Kenjeǵalı Myrjyqbaı: Shyńǵystaýdan Mańǵystaýǵa, О́skemennen Qaskeleńge deıin aralap án saldym

– Kóp adam ónerge qushtar­lyǵyn týǵan jerimen baılanys­tyryp jatady. Sizdiń bul joldy tańdaýyńyzǵa ne sebep boldy?

– Ulylar mekeni, qasıetti Abaı men Shákárimniń elinde Sarjal degen aýyl bar. Týra polıgonnyń irgesinde ornalasqan. Typ-tynysh múlgigen saıyn dalanyń, Degeleń taýynyń túbinen kenet dúrs etken alapat ún shyǵady. Jer beti álem tapyraqtanyp, titirkenip ketedi. Dalada beıqam jaıylǵan mal bitken joıqyn jarylys­tan oqys yrshıdy. Ile-shala kók aspannyń júzi surlanyp, alyp «sańyraýqulaq» paıda bolady. Bul kesapattyń zalalyn jete sezinbeı, álgi kórinisti ózimizshe qyzyqtap, uzaq qaraımyz. Ja­rylys oryn alǵan tóńirekti kó­rýge asyǵamyz. Úlken oıylǵan shuń­qyrlar móldirep sýǵa tolyp jatady. Biz muny kólge balap, kúmp beremiz. Jaqyn or­nalasqan aýylymnyń adamdary ýaqyt óte kele sonyń ashy zardabyn tartty. Qanshama týǵan-týysymyz jaryq dúnıemen erte qosh aıtysty.

Sol jerde mektep bitirdim. Bala kúnimnen sportqa jaqyn boldym. Báıgege kóp shaptym. Aýylda radıodan estigen ataqty ánshilerdiń ánderin qulaǵyma quıyp alatynmyn. Gazet-jýrnal­dyń kelýin saryla kútemiz. О́ner­ge degen qyzyǵýshylyǵyma so­nyń bári áser etti. Aýylda kór­kemónerpazdar úıirmesi bar bolatyn. Sonyń quramynda dombyra tartyp, án saldym. Kóptegen sport­­tyq jarysqa qatystym. О́ner­ge qushtarlyǵymnan Semeı­degi M.Tólebaev atyndaǵy mýzy­kalyq ýchılıshesine oqýǵa túsip, kon­servatorııaǵa keldim. Al­ma­tyda Beken Jylysbaev, Er­mek Serkebaev, Bıbigúl Tóle­genova, Roza Jamanova sııaqty has sheberlerdiń daýsyna qa­nyǵyp, munan da bıik belesti baǵyndyrýǵa umtyldym. Ol kezde Italııaǵa, Fransııaǵa baryp oqý – qııal qanaty jetpes arman. Sodan Máskeý men Lenıngradta oqysam dep armandadym. N.A.Rım­­­skıı-Korsakov atyndaǵy Le­nıngrad konservatorııasynyń vo­kal-hor fakýltetin opera án­shisi, konserttik ánshi, pedagog mamandyǵy boıynsha 1981 jyly bitirip keldim. Kórkemdik keńestiń tyńdaýynan súrinbeı ótip, Abaı atyndaǵy memlekettik opera jáne balet teatryna qabyldandym. Tamyz aıynda Sydyq Muhamed­janovtyń (lıbrettosyn jazǵan Ǵabıt Músirepov) «Aqan seri – Aq­toqty» qoıylymyna da­ıyn­dyq júrip jatyr eken. Bi­lik­ti mamandar jas ánshiniń deń­geıin baıqap kórmekke Aqan se­rini somdaýdy maǵan júktedi. Na­rıman Qarajigitov, Sultan Baı­sultanov sııaqty tenorlarmen shyǵarmashylyq básekelesý jas ánshige az synaq emes edi. «Teatr tabaldyryǵyn attamaı ja­typ mynadaı úlken róldi qalaı senip tapsyrdy?» dep syrtymnan kúńkildegender, «О́zimiz jolymyzdy áýeli «Abaı» operasyndaǵy Kókbaıdan bastaǵanbyz» degender tabyldy. Dırıjer Valerıı Rýtter, rejısser Báıten Oma­rov, hormeıster Bazarǵalı Jaman­baev­pen Qudaıdyń qutty kúni daıyndyq jasadyq. Sodan jeme-jemge kelgende kórkemdik keńes tyńdap, bizdiń quramdy bekitti. Sóıtip H.Qalılambekova ekeýmiz «Aqan seri – Aqtoqty» operasynda Aqan seri, Aqtoqty bolyp sahnaǵa shyqtyq. Ǵabeńniń, Ǵabıt Músirepovtiń suraýy boıynsha «Qyz Jibekte» Tólegendi oınadym. Qyz Jibekti somdaǵan Nurjamal Úsenbaeva ol kezde besinshi kýrsta oqıtyn. S.Muha­medjanovtyń «Jumbaq qyz» lıro-epıkalyq operasynda dra­malyq tenordyń daýsyna laıyq aýyr partııa bar. Osy partııany Narıman Qarajigitov, Amangeldi Sembınnen keıin men oryndadym. Aqan seri, Birjan sal, Aı­dar, Tólegenge qosa Lenskııdi («Evgenıı Onegın»), Lykovty («Patsha qalyńdyǵy»), taǵy basqa da kóptegen partııany somdadym. Sahnadaǵy on jyl jınaǵan tájirıbem eskerýsiz qalǵan joq. 1991 jyly Elbasynyń qolynan Qazaqstannyń eńbek sińirgen ártisi ataǵyn aldym.

– Sol jyldar taǵy nesimen esińizde qaldy?

– 1991 jyly kópshilikke jeke konsertimdi usyndym. Asqar Toqpanov, Áset Beıseýov, Nurǵısa Tilendıev, Ilııa Jaqanov, Muhtar Maǵaýın, Rymǵalı Nurǵalıev, О́mirzaq Aıtbaev sııaqty mádenıet pen ádebıettiń maıtalmandary, memleket qaıratkerleri Sovethan Nurpeıisov, Sııazbek Muqashevtar kelip tamashalady. Televıdenıege túsirdi, halyq jaqsy qabyldady. О́ńirlerden ótinishter kelip túse bastady.

– Jeke konsertin ótkizetin opera ánshileri neken-saıaq. Sah­nada án salýmen qatar ári júr­gizý­shiniń rólin atqarý óte sırek qu­bylys. Osy ekeýin qatar alyp shy­ǵýdyń qıyndyǵy nede?

– Keı áriptesterim keshti ózińiz júrgizesiz, ózińiz oryndaısyz, dep tańǵalady. О́ıtkeni operada arııa, arıoza ansamblderin oryndap bitken ánshiniń sál damyldap, daýysyn túzep alýyna múmkindigi bar. Eń kúrdeli degen operadaǵy somdalatyn partııa ári ketse qyryq mınýttyq. Al konserttik baǵdarlamanyń kúr­­deliligi – eki saǵat úzilissiz oryn­­daısyz. Ár avtordyń stıl erek­sheligi degen taǵy bar. My­saly, bir kompozıtordyń ǵana shy­ǵarmalaryn shyrqaý onsha qıyn soqpaýy múmkin, al endi bir konsertte án, romans, halyq áni, estradany qatar oryndaý ánshige kóp eńbektenýdi, izdenisti, psıhologııalyq daıyndyqty talap etedi. Osy turǵydan kelgende, konsert ánshisiniń bási bárinen bıik tur. Ataqty Músilim Magomaev Italııada bilim alǵan ánshi. Biraq ómir baqı Úlken teatrda qalýdy maqsat tutpady. Sóıtip konsert ánshisi retinde óner kórsetti. Munan onyń ónerine halyqtyń súıis­penshiligi kemip qalǵan joq. Qaıta tarıhta aty qaldy.

– Aqmolaǵa gastroldik saparmen kelýińiz ómirińiz ben óne­rińizge nendeı ózgerister alyp kelgenin aıtyp berseńiz.

–1996 jyly 18 mamyrda Kongress-hollda (burynǵy Tyń ıgerýshiler saraıy) ótken jeke konsertimdi qazir kóz aldyma eles­tetsem, alabóten kúı keshemin. Qala turǵyndarynyń deni – ózge ult ókilderi. Oryndaıtyn ánderimniń kóbi – qazaq ánderi. Sodan aıaqastynan baǵdarlamany qaıtadan ózgertýge týra keldi. Ýkraın, polıak, orys ánderin qos­tym. Aq­molanyń bir-eki aýdanyn araladym. Osy sapar ba­rysynda syılas aǵamyz Aman­geldi Qusaıynovqa sálem bere ketý úshin Selınograd ınjenerlik-qurylys ınstıtýty men Selınograd pedagogıkalyq ıns­tıtýtynyń birigýi negizinde Eýrazııa ýnıversıteti ataýyna ıe bolyp jatqan jańa oqý ornyna bas suqtym. Rektormen bolǵan áńgimemizdiń aýany birden astanamyzdyń bolashaǵyna qaraı oıysqanda: «Qazaqtyń bolashaǵy astanasymen ǵana jarqyn. Maǵan sen sııaqty óner adamdary kerek. Osynda kóship kel!» dep tó­tesinen bir-aq qoıdy. Men ań­tarylyp qaldym. «Jalǵyz ózim kelgende qolymnan ne keledi? Basqa áriptesterime de osy usy­nysyńyzdy jetkizsem bola ma?» dep suradym. Ol kisi kelisimin berdi. Biraq ókinishke qaraı, qolqa salǵan áriptesterim kónbeı qoıdy. Aqmolanyń tez arada astana bolyp qalyptasyp ketetinine kúmán keltirdi.

– Elordalyq fılarmonııa ashyp, ult-aspaptar orkestrin qurýǵa atsalysqan eńbegińiz óz aldyna bir tóbe emes pe?

– Eýrazııa ýnıversıtetinde bir jyl qyzmet istedim. Odan keıin fılarmonııa ashyldy. Sol kez­degi «Selınnyı» kınoteatry ǵımaraty berildi. Bir jyl boıy kúrdeli jóndeýden ótkizip, sahnasyn, daıyndyq bólmelerin ázirlep, áni-mine kiremiz dep otyrǵanda jańa jaıymyzdy tartyp alyp, kóńilimiz aıaqastynan sý sepkendeı basyldy. Keıin oǵan boýlıng, meıramhana, kazıno jaıǵasqanyn estigende, eńbegimizdiń esh ketke­nine ókindik. 1997 jyly memleket jáne qoǵam qaıratkeri Jánibek Káribjanov Aqmola oblysyna ákim bolyp taǵaıyndaldy. Sol ýaqytta «Qa­zaq ádebıeti» gazetinde ja­ryq kórgen janaıqaıymdy oqy­ǵan ákim aǵamyz meni fılar­monııa dırektory qyzmetine shaqyr­dy. Aldymyzda astanany qaza­qylandyrý, jergilikti mýzykant­tardy tartý mindeti turdy. О́ńir­lerden mamandar tarttyq. Pav­lodardan dırıjerlikke Myr­zaǵalı Aıdabolov aǵamyzdy al­dyrdyq. Sóıtip quramy 60 adam­nan turatyn ult-aspaptar orkes­triniń negizin qaladyq. Saltanatty ashylýy 1998 jyly sáýirde Jastar saraıynda ótti. Sol jyly Mýzyka akademııasynda án salý kafedrasy ashylyp, rektory Aıman Musaqojaevanyń shaqyrýymen sonda bardym. Munda 2007 jyl­ǵa deıin kafedra meńgerýshisi qyzmetin atqardym. Kóptegen shákirt daıarlap, professor atandym. Odan keıin Shyǵys Qazaqstan oblysy Mádenıet basqarmasynda bes jyl qyzmet istedim. 2012 jyly Eýrazııa ýnıversıtetiniń rektory Erlan Sydyqovtyń sha­qyrýymen astanaǵa qaıta oralyp, «Káýsar» mádenı-tanymdyq birlestigin qurýǵa atsalystyq.

– Abaı ánderin qaı ýaqyttan beri nasıhattap kelesiz?

– Álemniń 18 memleketinde óner kórsettim. Sol sekildi Shyń­­­ǵystaýdan Mańǵystaýǵa, О́s­­kemennen Qaskeleńge deıin aralap án saldym. Konserttik baǵdarlamalarym «Astanaǵa án-shashý», «Ǵabeń jáne mýzyka», «Iа vstretıl Vas», «Kóktem sezim» degen atpen ótti. Sala-sala boıynsha mundaı segiz konsertim bar eken. 2006 jyl Reseıde Abaı jyly, Qazaqstanda Pýshkın jyly bolyp belgilendi. Soǵan baılanys­ty mınıstrlik bul saparǵa laıyq óner adamyn izdestirdi. Sol tusta meniń «Abaı-Pýsh­kın» jobam mınıstrdiń kózine shalynyp, konsertimdi ózi kelip tamashalady. Sóıtip sol jyly Máskeý, Sankt-Peterbýrg qalala­rynan bastap, Reseıdiń Astrahan, Orynbor, Samara, Omby, Tomsk, Barnaýl, Novosibir sııaqty birneshe óńirine jolymyz tústi. Bir aıǵa jýyq Reseıdi aralap, on bes konsert berdim.

Abaı ánderin nasıhattaý maq­satymen 1994-1995 jyldary Qyr­ǵyzstanǵa, О́zbekstanǵa, Ýkraı­naǵa, Reseıge, Túrkııaǵa, Iran men Mysyrǵa gastroldik saparmen bardym. Almatyda tek qana Abaı ánderinen turatyn jeke konsertim ótti. Uly aqynnyń 160-170 jyldyq toılaryna arnaǵan án tartýlarym taǵy bar. Sondaǵy taspalarym saqtaýly. Konserttik baǵdarlamamdy saparyma qaraı biraz ózgertip, tolyqtyryp otyrdym. Túrkııa, Fransııa, Polsha, Germanııa, Rýmynııa elderinde óner kórsettim. Byltyr Armenııaǵa baryp qaıttyq. Abaıdy túrki álemine keńinen nasıhattaý maq­satymen Túrkııadaǵy is-sharaǵa qatystym.

– Konserttik baǵdarlama­ńyz­da Abaıdyń qansha áni bar?

– Abaıdyń óziniń ánderi men aqyn sózine qazaq kompozıtorlary jazǵan shyǵarmalardy qosa eseptegende, bas-aıaǵy 25 án bar. Al «Pýshkın-Abaı» baǵdarlamasynda Pýshkınnen – 12, al Abaıdan 13 án oryndap, keshti ózim júrgi­zemin. Byltyr aqynnyń 175 jyl­dyǵyna oraı Abaı ánderi men aqyn óleńderine jazylǵan qazaq kompozıtorlarynyń vokaldyq shyǵarmalaryn Abaı TV arnasy túgel jazyp aldy. Uly aqyndy áspetteý áli de jalǵasyn tabýda.

– Ánshilerdiń júregi daýalaı bermeıtin aqyn óleńderine ja­zylǵan qandaı úlken shyǵar­malar bar?

– Alǵash B.Jylysbaev aǵamyz oryndaǵan M.Mańǵytaevtyń «О́lse óler tabıǵat, adam ólmes», M.Tólebaevtyń «Men kórdim uzyn qaıyń qulaǵanyn» romanstaryn oryndaýǵa kez kelgen ánshi táýekel ete bermeıdi. Aqyn óleńderine jazylǵan S.Muhamedjanovtyń «Jarq etpes qara kóńilim ne qylsa da», N.Tilendıev aǵamyzdyń keń dıapazondy «Jasymda ǵylym bar dep eskermedim» romanstary da óte sırek oryndalady. T.Sha­paıdyń «Esińde bar ma jas kúniń» áni men M.Ybyraevtyń «Qansonarda» jeldirmesin alǵash ret men oryndadym. Al Abaıdyń óziniń «Kózimniń qarasy», «Jelsiz túnde jaryq aı», «Qalamqas», «Segiz aıaq» ánderin roıalge túsirip aıttym. Nemis aqyny Geteniń óleńin Lermontov «Gornye vershıny» dep tárjimalasa, muny Abaı «Qarańǵy túnde taý qalǵyp» dep aýdaryp, mýzyka jazdy. Germanııaǵa barǵan saparymda súıemeldeýsiz men osy ánniń bir shýmaǵyn nemisshe, bir shýmaǵyn oryssha, sosyn qazaqsha oryndadym.

– Qazaq ulttyq operasy qazir qaı deńgeıde dep oılaısyz?

– Buryn opera ánshileri tanymal tulǵa sanalatyn. Jurtqa E.Serkebaev, R.Jamanova, B.Tóle­genova, Sh.Úmbetálıev, H.Esimov, H.Qalılambekova, Á.Di­nishev sııaqty opera sań­laqtarynyń sahnadaǵy ónerin tamashalaý arman bolatyn. Búginde sondaı qyzyǵýshylyq asa ańǵaryla qoımaıdy. Ulttyq qoıylymdar tam-tum. «Abaı», «Birjan-Sara», «Qyz Jibek»... osymen támam. Onyń ózinde osy spektaklderdi keıin syrttan kelgen ózge ult ókilderiniń qoıyp jatqany qyn­jyltpaı qoımaıdy. Tarıhı dúnıelerdi olar qalaı túsinedi? Mysaly, S.Muhamedjanovtyń úsh operasy bar. Biraq qoıylmaıdy. Nege? Drama teatrlarynda rejısserler bar da, al operada kásibı maman joqtyń qasy. Lıbret­to jazatyndar múldem joq. Dırı­jerler bar-aý, biraq deni Batysqa elikteıdi. Keı ánshiler tilin shaınap, qazaqshany buzyp oryndap turady. Baıaǵyda opera, balet ja­zatyndarǵa mınıstrlikten ájep­táýir qarjy bólinetin. Qazir ý-shý men shoý-bıznes alǵa ozyp tur. «Qalamqas» pen «Aqbaqaıdy» qyzdar shyrqap ketti. Daýys dıapazony demi jetpeı turǵan tusta melızm, forshlag qosyp buzyp aıtady. A.Jubanovtyń «Qarlyǵash» ániniń qaıyrmasyndaǵy «Aha-aý» deıtin tusyn tastap, ózderiniń mánerine salyp oryndaýshylar paıda boldy. Jańa ánderdi burmalaǵanyna kónersiń, al biraq klassıkalyq ánderdi óıtýge bolmaıdy.

Operadaǵy kásibı ánshiler tasada qalyp qoıyp jatyr. Ne nasıhat, ne jarnamasyn kózińiz shalmaıdy. Sol sebepti men ózim­­niń shákirtterimdi: «Nege jeke konsertterińmen sahnaǵa shyq­paısyńdar? Bulaı qashanǵy júre beresińder?» dep jıi qamshylap turamyn. Átteń, biraq áli sol qalpy, ózgeris baıqalmaıdy. Men kezinde Lenıngradta Borıs Shtokolov, Vladımır Atlantov, Elena Obrazsova, Irına Bogacheva sııaqty sańlaqtardyń operamen qabat konserttik jıyndarda da janyp turyp óner kórsetkenine kýá boldym. Opera ánshisi qazaq ánderin shyrqamasyn degen qatyp qalǵan zań joq. Keıbiriniń qazaq kompozıtorlaryna muryn shúıirip, mensinbeı turatynyn ishim sezedi.

Mádenıet jáne sport mınıstri A.Raıymqulova hanym fonogrammany toqtatsa, osy bir-aq isimen tarıhta aty qalar edi.

– Operada buryndary Más­keý men Sankt-Peterbýrg mekte­binen ótý úlken jetistik sanalatyn. Qazir de solaı ma?

– Qazirgiler ıtalııalyq ba­ǵytqa kóbirek júginedi. Baıa­ǵyda E.Serkebaevtyń, B.Jy­lys­­baevtyń, aǵaıyndy Abdýl­lın­derdiń, R.Jamanovanyń, B.Tó­le­genovanyń, N.Qarajigitov pen Ǵ.Esimovterdiń daýsyn bir-birinen ońaı ajyratatyn edik. О́ıtkeni ózindik úni, daýys tembri bir-birine uqsamaıtyn. Sonysymen jan baýraıtyn, súısintetin. Al qazir daýystardyń kóbi ınkýba­tordan shyqqan sııaqty bir-biri­nen aýmaıdy. Jappaı Italııa má­nerin ıgeremiz dep jantalasady. Fransııa, Germanııa, Italııa teatrlarynda óner kórsetip júr degendeı. Biraq jeke óziniń úni bolmaǵan ánshi sahnaǵa jutylady. Aınalyp kelgende, munyń zardabyn qazaq ulttyq opera óneri tartady... Bizde qanshama oratorııa, kantata eskerýsiz jatyr. Mysaly, S.Muhamedjanovtyń segiz bólimnen turatyn «Ǵasyrlar úni» degen iri oratorııasy bar. Sonaý «aq taban shubyryndydan» bas­tap, táýelsizdik alǵanǵa de­ıingi aralyqty sýretteıdi. Hor, orkestr, solıster qatysady. Táýel­sizdiktiń 30 jyldyǵynda osy dúnıeni nege qaıta tiriltpeske degen oı keledi. «Esildiń boıyna el qondyrǵan» qazaqtyń qazirgi kúıimen baılanys­tyryp, túpnusqa týyndyǵa nuqsan keltirmeıtindeı sıpatta ári qaraı jańasha ór­bitetin kompozıtorǵa tapsyrsa, ǵalamat jańalyq bolmaı ma?! Alǵash muny R. Abdýllın, B.Dosymjanov, B.Tólegenova odan keıin H.Qalılambekova ekeýmiz oryndadyq. Bir saǵattyq alapat oratorııa sonymen umyt qalǵandaı.

– Qazaq ulttyq opera óne­rin basqa halyqtar qalaı qa­byldaıdy?

– Biz mysaly, 1986 jyly «Bir­jan-Sara» operasyn Ger­manııa jurtshylyǵyna aparyp kórsettik. Áı, sondaǵy nemisterdiń tamsanǵany-aı! Dramatýrgııasy qandaı deseńshi? Munan asqan klassıka bar ma?! Nemister: «Shirkin, myna spektakldi nemis tiline aýdaryp qoısa ǵoı» dedi. Al biz shetelge gastroldik saparǵa shyǵa qalsaq, sheteldiń klassıkasyn aparamyz. Bul olarǵa tańsyq dúnıe emes. Verdıdi, Shekspırdi olar bizden jaqsy biledi. Sondyqtan ulttyq operany kóbirek nasıhattaýymyz kerek. «Birjan-Sarada» mýzyka deseń mýzyka, bı deseń bı, án deseń án, aıtys ónerine deıin bar. Qudaı-aý, mundaı baı qundylyq qaı elde bar! Mýzykasy, arııasy, ansamblderi qandaı ǵajap! Sony nege mysaly, Tatarstan teatry tatarsha, bashqurttar óz tiline aýdaryp qoımasqa. «Birjan-Saranyń» oryssha nusqasy radıoda saqtaýly kórinedi. 70-jyl­dary taspaǵa basylyp alyn­ǵan bolsa kerek. Ǵajaby, muny orys tilinde Reseıdiń ánshileri oryndaǵan. Osy týraly alǵash óner zertteýshi Jarqyn Sháká­rimniń óz aýzynan estidim. Ámi­reniń daýsyn taýyp ákelgen saparynda sondaı tamasha dúnıeni Reseı qorynan kózi shalypty. Biz P.Chaıkovskııdiń «Qarǵanyń mátkesin» qoıyp jatqanda, qazaq­tyń tól operasy nege Reseı teatrynda sahnalanbaýy kerek?! Keńes ýaqytynda Verdıdiń, Pých­chınıdiń shyǵarmalary túgel orys tilinde oryndalatyn. Búginde ár týyndy óziniń tól tilinde jet­kizilip júr. Sol sııaqty Italııa teatrlaryna da: «Biz Dj.Verdıdiń «Rıgolettasyn» sahnalaımyz, al sizder «Birjan-Sarany» ıtalııan tilinde qoıyńyzdar» dep, eki jaqqa birdeı tıimdi ortaq kelisimderge qol jetkizilse, keremet emes pe? О́z basym E.Rahma­dıevtiń sımfonııalyq kúıleri – «Daırabaıy» men «Qu­dasha-dýmanyn» estigende sheteldik kórermenderdiń oryndarynan tik turyp, qurmet kórsetkenine kýá bolǵanmyn. О́ıtkeni onda ulttyq naqysh pen ulttyq rýh bar!

– Qazaq kompozıtorlarynan kimdermen tyǵyz shyǵar­ma­shy­lyq baılanystasyz?

– О́kinishke qaraı, kásibı klassık kompozıtorlarymyz A.Jubanov, M.Tólebaev, S.Mu­hamedjanov, M.Mańǵytaev, tipti Á.Beıseýovtiń ózi umytylyp bara jatyr. Aldyńǵy býynnan kózi tiri aramyzda júrgen Ilııa Jaqanov aǵamyzdyń 15 shyǵar­­masyn bilemin. Bıyl kom­po­zıtordyń 85 jyldyǵy. Osynyń qurmetine bıyl Atyraýǵa baryp qaıtý josparymyzda bar. «Káý­sarda» shyǵarmashylyq kez­desýin ótkizdik. Men ol kisiniń keń taraǵan «Ásel», «Danııardyń áni», «Balqantaý», «Jaılaýkól keshteri», «Edil men Jaıyq» án­derin oryndadym, al kompozıtor ár ánniń shyǵý tarıhyn baıandap berdi.

– L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti janyndaǵy «Káýsar» mádenı-tanymdyq birlestigine sińir­gen eńbegińiz ushan-teńiz. Osy túsirilimderdi kópshilik kórer­menge telearnalar arqyly ha­lyqqa jetkizý oılaryńyzda bar ma?

– «Káýsar» birlestigi 2012 jyly quryldy. Sodan beri qanshama tanymal tulǵalarmen, qalamgerlermen, ǵalymdarmen kezdesý ótkizdik. E.Rahmadıev, I.Jaqanov, K.Salyqov, S.Qas­qabasov, N.Orazalın... bárin túgel tizip aıtý múmkin emes. Sım­fonııalyq orkestr, Aıýhanovtyń baleti, 40 jyldan astam tarıhy bar «Qalamqas» án-bı ansambli bizde qonaqta boldy. Jastarǵa estetıkalyq tárbıe berý úshin birlestik óte kóp jumys istep jatyr. Bir áttegen-aıy, bul tú­sirilimderdi telearnanyń formatyna sáıkes kelmeýi sebepti kópshilik kórermenge tarata almaı otyrmyz. Biraq aldaǵy ýaqytta jeke albom etip basyp shyǵarý nıetimiz bar.

– Jalpy, sahnalyq qal­pyńyzdy, daýsyńyzdy buzbaı saqtap qalýyńyzdyń syry ne­de?

– Bolmashy nárselerge bola kóńil kúıińdi buzbaý, salamatty ómir saltyn saqtaý, durys tamaqtaný, ýaqtyly uıyqtap, tynyǵý, kúızeliske túspeý, ashýǵa berilmeý – osynyń bári túr-sıpatyńa, daýsyńa áser etedi. Sondyqtan konsert bolatyn kúni eshkimmen sóılespeýge tyrysamyn. О́ıtkeni tenor óte názik lırıkalyq daýysqa jatady, kez kelgen nársege áserlenedi, usaq-túıek keıistiktiń ózine jany tez jaralanady. Muny aıtyp otyrǵandaǵy oıym, qazir sahna mádenıeti degenge kóp adam mán bermeıtin sııaqty.

Áńgimelesken

Qarashash TOQSANBAI,

«Egemen Qazaqstan»