Alǵash alty jasta kórgen ergejeıliniń aýyr taǵdyry jazýshy Dúkenbaı Dosjannyń «Ergejeıli» áńgimesin útir-núktesine deıin qalt jibermeı oqyp, jadymda máńgi toqyp qalýyma janama áseri bolýy múmkin. Áıtse de ómirimdegi osy bir kishkentaı faktiniń kórnekti jazýshynyń «Ergejeıli» áńgimesine túk qatysy joq. О́zime ǵana tıesili bolmashy oqıǵa. Osy arqyly jazýshynyń «Ergejeıli» áńgimesiniń «qaqpasyn ashqym» keldi.
Qazaqta jazýshy kóp. Adam janyn qozǵap, qoparyp, sanasynda silkinis týdyryp, keı tustarda egiltip, emirentip, óz kóńilindegi estelikterimen qaýyshtyryp, muńaıtyp, túrli emosııalyq kúılerdi bastan keshýine yqpal etetinderi kóp emes. О́z basym ony tegeýrindi talanttan, bilim qorynyń moldyǵynan, ádebıetke qapysyz berilgen adaldyqtan, kásibılikten izdemeımin. Mol emosııa týdyratyn shyǵarmalardyń avtorlary – adam janyn qapysyz tanıtyn, sony qaǵazǵa dál beıneleı alatyn jazýshylar. «Ergejeıliniń» avtory da qapysyz tanyp, dál beıneleıtinderdiń qatarynan.
О́ner tiliniń artyqshylyǵy, aqıqatty túrli rakýrsta kórsetýinde. Metafora, sımvol, tuspaldaý, ısharalaýǵa súıenseń, qııalǵa qanat bitip, jazýshynyń ergejeılisine túrli shyndyqtardy toǵystyrýǵa ábden bolady. Áıtse de biz mazmunnyń, adam janynyń, ujymdyq rýh kýltiniń sheńberinen aýytqymaýdy jón kóremiz. «Ergejeıli» áńgimesindegi eń aldymen nazar aýdararlyq tus – aýyl adamdarynyń birligi, ujymdyq rýhtyń qýattylyǵy. Qazaqy keńqoltyq minez, aqjarma peıilmen Buqardan kelgen Pahrıddın moldany jatyrqamaı, aralaryna sińirip alyp, oǵan shaǵaladaı úı turǵyzyp beretin aýyl adamdarynyń tirligi naǵyz adamgershiliktiń úlgisi ispetti. Moldanyń kóleńkesine uqsap janyna erip júretin erli-zaıypty qos ergejeıliniń kóztúrtki bop, qııanat kórgen jeri joq. Moldaǵa bas tartylsa, eki qulaǵy qos ergejeılige buıyratyn. Biri moldanyń dáret sýyn jańalap, biri jaınamazyn jaıyp, mańynan qalmaıtyn qos ergejeıliniń myna ómirdegi ustyny, arqa súıer tiregi – olardy Buqar kósheleriniń birinde ólgeli jatqan jerinen taýyp alyp, adam qataryna qosqan Pahrıddın molda. Al qazaqy aýyldyń adamdary olardyń túp tamyryn tergemeı-aq, qataryna qosyp alady. Mine, «Ergejeıli» áńgimesindegi bas keıipker Iаǵymýs sol qos muńlyqtyń jalǵyz uly.
Áke-sheshesi erte ólgen, Pahrıddın molda qaıtys bolarynda Dalabaıdyń ákesine amanattap ketken Iаǵymýs – áline qaramaı shaqar beıne. Basynan sóz asyrmaıdy, eshkimge muńyn shaqpaıdy, daýlasa ketýge, ustasa ketýge beıil. Qandaı jaǵdaıda da syr bildirmeı, «jaı ánsheıin» dep úırengen odan bóten sóz shyqpaıdy. Jazýshy Iаǵymýstyń osy minezin tasqa uqsatady. «Kádýilgi tas. Jańbyr shaıyp, sýyq soryp, kún qyzdyryp betine belgisin salǵan. Syrt kózge álgi tas sonyń bárine tózgen sekildi. Tipti túsin bermegen dersiń. Tas qalpy qalǵan. Áıtse de sol qorash, qojyr, myqtyǵa zer salyp, úńilgen saıyn álgi oıymnyń teris ekenin túsinem. Onyń betinen qumyrsqa izindeı ýaqyt ájimin kórem. Jaýyn tamshysynyń ıisi, kún qyzýy, qar syzy ap-aıqyn seziledi. Qazir kúz bolsa da tas júzinen qys taby bilinedi. Qadalyp qaraǵan saıyn eshbir kúsh qarsy tura almaǵan, qanshama aqyldy jan tappaǵan Aqyret degen aqyrǵy sózge, tajalǵa syr bermegen tas qana». Uzaq kúresýdi, qasarysýdy, aqyrǵy mezetke deıin ezilip-mújilip ketpeýdi, joǵalmaýdy tastan úırengen Iаǵymýs ózin túsinbeıtin, keı kezderde jábirleıtin úlken adamdardyń ortasynda ómir súredi.
Onyń mahabbat sezimin bastan keshýi bir ǵanıbet. Máskeýden kelgen ártisterdiń ónerin tamashalaǵan Iаǵymýstyń konsertte óz «teńine» suqtanyp qaraýy, shymyldyq jabylǵanda sońyna jaltaqtap, jurttyń eń sońynan shyǵýy, shyqqan soń Dalabaıǵa «qaıda asyǵamyz, áńgimeleseıik», dep ótinish aıtýy, ergejeıli kelinshekti «gúl sekildi sonshama názik», dep tebirenýi – adam júregine salmaq túsiretin detaldar. Iаǵymýstyń úıirinen adasqan qazdaı kúı keship júrgenin anyq uǵasyń. Onyń jalǵyzdyǵyn, jan muńyn, ásemdikti, sulýlyqty sezinetin názik júregin jazýshy Máskeýden kelgen ártister arqyly beınelep beredi.
Iаǵymýstyń qaımaǵy buzylmaǵan qazaqy ortanyń birli-jarym tentekterinen kóretin qııanaty da jandy qozǵaıdy. Kúmis tisti teksiz jigittiń ózi joqta domalanǵan, kúlegesh áıelimen ámpeı-jámpeı bolýy músápir jannyń rýhyn jasytqanyna ishiń ashıdy. Mine, naǵyz «ergejeıliniń» kim ekendigi osy jerde ashylatyn sııaqty. Teksiz baıǵustyń pendeshilik áreketterin áńgime bastalǵannan sanap otyrsań, Pahrıddın moldanyń tárbıesin kórgen, boıyna jaqsy qasıetterdi sińirgen Iаǵymýsty ergejeıli deýge qımaı qalasyń.
Jazýshy D.Dosjan «Ergejeıli» áńgimesi arqyly adam janyna tereńnen úńiledi. Adamnyń psıhologııalyq ahýaly men áleýmettik ahýalyn parallel óre otyryp, kóz aldyńa tiri keıipkerlerdi alyp keledi. Kıno kórgendeı bolasyń jáne eshqashan umytpaısyń.
