Biz jýyrda Ýspen aýdanyna baryp qaıttyq. Jańadan taǵaıyndalǵan aýdannyń 37 jastaǵy ákimi Aıbek Soltanǵazıev iske kirisipti. Aýyldyq aýmaqtardy damytý baǵdarlamasy boıynsha aýdanǵa qarasty 22 aýyldyń 13-i joǵary áleýetti, 9-y orta áleýettiler qataryna alynypty. Endi áleýetti aýyldar qataryn 18-ge jetkizý úshin aýdandyq ákimdik tarapynan jumystar jasalýda eken.
Biz jýyrda Ýspen aýdanyna baryp qaıttyq. Jańadan taǵaıyndalǵan aýdannyń 37 jastaǵy ákimi Aıbek Soltanǵazıev iske kirisipti. Aýyldyq aýmaqtardy damytý baǵdarlamasy boıynsha aýdanǵa qarasty 22 aýyldyń 13-i joǵary áleýetti, 9-y orta áleýettiler qataryna alynypty. Endi áleýetti aýyldar qataryn 18-ge jetkizý úshin aýdandyq ákimdik tarapynan jumystar jasalýda eken Jalpy, bul aýdan kúnbaǵysqa, irimshikke, sary maıǵa, shujyqqa baı. Aýdannyń ár sharýashylyǵy kúnbaǵys ósirip, maıyn óndiredi. Aýyldary ózderiniń jerinde ósken taza, dámdi, eshqandaı qospasyz jasalǵan kúnbaǵys maıyn paıdalanady. Al aldyńǵy jyly Ǵalymjan Bilálov basqaratyn «K&G Grop» seriktestigi «Pekın úırekterin» shyǵaratyn qýattylyǵy 36,0 myń jumyrtqaǵa arnalǵan ınkýbatordy iske qosty. Soltústik Qazaqstan oblysy jaqtan «Pekın úırekterin» de alyp keldi. Úırek tuqymdastardyń bul túrine jatatyn bul úırekterdiń bastary úlken, túsi sarǵylt. Salmaqtary 3 kılo tartady. Inkýbatordan shyqqan úırekter 6-8 aıǵa jetkende jumyrtqalaı bastaıdy eken. Sol jyly salynǵan 30 myń ınkýbatorlyq jumyrtqadan 16 myń «Pekın úıreginiń» balapandaryn da shyǵardy. Aýyldyń onshaqty adamy jumys jasaıdy. Al ónimderi aýdan ishinde saýdaǵa túskenin de bilemiz.
Ákimmen áńgime barysynda sóz bolǵan Nıkolaı Shtrek basqaratyn «Shtrek N.P.» sharýa qojalyǵyna keldik. О́mir boıy aýylda ósken nemis jigiti ózgeler elderine qaıtyp jatqanda Maıqamysyn qımaı qalyp qoıǵan edi. Biz kezinde bul jigit jaıly jazǵanbyz da. Qazir Nıkolaıdyń 5 122 gektar jeri bar. Qorasy toly mal – 280 sıyr, 20 jylqy, 90-ǵa jýyq qoıy bar eken. Jylyna 400 tonna shóp daıyndap alady. Sharýashylyq «QazAgroQarjy» AQ-tyń qoldaýymen jańa qural-jabdyqtarǵa qol jetkizgen. «Mal sharýashylyǵy óniminiń sapasyn jáne ónimdiligin arttyrý» baǵdarlamasyna qatysyp, 585 myń teńge kóleminde memlekettik qoldaýǵa ıe bolypty. Qazirde Shtrektiń qaraýynda 15 adam jumys jasaýda. Arzan janar-jaǵarmaıdy paıdalanady.
Kelesi kórgenimiz – Konstantınovka aýylynda ornalasqan Evaldt Rýff basqaratyn «REGTaım» sharýa qojalyǵy boldy. Shtrek sııaqty Evaldt ta týǵan aýylynda tuyp jatyr. Germanııa jaqqa ketý múlde oıynda joq kórinedi. Sút jáne et ónimderin daıyndaıtyn sharýashylyqta 30-ǵa jýyq adam eńbek etýde. Bir aýysymda 10 tonna sút óńdelip, odan 1 tonna irimshik jáne sary maı óndiriledi. Bıyl sharýashylyqqa sút óndirisin qoldaý maqsatynda memleketten 2,4 mıllıon teńge kóleminde qarjy bólinipti. Aýyldardy kúndelikti aralap sút jınaıdy. О́nimdi daıyndaý barysynda qandaı da bir konservanttar men qospalar qoldanylmaıdy. Ony biz ózimiz dámin tatyp kórgen irimshik pen sary maıdan-aq bildik.
Sharýashylyq basshysynyń orynbasary Vladımır Sıvorakshanyń aıtýynsha, sút, et, shujyq ónimderin bizdiń oblystan basqa Semeı, О́skemen, Astana tutynýshylary satyp alady. Shujyq ónimderin nemis tehnologııasy boıynsha daıyndaıtyn seh jumys jasap tur. Sharýashylyqta 250 bas qara mal, 450 shoshqa ósiriledi. Qysqa dep 800 tonna shóp ázirlep alypty. Ońtústik óńirge baryp 8 túıe satyp alyp kelipti. Eńbek etemiz, aýyl halqyn asyraımyz degen kásipkerlerge jumys ta bar, qoldaý da bar. Bir ókinishtisi, basqa aýyldardaǵy sekildi Konstantınovkada da bos turǵan kópqabatty úıler, ǵımarattar barshylyq. Alyp ǵımarat ishindegi sýy joq, bos turǵan balalarǵa jáne úlkenderge arnalǵan eki basseındi kórip qaıran qaldyq. Iske qosylsa, aýyl balalaryna naǵyz daıyn turǵan demalys orny, sportpen shynyǵýlaryna qolaıly-aq. Ǵımarat eshteńesi de buzylmaı sol kúıi saqtalyp tur. Bir aýyldyń poshtasy, ákimdigi, balalar baqshasy, dárigerlik bólimshe, kitaphana deısiz be, túgel derlik syıyp ketetin-aq eken. Amal qansha, ıesi qyrýar qarjy surap otyr eken.
Aýdanda aıaǵynan nyq turyp alǵan, joǵaryda biz jazǵan kásiporyndar bar. Quramynda mal azyǵyn óndiretin shaǵyn zaýyt, taýarly-sút fermasy bar Aleksandr Kasısyn basqaratyn ataqty «Galıskoe» seriktestigi bar. О́kinishke qaraı, bularmen qatarlas naryqqa shyqqysy keletin shaǵyn kásiporyndar bir kún bar, ekinshi kúni joq. El-aýyl ishi jobalar jolǵa tústi dep qýanady. Biraq, ashylady, sodan bes kún ótpeı jatyp-aq qaıta jabylady. Máseleniń mánisi sonda, olar oblys, respýblıka aýmaǵyn aıtpaǵannyń ózinde, jergilikti aýyldyq naryq básekesiniń ózine shydamaı jol ortada qalady. Taǵy bir ókinishti jaıt, óz kózimizben kórip, «Aýyldaǵy ınkýbator» dep gazet josparyna sáıkes maqala jazǵymyz kelgen «Pekın úırekteri» bar «K&G Grop» seriktestiginiń jumysy biz qaıta aınalyp kelgenshe, bir jylǵa jeter-jetpesten toqtap qalypty. Qoldaý joq pa, joq álde, qolda aýdandaǵy naryq aıasyn zerttegen jospar joq pa?.. О́zge ult ókilderi jasap jatqan kásipkerlikti qolǵa ala almaı-aq kelemiz. Kerisinshe, sońymyzǵa bastalmaı jatyp aıaqsyz qalǵan shalajansar jobalardy qaldyryp kete beremiz. Aýyl ákimi Kúljazıra Qurmanbaevanyń aıtýynsha, ınkýbator bir maýsymdaı ýaqyt qana jumys jasapty. Sodan keıin toqtaǵan.
Farıda BYQAI,
«Egemen Qazaqstan».
Pavlodar oblysy.
