Altynsarın jáne ulttyq ádebı mura

Ony biz halqymyzdyń ǵulamalary sanalatyn Sh.Ýálıhanov, Y.Altynsa­rın, A.Qunanbaıuly, Á.Bókeıhan se­kil­di uly tulǵalardyń shyǵarma­shy­lyq murasyndaǵy ǵylymı-zertteý eń­­­bekterinen kóremiz. «HIH ǵasyrdyń 60-80-jyldary ulttyq folklorıs­tı­ka jalpy fılologııalyq ǵylymnyń ózinshe bir salasy retinde kórine bas­ta­dy. Dál osy kezden bastap qazaq fol­k­lory ǵylymı maqsatta jınalyp, aka­demııalyq nemese arnaýly jınaqtar endi ǵylymı turǵyda zerttele tústi. Jańa qalyptasa bastaǵan qazaq folklortaný ǵylymynyń kósh basynda halqymyz­dyń uly perzentteri Sh.Ýálıhanov, Y.Altynsarın, A.Qunanbaıuly boldy» dep, qazaq folklortaný ǵylymynyń tarıhyn zertteýshiler bul tulǵalardyń eńbekterin monografııalyq turǵyda sóz etýi de sondyqtan. Bulardyń eń­bek­terinen ádebı murany ıgerýdegi ta­­rıhılyq ádistiń ulttyq ǵylymı-zertteýshilik oı-pikirde anyq kórinis tapqan ekinshi baǵyty aıqyndalady. Sebebi tarıhı-etnografııalyq baǵyt­qa qaraǵanda, bul baǵytta tarıhı-máde­nı mekteptiń talaptaryna saı keletin ta­rıhılyq prınsıpi aıqyn kórinip, áde­bı-teorııalyq, ǵylymı-zertteýshilik oı-pi­kirdi eýropalyq deńgeıde baıqata al­ǵan tereńdik tanylady.

Orys ádebıettaný ǵylymyndaǵy ta­rıhı-mádenı mekteptiń negizgi baǵyty ádebı murany ıgerý arqyly qoǵamdy jáne halyqtyń ótken dáýirlerdegi ómi­rin tarıhılyq prınsıpine oraı zertteý turǵysynan kelý Ybyraı, Shoqan, Abaılardyń otarshyldyq Reseıdiń Eýropaǵa buratana, nadan dep tanys­ty­ryp otyrǵan óz halqynyń barlyq kes­kin-kelbetin tarıhı shyndyqqa saı tanytsam degen patrıottyq armany men aǵartýshylyq ıdeıasyna saı keldi. Ǵy­lymı-zertteý eńbekterinde tarıhı-etnografııalyq sıpattyń basym bolýy da sondyqtan bolar. «Árbir halyqtyń, – dep jazady Shoqan, – ádebı murala­ryn zertteýdiń etnografııa úshin kerek­tigin ǵalymdar áldeqashan eskertken. О́ıt­keni halyqtyń turmysy, onyń qyly­ǵy, onyń dúnıetanýy munda ashyǵy­raq sıpattalǵan. О́zderiniń mádenıet mu­ralaryn erekshe súıý, ertegi, jyr baılyǵyn maqtanysh etý, ásirese Orta Azııadaǵy kóshpeli elderdiń aıryqsha qasıeti. Olardyń ańyz-jyrlaryn, qarııa sózderin árbir taıpanyń basynan keshirgen tarıhy, solardy eske túsirý deýge bolady: ondaı ańyz áńgimelerdi sáýegeıdiń sózindeı este saqtap, ony birden-birge jetkizip otyrýshylar – ár­bir rý ishindegi qarııalar. Olar ony zań jo­syny retinde, belgili aqyn-jyraýlar tobynyń urpaqtan-urpaqqa jetkizip otyrǵan, uzaq dastan túrinde saqtap kelgen. Búginde qoldanbaıtyn, jyrda kezdesetin kóne sózder olardyń tym erte dáýirde shyqqanyn kórsetedi».

Ybyraı, Shoqan, Abaılardyń ót­ken dáýirden jetken ádebı muraǵa ta­rı­hılyq prınsıpi boıynsha erekshe nazar aýdarǵan máselesi – qyrǵyz, qa­zaq t.b. halyqtardyń shyqqan tegin, túrli ańyz-ápsana men tarıhı óleń­derdegi tarıhı oqıǵalardyń jyrlanýyn anyqtaý úshin qazaq shejirelerimen, kórshiles elderdiń jylnamalarymen, basqa da tarıhı derektermen salystyra otyryp zertteýi ǵylymı-zertteýshilik oı-pikirde úlken jańalyq bolyp tabylady. Bul aıtyp otyrǵan folklor jáne halyq tarıhy degen máselede tarıhılyq prınsıpin basshylyqqa alyp, jumys júrgizýdi maqsat tutqanyn myna pikiri anyq dálel­deıdi. «Bul halyqtyń, – deıdi Shoqan qazaq halqy týraly – áýelgi shyqqan tegin ǵylymı turǵydan dáldikpen anyq­taý múmkin emes, solaı bola tursa da olardyń ańyz-áńgimelerindegi oqıǵa­lar naqtyly aqıqattyǵymen tańdandyra­dy, biraq ańyz – ǵylym emes. Sol sebepten de my­­nany eskergen jón, dala jyr-das­tan­dary óziniń qarapaıym, uǵym­dy shy­na­ıy­lyǵymen qundy. Son­dyqtan da halyq tarıhı oqıǵalar, tegi qazaqqa ja­qyn Ábilǵazy jazǵan «Túr­ki shejiresi» at­ty jáne (Jdamı at-tava­rıh) shejiredegi derekterden al­shaq­ta­maıdy». Shoqan sekildi Y.Altyn­sa­rın de Qadyrǵalı bıdiń «Djamı at ta­ýa­rıh» shejiresin tarıhı ańyzdardyń jı­na­ǵynan turatyn tarıhı shyǵarma re­tinde baǵalaı otyra, ańyz-jyrlardyń tarıhı shyndyqqa qarym-qatynasyn ashýda «Sheıbanıname», «Babyrna­me», «Tarıhı-Rashıdı», «Tazkırıan hod­ja­gan» sekildi shejirelerdi keńinen paı­dalanǵan.

Sonymen qatar Y.Altynsarın óz eń­bekterinde tarıhı mekteptiń tarıhı­lyq jáne halyqtyq prınsıpteri boıynsha asa bir kóńil aýdarǵan ádebı muranyń salasy – batyrlyq jyrlar. О́zi kóńil aýdarǵan batyrlyq jyrlardaǵy tarıhı oqıǵalardyń sýrettelýi men shyqqan ýaqytyn anyqtaýǵa kúsh saldy. Jalpy Y.Altynsarınniń eńbekterinde tarıhı-mádenı mekteptiń tarıhılyq prınsı­pi aıqyn kórinis tapty. Sol arqyly ádebı murany zertteý barysynda ulttyq ǵy­lymı-zertteýshilik oı-pikirde ádebıet tarıhy degen uǵymdy alǵash ret týdyrdy. Ol kemeńger ǵalymnyń tulǵasyna oraı jeke-dara kórinbegenimen, keıin­nen jalǵasyn tabar úlken izdenistiń basy edi.

Qazaq dalasyna jetekshilik baǵytta yqpal jasaı bastaǵan Eýropa jáne orys mádenıeti men ádebıeti, oqý-bilim men ǵy­lym jańalyqtary ulttyq ǵylymı-zertteýshilik, ádebı-teorııalyq oı-pi­kirdiń jandana túsýine sheshýshi ról at­qardy. Aǵartýshylyq ıdeıanyń kú­sheıe túsýi, estetıkalyq talap-talǵam men tanym-biliktiń óse túsýi, alǵashqy qazaq baspasóziniń paıda bolýy, jazba ádebıettiń qalyptasýy, ádebı murany jınaý, jarııalaý, bastyryp shyǵarý jumystaryna ıgi áser etti. Bular ke­lip ádebı murany ǵylymı turǵydan taný máselesin kún tártibine qoıdy. Ol Ybyraı jáne Abaı sekildi qazaq hal­qy­nyń danyshpan uldarynyń ádebı mu­raǵa degen kózqarasynda kórinis tappaı qalmady.

Abaı men Ybyraı aýyz ádebıetin ǵylymı turǵyda arnaıy zerttegen joq. Olardyń kózqarasy folklor men poe­zııanyń halyqtyq sıpaty men tarıhı shyndyqqa qarama-qarsy turǵysynan tanyldy. Tarıhı-mádenı mekteptiń ta­rı­hılyq prınsıpi ádebıettiń ulttyq jáne halyqtyq sıpatyn ashýdy bas­ty maqsat tutatyny belgili. Ol tek zert­teýshiniń ǵylymı eńbekterinde ǵana kó­­rinýi shart emes. Orys ádebıettaný ǵylymyn zertteýshiler A.Pýshkın men N.Gogoldiń ádebıettegi ulttyq dúnıe­tanym men halyqtyǵy máselesine qosqan úlesin erekshe kórsetedi. Bul turǵydan alsaq, qazaq mádenıeti men ǵylymyna qosqan úlesi zor, ǵylymı-zertteýshi­lik oı-pikirdi jańa arnada damytqan Y.Altyn­sarınniń orny erekshe.

Ybyraıdyń etnografııalyq eńbek­teri­­niń baǵalylyǵy halyqtyń kóne za­man­nan kele jatqan ádet-ǵuryptaryn búge-shigesine deıin qamtyp, keńinen tal­da­ýynda ǵana emes, sonymen birge keı­bir qubylystardyń shyǵý tórkini men áleý­mettik negizderin ashyp kórsetýinde edi. Ol «Qazaq hrestomatııasyna» halyq aýyz ádebıetiniń ártúrli janryn en­gize otyryp, tek jarııalaýshy emes, zert­­teýshi retinde tanyldy. Sebebi folk­­lordy halyqtyń ǵasyrlar boıy ja­­sa­ǵan rýhanı baılyǵynyń kózi dep qara­ǵandyqtan, jastardy halyqtyq rýhta, halyqtyq pedagogıkanyń ta­lap-tilegine saı tárbıeleýdiń basty qu­raly retinde paıdalanýdy maqsat tut­ty. Oqý quralyn qurastyrý óte jaýap­kershilik júkteıtinin, zert­teýshilik turǵydan ke­lý kerek ekenin Y.Altynsarın tereń túsingen. О́ziniń N.I.Ilmınskııge jaz­ǵan bir hatynda: «Sizdiń taǵy bir ótini­shińiz oqý quralyn qurastyra alatyn bir kómekshi taýyp ber degenińiz edi. Amal ne, men bul jumysqa laıyq eshkimdi ataı almaı otyrmyn. Sizdiń qolǵa alyp otyrǵan isińiz mańyzdy is, munyń eń qıyn jeri – oqý quralyn túzýdiń josparyn jasaý, sol josparǵa qaraı materıal tańdap alý ǵoı. Mine, munyń tap osy jaǵyn, menińshe, jaqsylap talqylaý kerek», dep ǵylymı turǵyda kelý kerek ekenin eskerte kelip, kómekshiniń qazaq elin jaqsy biletin adam bolýy kerektigin aıtady.

Ǵalym T.Kákishev hrestomatııa quras­tyryp shyǵarý úlken mindet júk­teı­tinin, ol úshin avtordyń ári pedagog, ári áde­bıetshi, ári synshy-ǵalym bolýy qa­jet­tigin aıta kelip: «Osy qasıet Yby­raı­dyń tvorchestvolyq tulǵasynan tú­gel tabylady da, talap-talǵamy ábden je­tilgen ádebıetshi ekenin tanytty, ádebıettaný ǵylymynyń alǵashqy ańy­zyna qunarly dán ekti... О́ziniń tól shy­ǵarmalaryn, aýyz ádebıeti úlgileri men aýdarmalardy belgili bir júıemen ornalastyra bilgen Ybyraı synshyldyq oı men oqymystylyqtan kende emes. Mine, osy qasıetter «Qazaq hrestomatııasyn» ádebıettaný ǵylymynyń sonaý XIX ǵasyrdaǵy úlken kórinisi etti», dep uly aǵartýshynyń murasyn zertteýshilerdiń nazarynan tys qalyp kelgen máseleni ǵylymı dáıektilik­pen tujyrymdaıdy. Bizdiń bul pikirge qosarymyz, Y.Altynsarın «Qazaq hres­tomatııasy» arqyly ádebıettiń qo­ǵam­dyq máni týraly ǵylymı uǵymdy keńeıtti, onyń estetıkalyq-tanymdyq orny men adam tárbıeleýdegi atqarar qyzmetin anyqtap berdi. Bul sol ulttyq ǵyly­mı-zertteýshilik oı-pikir úshin az olja emes edi.

Y.Altynsarınniń ǵylymı-zert­teý­­shilik oı-pikirinde ádebıettiń tarı­hı­lyǵy prınsıpi de tys qalmaǵan. N.Il­mınskııge jazǵan bir hatynda: «Qa­zir «Qazaq hrestomatııasynyń» ekin­shi bólimin qurastyryp jatyr edim. Al kitaptyń osy bóliminiń tarıh taraýyna qazaq tarıhynan da maqalalar berilýi kerek edi, biraq oǵan esh jerden materıal taba almaı otyrmyn. Tipti Levshın men Velıamınov-Zernovtyń shyǵarmala­ryn da esh jerden taba almadym. Sondyq­tan qazaqtar jaıynda tarıhı materıaldar Qazannan tabylmas pa eken», dep jazady. Amal ne, bul kitabynyń jáne basqa da qoljazbalary bizge jetpeı jo­ǵalyp ketti. Alaıda osy pikiriniń ózi Ybyraıdyń ǵylymı-zertteýshilik kóz­qarasynda ádebıetti tarıhı turǵydan zertteý ádisiniń alǵashqy belgileri oryn tepkenin dáleldeıdi.

Qoryta kelgende, Y.Altynsarın mu­rasynan ǵylymı-zertteýshilik oı-pi­kir­diń sol kezdegi óte ózekti sanalǵan aǵar­týshylyq, pedagogıkalyq ıdeıalarmen úndestik taýyp, ádebıet týraly ulttyq ǵylymnyń týý jolynda jańa arnada kórinis tapqanyn baıqaımyz. Ol óziniń pedagogtik, aǵartýshylyq tul­ǵasymen qosa, folklorlyq murany jınaý-ja­rııalaý salasynda fılologııalyq ba­ǵyttyń yqpalynda qalyp qoımaı, ǵy­lymı-zertteýshilik oı-pikirge ádebı mu­ra­nyń ulttyq, halyqtyq, tarıhılyq sı­paty týraly uǵymdar engizdi.

Ádebıet týraly ǵylymnyń týý jo­lyndaǵy tarıhı alǵysharttar ke­zeńi klassık aqyn-jazýshylardyń shyǵar­mashalyǵymen tyǵyz baılanystylyqta ótedi. Sebebi olar ádebıetke tyń baǵyt, jańasha sıpat ákelýine baılanysty burynǵy túsinikti ózgertedi, damytady, sony uǵymdar qalyptastyrady. Klassıkter óz shyǵarmashylyǵy arqy­ly jańa aǵym týdyryp, ádebıetke ta­­qy­ryptyq, ıdeıalyq, mazmundyq, obraz­­dylyq t.b. ózgerister engizip, naq­ty aıtsaq, reforma jasaıdy. Al bul ǵylymı-zertteýshilik, ádebı-teorııa­lyq oı-pikirdiń ǵylymı turǵyda kúr­de­lene túsýine áser etedi. Biz Y.Altyn­sarın shyǵarmashylyǵynyń ulttyq áde­bıet­taný ǵylymynyń tarıhyna qarym-qatynasyn sóz etkende osy turǵydan kelýimiz kerek. A.Pýshkınniń «Istorııa naroda prınadlejıt poetý» degen sózine saı qarasaq, Ybyraı men Abaı týraly jazý – HIH ǵasyrdaǵy qazaq halqynyń dúnıetanymy, fılosofııasy, mádenıeti, tili, ádebıeti, tarıhy, psıhologııasy, óneri týraly zertteý degen sóz. Bular­dan ulttyq ádebıettaný ǵylymy da tys qalmaq emes. Orys ǵalymdary Pýshkın men Gogoldiń ádebıettaný ǵylymyna qosqan úlesin aıtqanda, ǵylymı zertteý eńbek jazǵan-jazbaǵanyna baılanysty qaramaıdy. Ádebıettiń qoǵam­dyq máni men estetıkalyq muratyn tanytý úshin ádebı damýǵa qandaı úles qosqandy­ǵy turǵysynan qarastyrady. Ol mádenı-tarıhı mekteptiń zertteý nysanasy bo­ıynsha alǵanda, ádebıettiń ulttyq erek­sheligi men halyqtyq sıpatyn tanytý bo­lyp tabylady. Al bul ekeýi Ybyraı, Abaı poezııasynyń basty belgisi desek, artyq aıtqandyq emes. Olardyń poezııasynyń ulttyq ereksheligi men ha­lyqtyq sıpaty týraly M.Áýezovten bas­tap qazirgi kezdegi zertteýshilerge de­ıin ártúrli aspektide teksergeni má­lim. Orynsyz qaıtalaýǵa barmas úshin, qa­­ra­s-­
tyryp otyrǵan máselege saı qysqasha aıta ketsek te jetkilikti.

Y.Altynsarın shyǵarmashylyǵy aqyn-jyraýlar poezııasynda naqty kó­ringen ádebıettiń ulttyq ereksheligi men ha­lyqtyq sıpatyn synshyl realızm aıasynda jańasha úlgide damytty. Olar­dy búkil álemdik ádebıetke tán mán-maǵy­nada tanyta aldy. Eski men jańa, kertartpa men ozyq sekildi antı­teza­lar ańǵarynda qarasaq, Ybyraı, Abaı qazaqtyń jańa jazba ádebıetiniń negizin qalady. Sóz óneriniń qoǵam­dyq mánin jańasha tanytý úshin árbir klassık ádebıetke burynǵydan tyń ádebı baǵyt ákeletini belgili. Ulttyq ádebıettiń damýynda Ybyraı, Abaıdan bastalǵan aǵartýshylyq-demokrattyq baǵyttyń oryn tebýi sonyń dáleli. Sonymen qosa olardyń poezııasynan bas­tap ulttyq harakterdiń jasalýy men ádebıettiń halyq ómirine jaqyndaýy aıqyn kórinis tapty. Bul aıtylǵandar ádebıetti ǵylymı turǵyda tanýǵa um­tylǵan zertteýshilik oı-pikirdiń de jańa izdenister jolynda kórinýine óz áserin tıgizýi anyq edi.

Endi bir sóz Y.Altynsarın shyǵar­ma­shylyǵynyń sol kezdiń ózinde-aq ba­­ǵalana jáne zerttele bastaýy týra­synda. Ult ádebıetindegi kórnekti tul­­ǵalardy ǵumyrnamalyq baǵytta zert­­teýde «Dala ýalaıaty gazetinde» ja­rııa­lanǵan «Mınaqıb Ibrahım Al­tyn­­sarın» atalatyn azasóz (№33, 1889) ǵylymı-zertteýshilik oı-pikirdiń áde­bıet tarıhy máselelerine shyndap kó­ńil aýdara bastaǵandyǵyn baıqatady. «Oren­býrgskıı lıstok» gazetinde basyl­ǵan nekrologtyń (1888) aýdarmasy bol­ǵanymen, buǵan deıin joǵaryda aıtylǵandaı tek ǵylymı baǵalaýshylyq mándegi oı-pikir bildirý maqsatynda tek sóz arasynda ǵana aıtýmen shekte­lip kelgen Y.Altynsarın ómiri men shy­ǵarmashylyǵyn, pedagogtik qyzmetin qazaq jurtshylyǵyna alǵash ret júıeli túrde tanystyra alýymen qundy boldy. Uly pedagogtiń ómir joly men at­qarǵan qyzmetterin, mektep ashýdaǵy janqııarlyq eńbeginen habardar ete kelip: «Altynsarın orystardyń ár ǵy­lym-bilimderin bilip, qazaqtan bir mi­nezdi, aqyldy, danyshpan, qazaq hal­qyna hám Reseıge paıdaly bir qyz­­mettegi adam edi. Jaqsylyǵyn aıt­qanda, Altynsarın qazaq arasyna áýeli Eýropanyń bilim-ǵylymyn shashqan hám halyqtyń Reseıge yqylasyn ash­qan bir artyq jan boldy», degen pikir­diń qazaq baspasózinde jarııalanýy Ybyraı murasyn ǵylymı turǵyda taný jolyndaǵy zertteý isine qozǵaý salmady dep aıta almaımyz. Mı­na­qıb oryssha jazylyp, alǵash orys tildi baspasóz betinde jaryq kórgeni­men, onyń avtory qazaq ultynan ekeni anyq baıqalady. Ol Ybyraı­dyń ­peda­­gogı­kalyq kózqarasynyń qa­lyptasýy­na V.Grıgorev, N.Il­mınskıı, ­L.Tol­­s­­toı­­lardyń áser etýi men qazaq elin oqý-bilimge, óner-ǵy­lym­ǵa úndegen aǵar­­­týshylyq qyzmetin baǵala­ǵan tus­ta­rynda aıqyn tanylady. ­«Da­la ýalaıa­ty gazetin» shy­ǵarýshylar ony aýda­ryp basýdy ózde­rine paryz sana­ǵan. Bul mınaqıb­ke N.Ilmınskııdiń «Y.Al­tyn­sarın ­týraly estelik» atty kita­bynyń qatysy joq. Ol ke­ıin Qazanda 1891 jyly shyqqan. «Ak­mo­lınskıe vedomostı» gazetinde «Y.Al­tynsarın – qazaq aýyz ádebıetin jı­naý­shy jáne zertteýshi» (№33, 1889) de­gen ma­qala da jarııalanǵan. Osy úsh gazette de ma­qa­lalar bir nómirde, ıaǵnı 1889 jyl­ǵy №33 sanynda jarııala­nýyn­da bir syr bar. Negizinen qazaq oqyǵan­da­ry­nyń arasynda Y.Altyn­sarın tul­ǵasy keńinen tanymal bolǵan. Ony «Qa­zaq hrestomatııasynyń» (1879), onyń «Maqtýbat» degen atpen shyqqan nus­qasynyń (1899) jáne «Qazaq­tar­ǵa orys tilin úıretýdiń bastaýysh qu­raly» (1879), «Sharııat ál-ıslam» sekil­di oqý­lyqtarynyń qazaq-orys mek­tep­te­rinde úzdiksiz paıdalanýy tolyq dáleldeıdi.

Ulttyq ádebıettaný ǵylymynyń al­­ǵashqy bastaýlary bolyp tabylatyn tarıh aldyndaǵy alǵysharttarǵa to­ly XIX ǵasyrdyń II jartysyndaǵy ǵy­ly­mı-zertteýshilik oı-pikirdiń Sho­qan, Ybyraı, Abaı sııaqty kemeń­ger­­lerdiń tulǵasy arqyly osyndaı ǵy­ly­mı-tanymdyq bıiktikterge qol soza bas­taǵanyn aıtqan ýaqytta, al­ǵash­qy qa­zaq baspasóziniń sińirgen eńbeginiń zor bolǵanyn atap kórsetý kerek. Shyn má­ninde olar oıana bastaǵan qo­ǵamdyq, saıası-áleýmettik, peda­go­gı­kalyq-aǵartýshy­lyq, synshyldyq­estetıkalyq oı-pikirdiń ortalyǵy bol­­dy. Oqý – bilimge, mádenıet pen óner­ge, ǵylymǵa degen umtylysty kú­sheıt­ti, ár túrli dárejede bilim alǵan qa­zaq oqyǵandary men el ishindegi para­satty aqyl-oı ıelerin ult múddesi úshin qyzmet jasaýyna ba­ǵyt berdi. Ja­ńa týǵan jazba ádebıetti, Ybyraı, Abaı­dan bastalǵan synshyl realızmdi, aǵar­týshylyq baǵytty nasıhattaý ar­qy­ly ádebıettiń kórkem óner salasy re­tin­­degi qoǵamdyq mánin ósire tústi. Ult­­tyq synshyldyq – estetıkalyq oı-pi­­kir­­ge keń óris ashty. Qoǵamdyq áleý­met­­tik máselelermen qatar, ádebıet jáne til týraly ózekti máseleler kótere al­ǵan syn­shyldyq oı-pikir mándi arna ta­býǵa umtylys jasaý barysynda áde­bıet­ti ǵylymı turǵyda taný proble­ma­syn keıde naqty, keıde janama túr­de bolsa da aıtyp qalyp otyrdy. Sony­men qatar ǵylymı turǵyda júıeli bol­masa da murany jınap-jarııalaý jumys­ta­ryna búkil halyqtyq sıpat týdyrdy, kóp­­tegen ádebı nusqalardy jarııalady, olar­dyń ǵylymı zerttele basta­ýyna mu­ryndyq boldy. Sol sebepten de Y.Altyn­sarın óz oqýlyqtary men maqa­lalarynda ulttyq ádebıettanýda ádebı murany paıdalaný arqyly áde­bıet tarıhyn oqytý men dáýirge bólý máselesin alǵashqylardyń biri bolyp kótergen uly tulǵalarymyzdyń biri.

Jandos SMAǴUL,

fılologııa ǵylymdarynyń

doktory, professor