«О́tken jyldyń naýryz aıynan bastap mádenı uıymdar onlaın rejimde jumys isteýge kóshti, deıdi atalǵan basqarmanyń basshysy Erkebulan Jumakenov. – Tehnıkalyq qıyndyqtarǵa qaramastan, onlaın is-sharalardy ótkizý qolǵa alyndy. Buǵan Qazaqstannyń mádenıet qyzmetkerleri kúnine arnalǵan «Rýhanı qazyna» III respýblıkalyq onlaın-festıvalinde óńirimizdiń mádenı qyzmetkerleriniń jaqsy nátıjelerge qol jetkizip, zor jetistikpen oralǵandary dálel. Oblys ortalyqtary men respýblıkalyq mańyzy bar qalalar arasynda Qaraǵandy óńiriniń mádenıet ujymdary men jekeleı qyzmetkerlerimiz jeńimpazdar sany boıynsha respýblıka kóleminde birinshi oryndy ıelendi. Kitaphana, mýzeı jáne mádenı-demalys qyzmetteri atalymdary boıynsha jeti júldeli oryn oblysymyzdyń mádenıet maıtalmandaryna buıyrdy».
Pandemııa demekshi, oblysta tótenshe jaǵdaı jarııalanyp, karantın engizilgende Qaraǵandy, Temirtaý jáne Jezqazǵan teatrlaryndaǵy kıim sehtary qyzmetkerleriniń «BizBirgemiz» eriktiler aksııasy aıasynda medısınalyq betperdeler tigýdi uıymdastyryp, dárigerlerdi, áskerı qyzmetkerlerdi, az qamtylǵan otbasylardy qorǵaýǵa jáne qoldaýǵa ózderiniń qomaqty úles qosqanyn erekshe atap ótýge bolýshy edi.
О́ńirdegi mádenıet salasynda «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy» jáne «Aýyl – el besigi» baǵdarlamasy aıasynda kúrdeli jáne aǵymdaǵy jóndeý jumystaryn júrgizý mańyzdy qoldaýǵa ıe bolǵanyn aıtpaı ketýge bolmaıdy.
Mysaly ótken jyly oblysta 2,6 mlrd teńgege 48 mádenıet nysany jóndelipti. Onyń ishinde Jezqazǵan óńirindegi Terekti aýylynyń klýbyna, oblystyq akademııalyq qazaq drama teatrynyń shatyryna kúrdeli jóndeý, Qaraǵandydaǵy kenshiler mádenıet saraıynda shtanket jabdyǵyn aýystyrý jumystary júrgizildi.
Oblystyń qalalary men aýdandarynyń 23 mádenı-demalys uıymy, tórt kitaphana, bes muraǵat, alty mýzeı, Temirtaý balalar men jasóspirimder teatry jóndeýden ótken. «Jalpy alǵanda, barlyq baǵdarlamalar, sonymen qatar qala men aýdannyń jergilikti bıýdjetteri esebinen barlyǵy 96 mádenıet nysanyna 3 mlrd 843 mln 244 myń teńgeniń jóndeý jumystary júrgizildi», deıdi Erkebulan Jumakenov.
Turǵyndardy jumyspen qamtamasyz etý máselesinde de kóp sharýa atqarylǵan. Mysaly mádenıet jáne arhıv nysandarynda 794 jumys orny qurylyp, jumysqa 855 adam tartyldy. Onyń ishinde halyqty jumyspen qamtý ortalyqtarynan 415 adam jumysqa ornalastyrylǵan.
Qaraǵandy oblysynda tarıhı-mádenı eskertkishterdi saqtaý, olardy zertteý jáne nasıhattaý jumystaryna aıryqsha mán berilip keledi. Bul oraıda ótken jyly Ortalyq Qazaqstannyń ejelgi metallýrgııa eskertkishteri, Qarashoqy qorymyndaǵy, Joshy han kesenesi janyndaǵy tarıhı-mádenı oryndar, Teńiz, Ulytaý jáne Jezqazǵan aımaqtaryndaǵy Altyn Orda kezeńindegi tarıhı-mádenı eskertkishterdegi arheologııalyq qazbalar boıynsha keń aýqymdy jumystar júrgizilgenin aıtýǵa bolady.
Budan bólek, Súttibaı bı kesenesi, Aqtoǵaı óńirindegi Daıyr tóre, Qystaýbaı, Terekti keseneleri, Ulytaý aımaǵyndaǵy Ospan kesenesi, Qarqaralydaǵy Kólbaı kesenesi, Abaı aýdanynda oryn tepken Taımas batyr kesenesi syndy tarıhı jádigerlerdi qalpyna keltirý jumystary da qarqyndy júrgizildi.
Qazirgi tańda jurtty erekshe qyzyqtyryp júrgen tarıhı mekenniń biri – Shet aýdany aýmaǵyndaǵy Taldy tarıhı-arheologııalyq parkiniń eskertkishteri. Búginde munda arheologııalyq ǵylymı-zertteý jumystary júrgizilip jatyr. Qolǵa alǵan sharýalar tolyǵymen aıaqtalǵannan keıin, osy jyldyń qyrkúıek aıynda quramyna «Saryarqa» pıramıdasy jáne basqa da kóneden qalǵan baǵa jetpes jádiger enetin Taldy tarıhı-arheologııalyq parki ashylady dep josparlanǵan.
О́tken jyly karantındik shekteýlerge qaramastan, zor jumystar atqaryp, aınalasyna rýhanı shýaq shashqan mekemelerdiń biri oblystaǵy kitaphanalar boldy. Onlaın rejiminde jumysqa kóshken kitaphanalar respýblıkalyq «Sen netken baqytty ediń, keler urpaq…» dep atalǵan Qasym Amanjolov oqýlary, Qazaqstan halqy Assambleıasynyń 25 jyldyǵyna arnaıy «Qazaqstan − tatýlyq pen birlik mekeni» úzdik taktıldi kitabynyń respýblıkalyq baıqaýy, qazaq aqyny Juban Moldaǵalıevtiń 100 jyldyǵyna arnalǵan «Men – qazaqpyn!» oblystyq músháırasy, oblystyq Abaı oqýlary sııaqty mazmundy is-sharalardy uıymdastyrdy. Sondaı-aq jergilikti Saryarqa telearnasynda «Jetistik formýlasy» televızııalyq jobasy júzege asyryldy. Bul baǵdarlama aıasynda jas ári tabysty kásipkerler, ártister, sportshylar, pedagogter jáne eriktiler efır arqyly el aldyna shyǵyp, búgingi kúnniń ózekti degen taqyryptary boıynsha áńgime órbitti.
О́ńirde óskeleń urpaqty Arqa aqyndar mektebiniń sheberligimen tanystyrý maqsatynda aıtystar, músháıralar, «Buqarekeń jyrlaıdy» atty jyrshy, jyraýlar baıqaýlary, sonymen qatar dástúrli halyq ánderi men kúıshilerdiń konkýrstary udaıy ótkizilip turady. Bul sabaqtastyq karantın kezinde de úzilmedi.
Oblysta jumysy sıfrly formatqa kóshirilgen mekemeniń biri – «Saryjaılaý» kınoteatry boldy. Atalǵan kınoteatr sońǵy 10 jyldan beri otandyq kınony nasıhattaý baǵytynda belsendi jumys atqaryp keledi. Bul maqsatta mekeme óziniń repertýaryn negizinen Sháken Aımanov atyndaǵy «Qazaqfılm» kınostýdııasynda túsirilgen qazaq tilindegi otandyq kartınalardan jasaqtaǵan. Aıta ketý kerek, atalǵan kıno ónimderi túrli jastaǵy kórermender arasynda úlken qyzyǵýshylyq týdyrdy. Kınoteatr ujymynyń taǵy bir qolǵa alǵan tyń jobasy – mekeme qyzmetkerleri ózderi avtor retinde vıdeoformattaǵy kınosabaqtar daıar-
lap, olardy mekemeniń saıtynda jarııalap otyrady. Al atalǵan kınoteatr uıymdastyrǵan «Qaraǵandy oblysyndaǵy «Qazaqfılm» kúnderi» atty aýqymdy joba óńirdiń mádenı ómirindegi aıtýly oqıǵa bolyp kópshiliktiń esinde qaldy.
Basqarmanyń bıylǵy qolǵa alǵan josparlary da aýqymdy. Táýelsizdigimizdiń 30 jyldyǵyn merekeleýmen birge Jambyl Jabaevtyń 175 jyldyǵyn, Qazaqstannyń teatr óneriniń negizin qalaýshylardyń biri, Qazaqstannyń halyq ártisi Seráli Qojamqulovtyń 125 jyldyǵyn, Qazaq KSR halyq ártisi, ánshi Manarbek Erjanovtyń 120 jyldyǵyn jáne Qasym Amanjolovtyń 110 jyldyq mereıtoılaryn atap ótý kózdelgen.
Sonymen birge Janat Hadjıev atyndaǵy halyqaralyq teatr festıvalin jáne Áshirbek Syǵaı atyndaǵy respýblıkalyq teatrlar baıqaýyn ótkizý de josparda bar. Dástúrli «Mýzykalyq Saryarqa», DosStar, Táttimbet atyndaǵy respýblıkalyq baıqaý, «Juldyzdar alleıasynyń» ashylý rásimi, Uly dalanyń kindik tusyndaǵy Ulytaý óńirinde uıymdastyrylatyn «Jezkıik» halyqaralyq mýzyka festıvalderi syndy mádenı is-sharalar da kezegin kútip tur.
Al byltyr táýelsiz elimizdiń tarıhyndaǵy asa mańyzdy sharýanyń biri – Abaıdyń 175 jyldyǵyn atalyp ótti. Osy oraıda Qaraǵandy oblysy boıynsha mereıtoılyq dataǵa arnalǵan júzdegen is-shara uıymdastyrylǵan eken.
«Biz álem mádenıetiniń kóshine ileskende jutylyp ketpes úshin ultymyzdyń baı mádenı qundylyqtaryn tórge shyǵarýymyz qajet, – deıdi oblys mádenıetiniń basshysy Erkebulan Jumakenov. – Buǵan Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý», «Uly dalanyń jeti qyry» baǵdarlamalyq maqalalary, Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń «Abaı jáne XXI ǵasyrdaǵy Qazaqstan» atty maqalalarynda aıtylǵan ordaly oılar jón siltep, baǵyt-baǵdaryn aıqyndap beredi. Iаǵnı kóz jazyp qalǵan kóne muralarmyzdy túgendeı otyryp, órkenıettiń kóshine bet burýymyz kerek».
Byltyr óńirdiń mádenıet salasy birqatar óner maıtalmanynan aıyrylyp qaldy. Pandemııa oblystyń rýhanı ómirine ólsheýsiz úles qosyp júrgen, áli de bolsa bereri kóp qaıratker tulǵalardy aıamady. Degenmen ómir kóshi toqtamaq emes, tirshiliktiń jalǵasa bermegi haq. Jaqsylardyń sońynda aıaqtalmaı qalǵan irgeli isterdi ári qaraı jalǵastyrý – óńirdegi mádenıet jáne rýhanııat salasynyń aýyr júgin arqalaǵan mamandardyń izgi maqsaty.
QARAǴANDY
