«Aýrý batpandap kirip, mysqaldap shyǵady», degendeı, kez kelgen derttiń daýasy ońaı tabyla qoımaıdy. Al koronavırýs indetiniń qaýiptiligi kún saıyn aıtylýda. Onymen japsarlasyp kele jatqan pnevmonııa degen aýrý taǵy bar. Alaıda kóptegen azamat indetti jeńip shyqty. Máselen, Talas aýdany Úsharal aýylynyń 68 jastaǵy turǵynynyń dene qyzýy úsh kúnnen beri túspeı, tynys alýy qıyndaǵan soń, naýqas jedel járdem kóligimen ortalyq aýrýhanaǵa jetkiziledi. Ony tekserý barysynda kompıýterlik tomografııa ókpeniń 50 paıyzy zaqymdanǵanyn anyqtap, oǵan ekijaqty polısegmentarly pnevmonııa dıagnozyn qoıady. Al oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń málimetinshe, pasıentte stenokardııa, búırektiń basym zaqymdanýymen arterııalyq gıpertenzııa jáne qan aınalymynyń buzylýy sııaqty ilespe aýrýlar bolǵan eken. Naýqas shuǵyl túrde jansaqtaý bólimine jatqyzylyp, qosymsha respıratorlyq qoldaý kórsetilgen. Araǵa bes kún salyp jaǵdaıy jaqsarǵan soń, arnaıy ortaq bólmege aýystyrylǵan. Dárigerlerdiń kómeginiń nátıjesinde ol 15 kúnniń ishinde syrqatynan tolyq aıyǵyp shyqty. «Men barlyq medısına qyzmetkerine alǵys aıtamyn. Oblys ortalyǵyna barmaı-aq, aýdandyq aýrýhanada qajetti em-dom alyp, otbasyma aman-esen oraldym. Aq halatty abzal jandarǵa baqyt, densaýlyq jáne osy pandemııamen kúreste shydamdylyq tileımin», deıdi ol. Dárigerler de árbir turǵyn úshin barynsha qajetti sharalar jasaıtynyn aıtýda. «Adamnyń aýrýdan jazylýy onyń ishki jaǵdaıyna, onyń ómir súrýge, otbasyna, jaqyndaryna oralýǵa degen nıetine tikeleı baılanysty bolady. Bul kisi bizdiń stasıonarymyzdaǵy ómirge qushtar naýqastardyń biri bolǵan. Sondyqtan da ol koronavırýs indetin jeńdi», deıdi emdeýshi dáriger Tolqyn Jańabaı.
Taraz qalasynyń 60 jastaǵy turǵyny da qaýipti indetti jeńip otyr. Áýeli ol aýyr halde qalalyq kópbeıindi aýrýhananyń juqpaly aýrýlar bólimine kelip túsedi. Týystarynyń aıtýynsha, naýqas tumaý belgilerine uqsas aýrýdy óz betinshe emdeýge tyrysqan. Biraq derti odan saıyn asqynyp, tynysy tarylyp, entige bergen soń, shuǵyl túrde qalalyq kópbeıindi aýrýhanaǵa keledi. Munda kelýshiniń qan taldaýlary tekserilip, kompıýterlik tomografııaǵa túsirilip bolǵan soń, ókpeniń 100 paıyz zaqymdanǵany anyqtalady. Sóıtip naýqas jansaqtaý bólimine jatqyzylady. Zaqymdalǵan ókpeni qalypqa keltiretin em-sharalar 60 kúnge sozylypty. Dárigerlerdiń tabandy eńbeginiń nátıjesinde bul naýqas ta indetti jeńip shyǵady. «Men óz-ózime kele almaı, tynys alý apparatynda jattym. Maǵan qaıta ómir syılaǵan aq halatty abzal jandarǵa myń alǵys. Koronavırýs indetinen qorǵaný úshin adamdarǵa vaksına saldyrtyp, ózine kútim jasaý kerektigin aıtqym keledi. Densaýlyqqa artyq qaýip tóndirýdiń qajeti joq», deıdi ol. Búginde naýqas tolyq saýyǵyp, úıine shyǵaryldy.
Jýyrda Taraz qalalyq kópbeıindi aýrýhanasy juqpaly aýrýlar qurylymynyń jansaqtaý bólimine Moıynqum aýdanynyń turǵyny kelip túsedi. 28 jastaǵy júkti áıel oblys ortalyǵyna óte aýyr jaǵdaıda sanıtarlyq avıasııa jelisi arqyly jetkizilgen. Kompıýterlik tomografııa men taldaý-saraptaý qorytyndylary boıynsha oǵan koronavırýs jáne aýyr dárejeli ókpeniń 88 paıyz zaqymdanýymen ekijaqty vırýstyq pnevmonııa dıagnozy qoıylady. Alaıda jergilikti medısına qyzmetkerleri bir aıdan asa ýaqyt boıy reanımasııa bóliminde naýqastyń ómiri men balanyń ómiri úshin kúresken. «О́mirine qaýip tóngen ana búginde kesar tiligi arqyly aman-esen tuńǵyshyn bosandy. Náresteniń salmaǵy 3400 gramm. Shaqalaqtan synama alyndy, nátıjesi sábıdiń koronavırýs juqtyrmaǵanyn kórsetti. Biraq bosanǵannan keıin naýqastyń jaǵdaıy nasharlap ketti. Satýrasııasy tómen, temperatýrasy joǵary, ózdiginen dem ala almaıdy, ıntoksıkasııa sındromy ózgerissiz qaldy. Birneshe ret konsılıýmdar júrgizildi. Nátıjesinde, ekstrakorporaldy membranalyq oksıgenasııa apparatyna qosyldy», deıdi atalǵan aýrýhananyń bosaný bólimshesiniń meńgerýshisi Qymbat Abdraımova.
Qýanyshqa oraı, indetti jeńgen ana deni saý ul balany dúnıege ákeldi. Dárigerler men medbıkeler ana men balany qatań baqylýǵa alyp, emdep, erekshe kútim jasaǵan. Nátıjesinde, olar kóp uzamaı reanımasııadan beıindi bólimshege aýystyrylmaq. «Biz jańa bosanǵan anaǵa jaqynymyzdaı alańdadyq. Ol kisiniń jubaıynyń da bizge tolyq senim artyp, jaqsylyqtan úmittengeni bizge kúsh berdi», deıdi emdeýshi dáriger-ınfeksıonıst Elena Pak. Tótenshe rejimde jumys isteýge daǵdylanǵan aýrýhananyń bilikti mamandary sóıtip birden eki adamnyń ómirin saqtap qaldy. «Meniń aýyr halime qaramastan, ana bolý baqytyn syılaǵan osy aýrýhananyń ujymyna alǵysymdy bildiremin. Sizder shynymen myqty ekensizder. Adal eńbekterińizdi kórdim. Kórsetilgen kómekterińiz úshin myń alǵys», deıdi jańa bosanǵan ana. Aıta keteıik, jyl basynan beri aýrýhanaǵa koronavırýs indetin juqtyrǵan 197 júkti áıel jáne 37 bosanǵan áıel kelip túsken. 72 júkti jáne bosanǵan áıel jansaqtaý bóliminde emdelip shyqsa, bul mekemede 52 áıel deni saý balalardy dúnıege ákelgen.
Psıhologter qaýipti indetke shaldyqqan adamnyń odan úreılenbeı, qoryqpaı, tek qana ony jeńip shyǵatynyna senimdi bolýy kerektigin aıtady. Degenmen de derttiń aty – dert. О́mirine qaýip tóndirip turǵan indetten kim qoryqpasyn. Alaıda «Aýyryp em izdegenshe, aýyrmaıtyn jol izde» degendeı, aýrý kelmes buryn barynsha saqtyq talaptaryn saqtap, óz-ózimizdi baqylaýǵa alǵan jón.
