Umtylys

Shalaqyndyqtar da belgilegen mejelerdi oıdaǵydaı oryndap, jylqy jylyn jaqsy kóńil kúımen qarsy alyp otyr. Bulaısha kóterińki rýhta sóıleýimizdiń syry bar. Aýdandar men Petropavl qalasynyń áleýmettik-ekonomıkalyq damý reıtıngisinde aýdan sońǵy 3 jyl boıy kósh sońynda qalyp keldi. 23 kórsetkishtiń 9-y boıynsha tómengi damý sanatyna endi. Osyǵan oraı, oblystyq ákimdiktiń otyrysynda aýdannyń áleýmettik-ekonomıkalyq tyǵyryqtan shyǵý joldary qaralyp, aımaq basshysy Samat Eskendirovtiń qoldaýymen arnaıy baǵdarlama qabyldandy. Jol, aýyz sý, ınves­tısııa, bilim, medısına salalaryna basymdyqtar berildi. Endi, mine, jyl qorytyndylanyp, «balapandy sanaıtyn» shaqta turǵyndardyń ómir sapasyn jaqsartý, turmys deńgeıin arttyrý, ekonomıkalyq ósimdi qamtamasyz etýde altynshy satyǵa kóterildik.

Shalaqyndyqtar da belgilegen mejelerdi oıdaǵydaı oryndap, jylqy jylyn jaqsy kóńil kúımen qarsy alyp otyr. Bulaısha kóterińki rýhta sóıleýimizdiń syry bar. Aýdandar men Petropavl qalasynyń áleýmettik-ekonomıkalyq damý reıtıngisinde aýdan sońǵy 3 jyl boıy kósh sońynda qalyp keldi. 23 kórsetkishtiń 9-y boıynsha tómengi damý sanatyna endi. Osyǵan oraı, oblystyq ákimdiktiń otyrysynda aýdannyń áleýmettik-ekonomıkalyq tyǵyryqtan shyǵý joldary qaralyp, aımaq basshysy Samat Eskendirovtiń qoldaýymen arnaıy baǵdarlama qabyldandy. Jol, aýyz sý, ınves­tısııa, bilim, medısına salalaryna basymdyqtar berildi. Endi, mine, jyl qorytyndylanyp, «balapandy sanaıtyn» shaqta turǵyndardyń ómir sapasyn jaqsartý, turmys deńgeıin arttyrý, ekonomıkalyq ósimdi qamtamasyz etýde altynshy satyǵa kóterildik.

Qoǵamdyq maldy negizinen jeke adamdar ósiredi. Jasyratyny joq, aýyl sharýashylyǵy qury­lym­darynyń bul baǵyttaǵy belsendiligi áli tómen. Sonyń saldarynan 2012 jyly 17 sharýashylyq bar-joǵy 649 mal ákelgen. Bul – jospardyń 26 paıyzy ǵana. Aýdanda iri taýar óndirýshiler qatary da az. Kóbi 500-1000 gektardan aspaıtyn usaq fermerler sanalady. Qoldaǵy rezervter men ishki múmkindikter jan-jaqty zerttelip, bıyl kemi 1700 bas iri qara malyn satyp alý mejelendi. Búginge deıin qotanǵa birjarym myńnan astam mal qosyldy. «Dúıseke-Jer» sharýa qojalyǵy 52 mıllıon teńgege 102 bas aberdın angýs malyn jetkizdi. «Agro-Sever» JShS tabyndardy 300 bas malmen tolyqtyryp, reprodýktor sharýashylyq qurýǵa nıetti.

Prezıdent tapsyrmalarynyń biri – shaǵyn jáne orta bızneske keń qoldaý kórsetý, memleket-jekemenshik seriktestik tásiliniń tıimdiligin barynsha paıdalaný. 1028 kásipkerlik sýbektilerine 3 myńnan astam adam turaqty jumysqa tartylǵan. Jyl basynan beri 24 nysan ashylyp, 51 jańa jumys oryndary quryldy. «Sándi Raıymbek» JK tushpara óndirý sehyn iske qossa, Sosıal aýylynda tigin, Birlik aýylynda aǵash kesý sehy paıdalanýǵa berildi. 3D kınoteatryn ashý úshin «Ǵabdýllın» JK-ne 2,5 mıllıon teńge grant aldy. «STO Alfa» JShS 5 mıllıon teńgemen qarjylandyrylyp, tehnıkalyq baıqaý stansasyn ashty.

Aýdanda kórikti jerler kóp. Solardyń biri Aıýtas mańynan jeke kásipkerge 6 gektar jer telimi bólinip, 160 mıllıon teńgeniń bıznes-jospary jasaldy. Ondaǵy maqsat – týrızm salasyn órkendetý.

Aýdan ákimdigi qyzmetine 2012 jyldyń 26 jeltoqsanynda kiristim. Eki aıdan keıin jurtshylyq aldynda alǵash ret esep berdim. Kelip túsken 70-ten astam saýaldardyń deni áleýmettik-turmystyq máse­lelerge qatysty boldy. Usy­nys-pikirler jınaqtalyp, oryndalýy qatań baqylaýǵa alyndy. Aýdan reıtıngine keri áser etken faktorlardyń biri bala­baq­shalarmen qamtý jaıyn oń sheshý maqsatymen Sergeevka mektebindegi 25 oryndy shaǵyn ortalyqty 100 orynǵa deıin keńeıttik. Sonyń arqasynda mektepke deıingi mekemelermen qamtý deńgeıi 83 paıyzdan 92 paıyzǵa deıin kóterildi. Memleket-jekemenshik seriktestik sheńberinde jeke kásipkerge úsh qabatty úıden ıesiz qalǵan páterler bosatyp be­rildi. Qazir jóndelý ústinde. Ke­lesi jyly 75 oryndy jekemenshik balabaqsha boı kóteredi. Onyń eki toby jergilikti qazyna esebinen qar­jylandyrylady. Sonda bala­baqsha máselesi túpkilikti sheshi­letin bolady.

Kópshiliktiń aýdandyq emha­na ǵımaratyn kúrdeli jón­deýden ótkizý týraly suranymy da qana­ǵat­tandyryldy. Kir jýa­tyn orynǵa-17 mıllıon, flıý­rografııalyq kabınetti jabdyq­taýǵa- 2,8 mıllıon, nev­rologııalyq bólimsheni qalpyna keltirýge-11,7 mıllıon teńge jumsaldy. Jas mamandarǵa baspana berildi. Dvoınıkı–Olgınka–Aqanbaraq–Stýpınka–Semıpolka baǵyttaryndaǵy joldardy jón­deýge 28 mıllıon teńge jumsal­dy. Ishki joldardy qalpyna kel­tirýge jergilikti bıýdjetten 23,7 mıllıon teńge bólindi. Bul – aldyńǵy jylǵa qaraǵanda 5 ese kóp. Alqaǵash, Kókterek, Eńbek aýyl­darynyń tirshilik nárine degen muqtajdyqtary sheshildi. Kelesi jyldan bastap sút klasterin damytý­dy da oılastyryp otyrmyz. Bul joba «Sergeevka sút ónimderi» zaýyty negizinde júzege asyrylady. Búginde bankten alynǵan 65 mıllıon teńge jeńildetilgen nesıe­ge jańa qondyrǵylar ornatyldy. О́tken jylǵa qaraǵanda, táýliktik sút jınaý mólsheri aıtarlyqtaı artyp, turǵyndarǵa 108 mıllıon teńge qolma-qol aqsha tólendi. О́nim túrleri odan ári kóbeıtiledi.

Byltyrdan beri aýdan aýma­ǵynda «TNS-2020» jáne «Step­noe-2020» iri agrofırmalar jumys istep keledi. О́ńirde 200 myń gektardan astam alqapqa as­tyq ósirilse, 43 paıyzy osy seriktes­tikterdiń enshisinde. Bu­lar bir kez­deri turǵyndardy eńbek­aqy­syz, paı úlesinsiz qaldyrǵan «Asyl­han-Agronyń» «aýyr murasyn» qa­byldap alǵaly is ońǵa basty. Biri 550, ekinshisi 170 adamdy jumys­pen qamtyp otyr. 9 aıda 2,2 mıllıard teńge ınvestısııa quıyp, mindettemeni 154 paıyzǵa oryndady. Turmysy tómen otbasylardy, az qamtylǵan jandardy zeınetkerlerdi de únemi qoldap otyrady.

Árıne, qol jetken jetistikterge áste toqmeıilsýge bolmaıdy. Jańa jylda atqarylatyn sharýalar kóp. Solardyń birine áli ótkir kúıinde turǵan jalaqy máselesin qosar edik. Onyń ortasha mólsheri 63 myń teńgeden ǵana aınalsa, aýyl sharýashylyǵy salasynda 47 myń teńgeniń tóńireginde. О́sý dınamıkasy bar, alaıda qanaǵattanýǵa erte. Kemi 80 myń teńgege jetkizý mindeti tur. Ol úshin ujymdyq eńbek kelisimderin jasaý, jergilikti kásipodaqtar yqpalyn kóterý sharalaryn qarastyrýdamyz. Mal bordaqylaý alańdaryn, asyl tuqymdy reprodýktor sharýashylyqtar qurý jaıy da jańa jyldyń enshisinde.

Jylqy jylynda da aýdannyń áleýmettik-ekonomıkalyq alǵa basý, ilgerileý qarqyny jalǵasa beredi degen úmittemiz. Eń bas­tysy, Qazaqstanymyz órkendep, tanymaldyǵy arta bersin demekpiz!

Marat OMAROV,

Shal aqyn aýdanynyń ákimi.

Soltústik Qazaqstan oblysy.