Elbasy Nursultan Nazarbaev «Bolashaq» baǵdarlamasynyń 20 jyldyǵyna arnalǵan saltanatty jıynda muǵalimderdiń eńbegi týraly erekshe aıtyp, jastar tárbıesindegi úlesine toqtalǵan edi. Sol alqaly jıynnan keıin men búkil ómirin ustazdyq qyzmetke arnaǵan ákem týraly oı-tolǵamymdy jazýǵa nıet ettim. Iá, ustazdyq – uly uǵym. Qazaqtyń uly aqyny, ultynyń uly tulǵasy Maǵjan Jumabaev óziniń «Pedagogıka» atty eńbeginiń betasharyn: «Qazaqtyń qany bar, jany bir jolbasshysy – muǵalim... alty alashtyń balasy bas qossa, qadirli oryn – muǵalimdiki» dep bastaǵan eken.
Elbasy Nursultan Nazarbaev «Bolashaq» baǵdarlamasynyń 20 jyldyǵyna arnalǵan saltanatty jıynda muǵalimderdiń eńbegi týraly erekshe aıtyp, jastar tárbıesindegi úlesine toqtalǵan edi. Sol alqaly jıynnan keıin men búkil ómirin ustazdyq qyzmetke arnaǵan ákem týraly oı-tolǵamymdy jazýǵa nıet ettim. Iá, ustazdyq – uly uǵym. Qazaqtyń uly aqyny, ultynyń uly tulǵasy Maǵjan Jumabaev óziniń «Pedagogıka» atty eńbeginiń betasharyn: «Qazaqtyń qany bar, jany bir jolbasshysy – muǵalim... alty alashtyń balasy bas qossa, qadirli oryn – muǵalimdiki» dep bastaǵan eken.
Shynynda, búkil sanaly ǵumyryn urpaq tárbıesine arnaǵan muǵalimdik mamandyqtyń qashanda jóni bólek. Ustazdan bilim alyp, tárbıe úırenbegen bir pendeni osy kúni jer betinen kezdestire almasyń anyq. Meniń de ákem Qabdyrash Kenebaıuly da sondaı qadirli mamandyqtyń ıesi bolǵan. Aldynan myńdaǵan shákirt tálim alyp, taǵylym úırengen. Imanǵa uıyp, qudaıdan kúderin úzbegen, Alla aldynda kúnáli bolmasam dep aq júrip, adal basqan azamat edi. Oǵan ol kisiniń artynda qalǵan jazbalaryn oqyǵanda kóz jetkizýge bolady. Mysaly, ótken ǵasyrdyń 30-jyldaryndaǵy alapat ashtyqqa baılanysty qaldyrǵan esteligin «Bismillahir-Rahmanir-Rahım» dep bastap, «1932 jylǵy Aqmola oblysy Balqashyn aýdany, Qyzyl Oktıabr kolhozynda dúnıege keldim. Ol kezdegi el basyna tóngen surapyl naǵyz qııamet-qaıym ekenin keıin estip bildim. Surapyl deıtin sebebim, sol jyldary el azyp-tozyp, asharshylyqqa dýshar bolyp qatty qınalypty. Ákem Kenebaı Toqtaruly aýyldyń aıtýly el syılaǵan aqsaqaly, ertede Túrkistannan 25 shaqyrym jerde ornalasqan Qarnaq degen qalada dinı oqý oqyǵan adam edi. Oqýyn aıaqtap elge kelgen soń halyq ony Terisaqqan aýylyna ımam etip saılaǵan. Terisaqqanda meshit bolypty. Sol meshitte ákem sabaq bergen», dep ustazdyq sheberliginiń tamyry áride ákesinen bastaý alatynyn alǵa tartyp, anasy Átish elge tanymal Qańtarbaı qajynyń qyzy ekenin atap aıtqan.
1953 jyly bastalǵan muǵalimdik qyzmetine deıin ákem biraz joldan ótipti. Aýyldaǵy bastaýysh mektepten soń aýdandaǵy jeti jyldyq bilim uıasyn bitirgen. Sol kezeńdi eske túsirgende: «Kún kóris qıyn boldy. Sharýaǵa erte aralastyq. Sol jyldary bala-shaǵa jas-kári – bárimiz de egin basyna shyǵatynbyz. Men de bir úzim nan, bir quty aıranymdy alyp, ákemnen qalmaı, qabyrǵam qaıyssa da kúnuzaq jumysqa aralasatynmyn», deıtin.
Mektepti aıaqtaǵan soń Qaraǵandy qalasyndaǵy muǵalimder daıyndaıtyn ınstıtýtqa túsipti. Ol tustaǵy qıyn kezeńder de áke esteliginde jan-jaqty baıandalǵan. Oqýdy qazaq tili men ádebıeti mamandyǵy boıynsha bitirgen soń, joldamamen Eshim jeti jyldyq mektebine kelip, muǵalimdik qyzmetin bastapty. Onyń alǵashqy qadamynan-aq alǵyrlyǵy men alymdyǵy myqty bolǵanyn zamandastary bylaısha baıandaıdy. «Qabdyrash óz qyzmetine berilgen, adamdyǵy men adamgershilik qasıetteri mol, mádenıettiligi erekshe jan bolatyn. Ol osyndaı ınabattylyǵymen úlken qurmetke ıe bola bildi», deıdi áriptesi Q.Aıtjanov aǵaı. Bilim biligimen kózge túsken ol muǵalimdikten oqý isiniń meńgerýshiligine kóteriledi. Balanyń jaqsy bolýy ustazdyń úlgisinen desek, ákem Qabdyrash Kenebaıulynyń ul men qyzdy tárbıeleýdegi úlgisi, ádiskerligi, ádisnamasy bilim sapasyn arttyrýǵa erekshe septigin tıgizedi. Ol týraly merzimdik basylymdarda iltıpatty maqalalar shyǵa bastaıdy. Sondaı bir jyly dúnıe «Torǵaı tańy» gazetinde «Shákirt baǵbany» degen atpen jarııalanady. Sol maqaladan úzindi oqyp kórelik. «Qabdyrashtyń oqýshylardy eńbekke tárbıeleý ónegesi bir tóbe. Jazǵy demalys kezinde oqý-tárbıe jumysyn eńbekpen ushtastyryp, balalardy basqaryp, sovhoz sharýashylyǵyna aralasady. ...1958 jyly Muhtar Áýezovtiń «Eńlik-Kebek» tragedııasyn daıyndaý barysynda, basty keıipkerlerdiń biri – ataqty bı Qaramende rólin oınap, qoıylymǵa óz úlesin qosady. Osy jyldary shyǵarmashylyq saparmen Esil, Torǵaı óńirine kelgen ataqty jazýshy Sábıt Muqanovpen jáne aqyn Hamıt Erǵalıevpen mektepte kezdesý keshin ótkizgen. Abzal aǵalar ustazdardyń eńbegine dán rıza bolypty», dep oqý isiniń meńgerýshisi retinde ákemniń jas muǵalimderge jasaǵan qamqorlyǵyn tarata aıtyp, talapkerlerdiń oılaý belsendiligin arttyrý jolyndaǵy is tájirıbesine keńinen toqtalypty. Ásirese, qyzmettes áriptesterimen, shákirtterimen, ata-analarmen jumys isteý tásili jan-jaqty baıandalǵan. Men ákemniń osyndaı erekshe qasıetterine tek tánti bolyp qana qoımaı, maqtanyshpen ózgelerge, keıingi jastarǵa úlgi etip aıtyp júremin.
Ardaqty ákemiz alpysqa kelgen tusta qyryq jylǵa taıaý etken eńbegi, tókken teri aqtalyp, shákirtteri erekshe iltıpat kórsetken. 1967 jyly mektep bitirgen túlekter ol kisige alty shýmaq óleń joldaryn arnapty. Sonyń bir shýmaǵyn mysalǵa keltirer bolsam: «Ýa, aǵa, bizder úshin azamatsyz orny bólek, О́mirde ónegeden órgen órnek. Siz búgin dúbirletip shyǵyp tursyz, Alpystyń asýyna qulash sermep!», – dep túıindepti shákirtteri.
«Aqyryn júrip, anyq bas. Eńbegiń ketpes dalaǵa. Ustazdyq etken jalyqpas, Úıretýden balaǵa», dep Abaı aıtqandaı, qyryq jylǵa taıaý etken eńbegi eń birinshi shákirtteriniń, jalpy jurttyń iltıpatyna bólendi. «Oqý isiniń úzdigi» atandy. Sol tustaǵy Oqý mınıstrliginiń, kásipodaq uıymdarynyń áldeneshe ret qurmet gramotalarymen marapattaldy. «Aǵa muǵalim» ataǵyn alyp, sol kezdegi odaqtyq mańyzy bar zeınetke shyqty.
Ustazdan shákirt ozbasa, qoǵam damymaıtyny belgili. Meniń ardaqty ákemnen bilim alǵan ár jyldardaǵy urpaqtar búginde táýelsiz eldiń órkendeýine óz úlesterin qosyp júr. Olar árkez «Qabdyrash Kenebaıulynan alǵan bilim men tárbıe bizdi árqashan bıikterge bastaýmen keledi. Ustazǵa degen izgi nıetimizdi adal eńbegimizben aqtaýdamyz. Ondaı jany jaısań, kóńili kóktem shýaǵyndaı meıirimdi jandy áste umytý múmkin emes. Biz sondaı asyl aǵadan oqyǵanymyzdy ul-qyzymyzǵa maqtanyshpen aıtyp júremiz», deıdi ustazdaryna iltıpat tanytyp. Al ardaqty ákem bir esteliginde shákirtteri týraly: «О́zinen ozǵan shákirti bar ustaz – armansyz!» degen eken bir ǵulama. Men de ózimnen ozǵan shákirtterimdi kórgende, ne jaqsy isterimmen tanylǵan tusta attaryn eske túsirip erekshe súısinip, táýbe, dep tamasha sezimge bólenip otyramyn», degen edi. Osyndaı ardaqty ákeniń urpaǵy bolý biz úshin maqtanysh. Men – bizdi qanattyǵa qaqtyrmaı, tumsyqtyǵa shoqtyrmaı ósirip, qatarǵa qosqan, óziniń ul-qyzdaryna bizge ǵana emes, shákirtterine ardaqty bolǵan ákemiz Qabdyrashqa shynaıy balalyq sezimimizdi bir shýmaq óleńmen jetkizip, maqalaǵa túıin qoısam deımin.
Tek sharapat kórgen dáıim aldynan,
Seniń beıneń atatuǵyn – tań qylań.
Urpaqtaryń seni maqtan etedi,
Asyl ákem balapandaı baýlyǵan.
Sálıman QABDYRAShQYZY.
