О́ner • 16 Naýryz, 2021

Dáýir daýysy

760 ret
kórsetildi
2 mın
oqý úshin

Alshańdap basqan, arshyndap shapqan Alash balasynyń basynan talaı ǵasyr aýnasa da kómeıinen shyqqan kúmbir ýaqyt qulaǵynda máńgi qaldy. Quzǵyn jyldar tuıaqqa basqanymen qazaqtyń qońyraý úni qumyǵyp shyqqan emes. Uly dalanyń ýysynda erkin kósildi, erkindikti enshiledi. Tarıh taqtasyna jazylǵan jaqut jazbalar baba rýhynyń asqaqtyǵyn aıǵaqtady. Ulysty urpaq soǵan qarap urdajyq dáýirdi keskindedi. Bolashaq qolyndaǵy qalam terbeldi, qylqalam sóıledi. Bul sýret – sonyń biri.

Dáýir daýysy

Táýelsizdikti moınyna tu­mar qylyp taqqan qazaq ba­lasynyń qııalyna qanat bi­tirgen, qadamyna qut da­rytqan bir qudiret bolsa, ol – bahadúr ba­balarymyzdyń dańq­ty joly. Sol jolmen qaıta júrý múmkin bolmasa da, dáýir bet-beınesin zaman yńǵaıyna súıenip, ár­kim ártúrli oı ke­ńis­tiginde beı­­neleıdi. Mun­daǵy «Ǵa­syr­lar úni» kartınasy bizdiń sol pikirimizdi ústep turǵandaı. Av­­tory – Sýretshiler oda­ǵy­nyń mú­shesi, Qazaq KSR-iniń Sh.Ýá­lıhanov atyndaǵy Mem­le­kettik syılyqtyń laýreaty Bátıma Záýirbekova. Sýretshi oqyrmanǵa dáýir daýysyn jet­kizýge oqtalǵan.

Onyń qolynan qazaq­stan­­dyq, sheteldik mýzeıler men jeke kolleksııalarda saqtaýly turǵan gobelen, keskindeme já­ne grafıkalyq (portret, peı­zaj, natıýrmort, abstraktili kom­­pozısııa­lar) janrdaǵy 300-den astam týyndy shyqty. Bulardyń bári ultymyzdyń rý­hanııa­tyna quıylǵan jaýhar jádigerler. Biz osy rette oqyr­man nazaryna tarıhqa astar bolǵan tamasha týyndysyn usy­nyp otyrmyz.

Qylqalam sheberi «Ǵasyr­lar úni» shyǵarmasynda qo­la dáýirindegi ataqty tam­ǵa­­ly petroglıfterindegi kó­ne beıneler sımvolyn utym­­dy paıdalanǵan. Munda Qa­zaq­stan aýmaǵyn meken et­ken ha­lyqtarmen baılanys anyq baıqalady. Biz kenep betinde tús­ter men pi­shinderdiń oınatylýynan týǵan áıel, Kúnbasty qu­daı, balbaldardyń pishinderi ar­­qyly ejelgi dáýirdiń daýysyn estımiz.

Týyndy ara-arasynda yr­ǵaqty áshekeıge aýysatyn jo­ǵarydan tómen túsken sáý­ledeı syzyqtardyń maıly boıaý gammasymen oryndalǵan. Kar­tınanyń keńistigi tústik názik gradasııalarmen aýystyry­la­dy. Fondyq tik syzyq­tar kom­pozısııadaǵy basty beı­ne­lerdiń nobaıyn jasaýda erek­she ról atqaryp tur.

Kartına sımvolızm stı­linde jazylǵan. Sýretshi jasyryn úndeýdi, allegorııany, tipti tereń fılosofııalyq ne­mese mıstıkalyq mándi shıfr­­lardy qoldanǵan. Olar kórermendi tereń oılanýǵa, sıýjetti jeńil qabyldaýdan bas tartyp jáne avtor oıy­nyń naǵyz túıinin tabýǵa ıtermeleıdi.

Qazaq halqynyń mádenı bulaqtarynan sýsynda­ǵan B.Zá­ýir­bekovanyń shyǵar­ma­shy­lyǵy bizdiń halqymyzdyń ásem dúnıetanymymen tanystyryp, ulttyq sana-sezimdi saqtaýǵa kómektesedi.

Sońǵy jańalyqtar