptyq-mýzykalyq janr dep sanalady, olardy shyǵarma retinde «janr ishinen janrǵa» bólý kúıshiler tarapynan, keıinirek bastaldy. Shynynda shertpe kúıde «qosbasar», «tolǵaý», «qońyr» dep atalatyn kúılerdiń ózindik mýzykalyq formasy, áýendik damýy bar ekeni ras. Osynyń aý-jaıyn bolashaqta ónertanýshylar zertteı jatar degen úmittemin. Shertpe kúıdiń mektebin saralaı zerttep júrgen ǵalymdardyń ishinde Raýshan Maldybaevanyń eńbekterin oqımyn, ol da «qosbasar» men «qońyrdyń» tabıǵatynda qalyptasqan mýzykalyq mazmun bar ekenin jazady. Túıindeı aıtsaq, qazaq kúıiniń syryna qanyqqan jan joq shyǵar, sebebi bul bizdiń uly tarıhymyzdyń beınesi, kóshpeli ómirimizdiń kýási, qazaqy minezimizdiń kórinisi. Túbinde bizdiń ultty álemdik mádenıet kógine kóteretin jalǵyz asylymyz osy kúı óneri bolatyn shyǵar, sirá.
– Táttimbettiń kúı murasymen qatar onymen zamandas Itaıaqtyń, Saıdaly Sary Toqanyń, Qyzdarbek Tórebaıulynyń, Sembek, Ábdı, Maqash sekildi kúıshilerdiń shyǵarmashylyǵyn birkisideı zerttep, nasıhattap júrgenińizdi bilemiz. Qazir olardyń mektebin jalǵastyryp júrgen kimder bar?
– Bul mektepke eńbegi sińgen kúıshilerimiz – Dáýletbek Sádýaqasov pen Oral Isataıuly, osy eki ardager arqyly kúı arqaýy úzilmeı jalǵasyn tapty. Árıne, osy jerde Arqa kúıiniń nasıhaty úshin otqa túsken jazýshy aǵamyz Kámel Júnisteginiń eńbegi zor ekenin aıtý paryz. Dáýkeńderden keıingi býynnan Qaırolla Sádýaqasov, Qalken Qasymov, Bolat Tákishev, Bazaraly Múptekeev, Saıan Aqmolda, Madııar Súleımenov, Manap Anyqbekov sııaqty dáýleskerler de az eńbek etken joq. Daryndy jastar kóp. Birin aıtsań biri qalyp qoıady, sosyn renjimese de meseli qaıtyp qalýy múmkin, áıtpese uzyn tizimin jasaýǵa bolar edi.
Qaraǵandy qalasynda shertpe kúıdi nasıhattaıtyn kúı ortalyǵy ashylǵan bolatyn. Onyń jetekshisi Qaırolla Sádýaqasov baýyrym dúnıeden ótip ketti. Qazirgi kezde Qaırollanyń izbasarlary, shákirtteri eńbek etip júr. Degenmen sol kúı ortalyǵyna jańa serpin kerek dep oılaımyn. Bul oıymdy sondaǵy zııaly ortaǵa da aıtqam.
– Repertýaryńyzda jalpy qansha kúı bar?
– Muǵalim bolǵan soń repertýarǵa muqııat bolamyz ǵoı. Biletin kúılerdiń bárin sahnaǵa alyp shyǵa almaısyń. Ár oryndaýshynyń óz qoltańbasy bolady, soǵan oraı tyńdaýshylary qalyptasady. Sonyń bárin ekshep almasa bolmas. Meniń repertýarymda negizinen Arqa men Qarataý kúıleri bar, Shyǵys Qazaqstan men Jetisý ólkesiniń de birsypyra elge áýeni tanys kúılerin oryndaımyn. Qazirgi zaman kúıshileriniń jańa týyndylaryn da tartyp júrmin. Osylardyń jıyn sany 60-70 kúıge baratyn shyǵar. Úsh ishekti dombyra men qyrǵyzdyń komýzyndaǵy kúılerdi de shertip júrem.
– Ábiken Hasenovtiń kúıshilik óneri men «Qońyr» kúıi Ahmet Jubanov, Latıf Hamıdı, Ýálı Bekenov, Táken Álimqulov, Júsip Altaıbaev, Aqseleý Seıdimbekov, О́mir Kárip, Kámel Júnistegi sııaqty birtalaı qalamgerdiń shyǵarmalaryna arqaý bolypty. Kúıshi eńbegi haqynda ózińiz de biraz dúnıe jazǵan ekensiz. Eldi ózine osynshama yntyzar eterlik «Qońyrdyń» ne qudireti bar?
– Ábikenniń «Qońyry» keshegi asharshylyq, qýǵyn-súrginniń zary ǵoı. Teńdesi joq týyndy. Bul kúıdi kompozıtorlarymyz orkestrge, horǵa túsirse qudireti arta túser edi dep oılaımyn. Osy kúıdiń shyǵý tarıhy týraly «Egemen Qazaqstan» gazetine arnaıy maqala jazǵan edim. Kúıshiniń mereıtoıy qarsańynda jazylýǵa laıyqty iltıpattan basqaǵa bara almadym, sebebi Ábiken ómiriniń bıografııalyq aqıqatyn áli eshkim tutas zerttegen joq. Derekter aralasyp ketken. Silteme jasaıtyndaı ǵylymı tujyrym birkelki emes. Ábiken Hasenovtiń ómiri men shyǵarmashylyǵy týraly arnaıy monografııalyq kitap shyqsa eken dep armandaımyn. Meniń oıymsha, bul mindetti atqarý ónertanýshy Erlan Tóleýtaıdyń ǵana qolynan keledi dep oılaımyn. Sebebi ol tájirıbeli zertteýshi, ózi Ábiken aýylynan, ıaǵnı ólkelik tarıhty jaqsy biledi.
– Baıaǵynyń qazaǵy kúıdiń aıtyp otyrǵan sózi men áýezin birden uǵyp otyrǵan. Al qazirgi qazaqtyń kúı óneri týraly bilimi qaı deńgeıde?
– Qundylyqtar aýysqan zaman ǵoı. Solaı bolǵannyń ózinde kúıshilik óner óz jolymen órkendep keledi. «Dombyranyń kósegesin estradamen kógerteıik» deıtinderdiń de entigi basylyp qalǵan. Qazaq jazǵy jýsannyń ıisindeı jupar kúıdi ańsaǵanyn eshqashan qoımaıdy. Jas kúıshilerdiń arasynda kúı qonǵan daryndar jyl saıyn ósip, kóbeıip keledi. Solarǵa qamqor bolarlyqtaı áleýetti qoǵam jasaqtaýymyz kerek shyǵar.
– О́zińiz shyǵarǵan birneshe kúıińizdi estýimiz bar. Onyń alǵashqysy – Ketbuǵanyń rýhyna arnalǵan «Ketbuǵa» kúıi. Taǵy qandaı kúılerińiz bar?
– Birsypyra avtorlyq shyǵarmalarym bar. Solardyń ishinde el qulaǵyna tanysy – «Ketbuǵa» degen kúıim. Bul jetigenmen, shertermen, qosburaý dombyramen de oryndaldy. Jezqazǵanda rejısser Murat Ahmanovtyń osy attas spektakline arnaıy jazǵam. Belgili dırıjer Músilim Ámzeniń óńdeýimen «Otyrar sazy» orkestri de oryndaǵan edi. Ketbuǵa – tarıhı tulǵa. 2014 jyly «Aqsaq qulan. Ketbuǵa bıdiń kúı murasy» kitabym jaryq kórdi. Joshy han, Alasha han, Dombaýyl jatqan Ulytaý jerine degen sheksiz qurmetimniń belgisi bolsyn dep, sol jınaqtyń ishine osy kúıimdi engizdim.
– Ulttyq dombyra kúni qurmetine ótkizilgen «Dombyra mádenıeti: dástúr sabaqtastyǵy jáne bilim berýdegi máseleler» atty onlaın-konferensııasy aıasynda «Dombyra» oqýlyǵyńyz tanystyrylǵan edi. Bul kitap tek mektep oqýshylaryna arnalǵan ba?
– Memleket basshysy Qasym-Jomart Kemeluly Toqaev 2019 jyly Ulttyq dombyra kúni merekesinde: «О́ner – ult kelbeti» deıdi dana halqymyz. Barshamyzǵa ortaq qundylyq – dombyrany jan-jaqty nasıhattap, jas urpaqtyń sanasyna sińirý óte mańyzdy. Dombyra aspaby – qaıtalanbas asyl dúnıe. Sondyqtan mektepte dombyra úırený sabaqtaryn engizý – qajetti ári durys bastama. Sebebi qazirgi jappaı jahandaný ýaqytynda halqymyzǵa tán biregeı qundylyqtardy jańǵyrta berýimiz qajet» degen bolatyn. Osydan keıin Prezıdent bastamasyna oraı Halyqaralyq Túrki akademııasy ujymy osy oqýlyqtyń jobasyn qolǵa aldy. Sol jobaǵa qatysýdyń sáti týdy, jalpy orta bilim beretin mektep oqýshylaryna arnalǵan oqýlyq jazyldy. Kitaptyń bilim salasyna suranysy mol bolady dep úmittenemiz. Osy jobaǵa jetekshilik etken Halyqaralyq Túrki akademııasynyń prezıdenti Darhan Qydyráli myrzaǵa alǵysym sheksiz.
– Qazir ne jazyp júrsiz?
– Biraz josparlar bar. Buıyrsa bir hrestomatııam shyǵyp qalar. Oıǵa alǵan josparymdy jarııasyz atqaratyn daǵdym bar edi. Eń bastysy, eldiń amandyǵy. Jaman tumaý tezirek seıilse, kúı shertip kórermenmen qaýyshsaq degen tilegim bar.
