Qoljetimdi baspana qymbattaı ma?

Baspana baǵasy qymbattaǵaly tur. Árıne, buryn da arzandyǵy shamaly bolatyn. Oǵan sońǵy 12 jylda turǵyn úı baǵasynyń 600 paıyzǵa deıin óskeni dálel bolar. Alaıda, quny sharyqtaǵan saıyn alystaǵy armanǵa aınalǵan baspana jaıyn «Qoljetimdi turǵyn úı-2020» memlekettik baǵdarlamasy az da bolsa jaqyndatqandaı edi. Biraq qolymyz áli jetip úlgermegen qoljetimdi úıdiń de baǵasy qymbattaýdy qajet etip otyr eken. Iаǵnı «Qoljetimdi turǵyn úı-2020» baǵdarlamasy aıasynda salynatyn baspananyń quny árbir sharshy metrge 5-10 myń teńgege artpaq. Bul jóninde keshe Úkimet otyrysynda О́ńirlik damý mınıstri Bolat Jámishev usynys aıtty.

Qoljetimdi baspana qymbattaı ma?

Baspana baǵasy qymbattaǵaly tur. Árıne, buryn da arzandyǵy shamaly bolatyn. Oǵan sońǵy 12 jylda turǵyn úı baǵasynyń 600 paıyzǵa deıin óskeni dálel bolar. Alaıda, quny sharyqtaǵan saıyn alystaǵy armanǵa aınalǵan baspana jaıyn «Qoljetimdi turǵyn úı-2020» memlekettik baǵdarlamasy az da bolsa jaqyndatqandaı edi. Biraq qolymyz áli jetip úlgermegen qoljetimdi úıdiń de baǵasy qymbattaýdy qajet etip otyr eken. Iаǵnı «Qoljetimdi turǵyn úı-2020» baǵdarlamasy aıasynda salynatyn baspananyń quny árbir sharshy metrge 5-10 myń teńgege artpaq. Bul jóninde keshe Úkimet otyrysynda О́ńirlik damý mınıstri Bolat Jámishev usynys aıtty.

Qoljetimdige de qol jetpeı barady

Premer-Mınıstr Serik Ahmetovtiń tóraǵalyǵymen selektorlyq rejimde ótken Úkimet otyrysynda «Qoljetimdi turǵyn úı -2020» baǵdarlamasynyń oryndalý barysy jaıynda baıandaǵan B.Jámishev oǵan birqatar ózgerister engizý qajettigin alǵa tartty. Mınıstrdiń aıtýynsha, bul baǵdarlama boıynsha turǵyn úıdiń sharshy metriniń búgingi quny baspana qurylysyna shyn máninde jumsalatyn shyǵystarǵa sáıkes kelmeıdi. Máselen, Qostanaı men Batys Qazaqstan oblystarynda baǵdarlama aıasynda úshinshi sanattaǵy turǵyn úıdiń 1 sharshy metriniń quny 90 myń teńgeni qurasa, al memlekettik saraptamanyń qorytyndysynda sharshy metrdiń baǵasy 117 myńnan 134 myń teńgege deıin jetedi. Iаǵnı bekitilgen deńgeıden 30-50 paıyzǵa joǵary. Osyǵan baılanysty mınıstrlik «Qoljetimdi turǵyn úı-2020» baǵdarlamasyna ózgerister men tolyqtyrýlardyń jobasyn ázirlep, onda 4-sanattaǵy bas­pana qurylysynda ár sharshy metr qunyn 80-nen 90 myńǵa deıin, al 3-sanat boıynsha 90-nan 100 myń teńgege deıin arttyrý qarastyryldy. Sonymen qatar, qurylys korporasııasy boıynsha 4-sanatta 110-nan 115 myń teńgege deıin jáne 3-sanatta 120-dan 125 myń teńgege deıin bolmaq.

Iá, osylaısha, qoljetimdi turǵyn úıdiń de birtindep qymbattaý kezeńi bastalǵaly otyrǵandaı. Birde osy baǵdarlamamen turǵyn úıge qol jetkizýdi júzege asyratyn operatorlardyń biri Turǵyn úı qurylys jınaq bankinen baryp sharttaryn suraǵanbyz, «aldymen 3 jylda bir bólmeli páter úshin 500 myń jınaımyn dep kelisimshart jasaısyz, onda aıy­na 15-20 myń salyp otyrsańyz boldy dep kórsetilgen. Biraq úsh jyl boıyna ózińizge kerekti páterdiń jarty aqshasyn jınaýǵa tıissiz, ol úshin aıyna 100 myń shamasynda salyp otyrýyńyz kerek, ózińiz bilesiz, 500 myń degenińiz bizdiń elde eshqashan eshqandaı páterdiń jarty quny bola almaıdy ǵoı», degen edi banktiń keńesshisi.

Sonda sen qajetti somany jınap bolǵanǵa deıin talaı baǵa ózgerýi múmkin, al álgi kelisimshartta kórsetilgen soma jaı qaǵaz kúıindegi «formaldy» nárse degeni. Astarynda bir múdde jatpasa, kelisimshartty túzep jasasa bolmaı ma? Oılanyp qalyp edik. Endi, mine, qymbattaýdyń alǵashqy kezeńi bastalyp ta ketkendeı.

Aqshany jınaıdy, al úı nege salmaıdy?

Aıtpaqshy, keshegi otyrys­ta Úkimet basshysy Turǵyn úı qurylys jınaq bankine qa­­tysty biraz syn aıtty. Bú­ginde «Qoljetimdi turǵyn úı»­ baǵdarlamasynyń, ásirese, óńir­ler­de óz deńgeıinde oryndalmaı jatqanyn alǵa tartyp, bank ju­mysynyń tıimsizdigin tilge tıek etti. «Mine, qarańyzshy, ob­lystardyń teń jartysy «Tur­ǵyn­úıqurylysjınaqbanki» AQ boıynsha baspanany paıdalanýǵa berý josparyn 100 paıyzǵa oryndaǵan. Al óńirlerdiń qalǵan jartysy 75-ten 0 paıyzǵa deıin oryndaǵan. Máselen, Shyǵys Qazaqstan – 75, Atyraý – 69, Almaty – 60, OQO – 39, Astana, Pavlodar – 20, Mańǵystaý men Jambyl – 0 paıyz. Sonda ne, ol jaqta eshkimge baspana kerek emes pe?», dedi S.Ahmetov bank basqarmasynyń tóraǵasy Aıbatyr Jumaǵulovqa qarata.

Bank basshysynyń atap ótýinshe, elimizdiń barlyq óńirlerinde baspanaǵa suranys 2 eseden asady. Degenmen, bank qurylys jumystaryn jedeldetý úshin qandaı da bir sharalar qoldanýǵa qaýqarsyz. Iаǵnı, qarjy ınstıtýty qurylysty qarjylandyrýdy ǵana júzege asyrady ári ony barlyq óńirler boıynsha da tyńǵylyqty oryndaý­da. Al, qurylys jumys­tarynyń jaýapkershiligi jergi­lik­ti atqarýshy organdardyń moınyna artylǵan júk.

«Sizder paıdalanýǵa berý josparyn oryndap otyrǵan joqsyzdar ǵoı. Aqsha bar, lımıt aıqyndalǵan. Bul sanat boıynsha paıdalanýǵa berý jospary – 484 myń sharshy metr. Is júzinde paıdalanýǵa berilgeni – 308 myń sharshy metr. Sizderdiń ıgergen óńirge qarjyny ulǵaıtýǵa quqylaryńyz bar, nege paıdalanbaısyzdar?», dedi Úkimet basshysy.

Bul oraıda A.Jumaǵulov jos­par belgilengen óńirlermen kelisim jasalyp, pýl qalyptas­tyr­ǵandyqtaryn, ıaǵnı bank óz mindetterin tolyq atqaryp otyrǵandyǵyn atap ótti. «Bir ta­raptyń barlyǵyn istep, kelesiniń túk atqarmaýy múmkin emes. Demek, jalpy banktiń, sol óńir­lerdegi fılıaldaryńyzdyń jumysy báseń. Ol jaqta qansha­ma adam otyrsa da, olar jumys istemeıdi degen sóz. Siz de sal­ǵyrt­tyqqa salynǵansyz», dedi S.Ahmetov.

Osy jerde bir aıta keterligi, shynymen, qazir bankten arnaıy shot ashyp, bar jıǵan-tergenin baspana alsaq dep bankke salyp júrgender az emes. Oǵan Turǵyn úı qurylys jınaq bankine baryp, kezekte turǵan adamdardy kórip kózimiz jetti. Biraq ondaǵylardyń kópshiligi aqshasy jınalyp tursa da, úıge kezektiń kelmeıtinin aıtyp qynjylys bildirdi. Sonda, suranys bar, ıaǵnı aqsha bar, biraq soǵan saı qurylystyń bolmaǵany ma, álde bank óz múddeleri úshin halyqtan áıteýir bir alasyńdar dep aqsha jınaı bere me?! Shynymen de, baǵdarlama aıasynda júrgizilip jatqan qurylys jaǵdaıy men bank jumysynyń arasyn qabystyrýǵa bolmas pa?!

Panasy joq, úıi joq jastar qaıtip kún kórer?

Buryn «úılený ońaı, úı bolý qıyn» degen máteldi jıi es­týshi edik. Qazir «úı bolý emes, úıli bolý qıyn» deıtin bol­dyq. Iаǵnı, jastar arasynda bas­pana máselesi óte ózekti. Osyǵan oraı Elbasynyń tapsyr­ma­symen Úkimet turǵyn úı baǵ­dar­lamasynyń bir bólimin osy jas­tarǵa arnaǵan bolatyn. Jas otbasylardy jergilikti ákimdik arqyly baspanamen qamtýdy qolǵa alǵan. Alaıda, bul tapsyrma óz deńgeıinde oryndalmaı jatyr. Ol jóninde de keshe Úkimet basshysy Serik Ahmetov tıisti organdardy qatty synap, biraz «urysyp» aldy.

Jylýy joq, sýy joq úılerde qalaı kúı bolar

Turǵyn úı baǵdarlamasyna qatysty talqylanǵan taǵy bir másele – salynyp jatqan úılerdiń sapasy, olardyń ınfraqurylymdyq jaǵdaıy jóninde boldy. Osyǵan oraı elimizde qurylys taýarlarynyń sapasyn zertteıtin arnaıy zerthanalar ashý kerektigin aıtyp, tapsyrmalar júktedi. «Bári de bizdiń standarttarǵa kelip tireledi. Biz, mine, 2 jyl boıy ezbelep otyrmyz. Durys eýropalyq, ne bolmasa halyqaralyq standart engize almaýdamyz. О́ńirlerde sapaǵa baqylaý júrgizetin birqatar zerthana engizýimiz qajet», dedi Úkimet basshysy.

S.Ahmetov barlyq ákimder «Qoljetimdi turǵyn úı-2020» baǵdarlamasy aıasynda bıylǵa josparlanǵan turǵyn úı kólemin mindetti túrde paıdalanýǵa berýi tıistigin eskertti. Sebebi, qazirgi kúni úı qurylysy aıaqtalǵanymen, oǵan ınfraqurylym tartylmaı, ǵımarattyń qoldanysqa berilýi kesheýildep jatady nemese kerisinshe, sýy, jylýy joq úılerde halyq turýǵa májbúr. Premer-Mınıstr alda mundaı jaǵdaılar oryn almaýyna jergilikti ákimder men О́ńirlik damý mınıstrligi múddeli bolýy kerektigin taǵy bir eske saldy.

Otyrysty túıindeı kele, Premer-Mınıstr ákimderge josparlanǵan turǵyn úılerdiń syrtynda ótken jyly ótkizilmegen turǵyn úılerdi sózsiz iske qosýdy qamtamasyz etýdi, bólingen qarjyny ıgerý boıynsha sharalar qabyldaýdy tapsyrdy. О́ńirlik damý mınıstrligi ústimizdegi jyly baǵdarlamany júzege asyrýǵa qatań baqylaýdy qamtamasyz etýdi, oblystar, Astana men Almaty ákimdikterimen birlesip, osy jyly turǵyn úılerdi paıdalanýǵa berý boıynsha memorandýmdar jasaýy qajet.

Dınara BITIKOVA,

«Egemen Qazaqstan».