Elbasy Joldaýy – «Máńgilik El» ulttyq ıdeıasynyń berik negizi
Elbasymyz Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń bıylǵy Joldaýy – egemen elimizdiń turaqty damýyn qamtıtyn, memleketimizdiń barlyq salasyna serpin beretin, halqymyzdyń ıgiligin kózdeıtin shynaıy is-josparǵa qurylǵan shyn mánindegi tarıhı qujat.
Osy strategııalyq qujatta Prezıdentimiz memlekettik qyzmettiń barlyq salasyn qamtı otyryp, táýelsiz Qazaqstanymyzdy damytýdyń, árbir qazaqstandyqtyń, árbir otbasynyń, jastardyń jáne keleshek urpaqtyń múddesin qorǵaýdyń naqty joldaryn usyndy. Bul joldaǵy negizgi baǵdarymyz – «Qazaqstan – 2050» Strategııasyn oryndaýdyń jeti bes jyldyq kezeńdi qamtıtyn mańyzdy mindetterin atap kórsetti. Ár kezeń saıyn ekonomıkanyń jańa belesterin baǵyndyrý árbir besjyldyqtyń naqty nátıjesi bolyp tabylady. Ásirese, ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý, shaǵyn jáne orta bıznesti damytý, agroónerkásiptik keshen, bilim-ǵylym salalary osy Joldaýdyń eń salmaqty tustary ekeni sózsiz.
Elbasynyń Joldaýynda ádettegideı áleýmettik salaǵa aıryqsha kóńil bólindi. Sonyń ishinde, stýdentterdiń stıpendııasy, densaýlyq, bilim, áleýmettik qorǵaý jáne «B» korpýsyndaǵy memlekettik qyzmetshilerdiń eńbekaqysy, múgedektikke jáne asyraýshysynan aıyrylǵandarǵa tólenetin járdemaqylardyń ósetindigi atap aıtyldy. Al eń bastysy, elimizdiń rýhyn kóteretin, uly maqsattarǵa jetkizetin «Máńgilik El» ulttyq ıdeıasy jarııalandy.
Sondyqtan bul Joldaý josparlaý saıasaty, uzaqmerzimdi damý men ekonomıkalyq ósýdi maqsat etken myqty memleketimizdiń taǵy bir Strategııalyq jospary.
Bul jospar bizdiń damyǵan 30 eldiń qataryna kirý maqsatymyzǵa jańa serpin beretini sózsiz.
Joldaýda aıtylǵandaı, bir maqsat, bir múdde, bir bolashaq jolynda Elbasynyń aınalasyna birigý «Máńgilik El» muratyna jetýdiń berik negizi bolyp tabylady.
Nurlan NYǴMATÝLIN,
Parlament Májilisiniń Tóraǵasy.
Elbasy Joldaýy – «Máńgilik El» ulttyq ıdeıasynyń berik negizi
Elbasymyz Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń bıylǵy Joldaýy – egemen elimizdiń turaqty damýyn qamtıtyn, memleketimizdiń barlyq salasyna serpin beretin, halqymyzdyń ıgiligin kózdeıtin shynaıy is-josparǵa qurylǵan shyn mánindegi tarıhı qujat.
Osy strategııalyq qujatta Prezıdentimiz memlekettik qyzmettiń barlyq salasyn qamtı otyryp, táýelsiz Qazaqstanymyzdy damytýdyń, árbir qazaqstandyqtyń, árbir otbasynyń, jastardyń jáne keleshek urpaqtyń múddesin qorǵaýdyń naqty joldaryn usyndy. Bul joldaǵy negizgi baǵdarymyz – «Qazaqstan – 2050» Strategııasyn oryndaýdyń jeti bes jyldyq kezeńdi qamtıtyn mańyzdy mindetterin atap kórsetti. Ár kezeń saıyn ekonomıkanyń jańa belesterin baǵyndyrý árbir besjyldyqtyń naqty nátıjesi bolyp tabylady. Ásirese, ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý, shaǵyn jáne orta bıznesti damytý, agroónerkásiptik keshen, bilim-ǵylym salalary osy Joldaýdyń eń salmaqty tustary ekeni sózsiz.
Elbasynyń Joldaýynda ádettegideı áleýmettik salaǵa aıryqsha kóńil bólindi. Sonyń ishinde, stýdentterdiń 
stıpendııasy, densaýlyq, bilim, áleýmettik qorǵaý jáne «B» korpýsyndaǵy memlekettik qyzmetshilerdiń eńbekaqysy, múgedektikke jáne asyraýshysynan aıyrylǵandarǵa tólenetin járdemaqylardyń ósetindigi atap aıtyldy. Al eń bastysy, elimizdiń rýhyn kóteretin, uly maqsattarǵa jetkizetin «Máńgilik El» ulttyq ıdeıasy jarııalandy.
Sondyqtan bul Joldaý josparlaý saıasaty, uzaqmerzimdi damý men ekonomıkalyq ósýdi maqsat etken myqty memleketimizdiń taǵy bir Strategııalyq jospary.
Bul jospar bizdiń damyǵan 30 eldiń qataryna kirý maqsatymyzǵa jańa serpin beretini sózsiz.
Joldaýda aıtylǵandaı, bir maqsat, bir múdde, bir bolashaq jolynda Elbasynyń aınalasyna birigý «Máńgilik El» muratyna jetýdiń berik negizi bolyp tabylady.
Nurlan NYǴMATÝLIN,
Parlament Májilisiniń Tóraǵasy.
Basty maqsat – ǵylymǵa negizdelgen ekonomıkaǵa qol jetkizý
Elbasy Joldaýynyń mańyzdylyǵy sonda, bul qujatta elimizdiń bolashaq baǵyt-baǵdary aıqyndalyp, «Qazaqstan-2050» Strategııasynyń júzege asý barysy belgilendi. Memleket basshysy aıtqandaı, elimizdiń álemdik arenada damyǵan otyz el qataryna ený jolyndaǵy jospary eki kezeń boıynsha júzege asyrylatyn bolady. 2030 jylǵa deıingi alǵashqy kezeńde bar múmkindikti paıdalanyp, ındýstrııalyq-ınnovasııalyq turǵyda damýdyń dańǵyl jolyna serpilis jasaý, al ekinshi kezeńde, ıaǵnı 2030 ben 2050 jyldar aralyǵynda ǵylymǵa negizdelgen ekonomıkaǵa qol jetkizý basty maqsat.
Joldaýda Elbasy atap ótken 10 jańashyl ıdeıa qazaqstandyqtardyń patrıottyq sezimin kóterip, nyq damý jolyna bastaıtyn bolady.
Sondaı-aq, Joldaýda Prezıdent eldiń áleýmettik damýyna da erekshe toqtalyp, stýdentterdiń shákirtaqysy 25 paıyzǵa ósetinin, dárigerlerdiń jalaqysy – 28, al muǵalimderdiki 29 paıyzǵa artatynyn atap aıtty. Úkimetke birqatar naqty tapsyrmalar júktep, ǵylym salasyn qarjylaýdy eseleýdi tapsyrdy.
Bul Joldaýdyń taǵy bir tarıhı máni – «Máńgilik El» bolý ulttyq ıdeıa retinde nyq bekitildi.
Qaırat IShANOV,
Parlament Senaty Tóraǵasynyń orynbasary.
Bar jaýapkershilikti memleketke júkteýge bolmaıdy
О́tken jyly Memleket basshysy elimizdiń 2050 jylǵa deıingi damýynyń josparyn usynǵan bolatyn. Al bul joly sol ǵalamdyq strategııany júzege asyrý úshin Úkimettiń aldyna naqty mindetter qoıdy. Bizderdi, ıaǵnı, medısına salasynyń qyzmetkerlerin Elbasynyń adamı kapıtalǵa erekshe kóńil bóletini qýantady. Árbir Joldaýynda otandyq medısınanyń eń bir ózekti máselelerin qozǵap, sony damytý týraly oı qozǵaıtyny, jaýapty mekemelerge naqty tapsyrmalar júkteıtini rýhtandyrady. Bul jolǵy Joldaýda Prezıdent alǵashqy medısınalyq-sanıtarlyq kómekti tıisti deńgeıge kóterý qajettigi týraly atap ótti. Osydan 35 jyl buryn Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń Almaty konferensııasynda alǵashqy medısınalyq kómek kórsetýde Qazaqstan ozyq dep tanylyp, ózge elderge úlgi retinde usynylǵan. Biraq, táýelsizdigimizdiń bastapqy qıyn da kúrdeli jyldarynda bul salanyń álsirep ketkeni shyndyq. Endigi jerde ony jandandyrý qajettigi dóp basylyp aıtyldy. Ol úshin osy mekemelerdi zamanaýı quraldarmen jabdyqtap, dárigerler men orta medısına qyzmetkerleriniń kásibı deńgeıin kóterý kerek shyǵar degen oıdamyn.
Elbasynyń mindetti medısınalyq saqtandyrý týraly aıtqan oılary óte oryndy dep esepteımin. Bul memlekettik deńgeıde sheshilýi tıis úlken másele. Men buny qoldaımyn. О́ıtkeni, naq osyǵan qatysty óz jeke pikirim bar adammyn. О́kinishke qaraı, kóptegen qazaqstandyqtar Keńes odaǵynan qalǵan eski ustanymnan aıyrylar emes. Olar medısına túgelimen aqysyz jáne óz azamattarynyń densaýlyǵy úshin tek qana memleket jaýap berýi kerek dep oılaıdy. Bul durys emes. Azamattardyń densaýlyǵyn saqtaýda úsh máseleniń birligi bolýy qajet. Densaýlyq úshin jaýapkershilik aldymen azamattyń ózine, ekinshiden qyzmetkerlerge qaýipsiz eńbek jaǵdaıyn jasaıtyn, áleýmettik kepildikterdi qamtamasyz etetin jumys berýshige jáne aqysyz medısınalyq kómektiń naqtyly mólsherine kepil bolatyn memleketke júktelýi tıis. Sonda ǵana ár adam óz densaýlyǵynyń jaýapkershiligin sezinip, salamatty ómir saltyn ustanýǵa, tabysty ári myqty bolýǵa umtylady. Jalpy, densaýlyq – ulttyń baılyǵy. Ulttyń deni saý bolsa, memleket te tabysty bolady.
Abaı BAIGENJIN,
medısına ǵylymdarynyń doktory, professor,
«Ulttyq ǵylymı medısınalyq ortalyq» AQ bas dırektory.
El múddesimen ushtasqan
Memleket basshysynyń Qazaqstan halqyna Joldaýy – Qazaqstannyń 2050 jylǵa deıingi damý jolyn aıqyndaıtyn strategııalyq qujat. Prezıdent elimizdiń álemdegi damyǵan 30 eldiń qataryna enýine qatysty tolyq jospar usyndy.
Biz úshin aldaǵy 15-17 jyl Qazaqstannyń keń aýqymdy serpilis jasaýy úshin «múmkindikter kezeńi» bolatyny aıqyn. Osy rette aıta ketetin bir jaıt, Joldaýdyń basymdyqtarynyń biri – ınnovasııalyq ındýstrııalandyrý trendin kúsheıtý. Elbasy Údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý jónindegi memlekettik baǵdarlamanyń ekinshi besjyldyǵyn ázirleýdi tapsyryp, ındýstrııalandyrý basymdyqtarynyń sanyn shekteý qajettigin atap kórsetti.
Joldaýdyń taǵy bir mańyzdy bóligi shaǵyn jáne orta bıznesti qoldaý bolyp tabylady. Eń bastysy, biz ekonomıkanyń turaqty ósýin, ony ınnovasııalyq jolǵa salýdy sonymen baılanystyryp otyrmyz. 2050 jylǵa qaraı ishki jalpy ónimniń keminde 50 paıyzy shaǵyn jáne orta bızneske tıesili etýdi aıtqan Prezıdent qazir onyń úlesi 20 paıyz ekendigin de tilge tıek ete ketti. Eń bastysy, ishki jalpy ónimniń jyl saıynǵy ósimi 4 paıyzdan kem bolmaýy tıis. Bul rette jan basyna shaqqandaǵy ishki jalpy ónim kórsetkishi 4,5 ese, ıaǵnı 13 myńnan 60 myń dollarǵa deıin ósedi.
Eger qazirgi qalyptasqan jaǵdaıǵa kóz júgirtsek, elimizde 800 myńnan astam shaǵyn jáne orta bıznes sýbektisi bolsa, olarda 2,4 mıllıon qazaqstandyq jumys isteýde. Osy sektordyń shyǵarǵan ónimi 4 jylda 1,6 esege artyp, qazirgi tańda 8,3 mıllıard teńgeden asyp otyr. Bul úrdisti arttyrýdy usynǵan Prezıdent shaǵyn jáne orta bıznes – bizdiń Jalpyǵa Ortaq Eńbek Qoǵamynyń berik ekonomıkalyq negizi ekendigine erekshe toqtaldy. Sondyqtan da naqty tapsyrmalar berdi: shaǵyn bıznesti orta bızneske aınaldyra otyryp, onyń mamandanýyn damytý sharalaryn qabyldaý, osy sýbektilerdiń bankrot bolýyna naqty tetik engizý; jańadan bastap kele jatqan bıznesmenderge ádistemelik kómektiń tıimdi tetikterin jasaý; ındýstrııalandyrýdyń ekinshi bes jyldyǵy josparyn «Bıznes-2020» Jol kartasymen biriktirý jáne bıznesti damytýǵa kedergi keltiretin quqyqtyq normalardy joıý jónindegi usynystar engizý. Tehnologııalyq parkter jumysyn jandandyrý máselesin qozǵaǵan Prezıdenttiń venchýrlyq qarjylandyrý boıynsha zańnamany jetildirý, zertteýler men ınnovasııalardy qoldaý, sondaı-aq, ǵylymı ázirlemelerdi kommersııalandyrý jónindegi tapsyrmalary ýaqyt talabymen úndesip jatyr.
Osy turǵydan kelgende ózim basqaryp otyrǵan komıtet alǵa qoıǵan mindetterdi oryndaýda zańnamalyq qoldaýdan aıanyp qalmaıtyndyǵyn aıta ketkim keledi. Elbasynyń Joldaýyndaǵy mindetter eldik múddeden týyndaǵany aıqyn. Olaı bolsa, biz sol údeden shyǵýǵa daıynbyz.
Seıitsultan ÁIIMBETOV,
Parlament Májilisiniń depýtaty, Ekonomıkalyq
reforma jáne óńirlik damý komıtetiniń tóraǵasy.
Ulttyq uly uranymyz
Elbasymyz Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń Joldaýyn zor yqylaspen tyńdadym. Jyldyń basty qujatynda Táýelsizdigimizdi baıandy ete túsýdiń ózekti ekonomıkalyq máseleleri tyńǵylyqty sóz boldy. Ozyq otyzdyqtan oryn alýymyzdyń jaı-japsary jan-jaqty qozǵalyp, oıdaǵymyzdy oryndaýdyń joldary saralana aıtyldy.
Baılyqty ıgerý – bardy sarqý degen sóz emes. Joqty bar etý, azdy kóbeıtý degen sóz. О́nimdi ekonomıka túzý degen sóz. О́nimdi ekonomıka jappaı únemdi ekonomıkaǵa kóshken jerde ǵana oıdaǵydaı damymaqshy. Ondaı ekonomıka táýelsiz memlekettiń órkenin ósiredi, kósegesin kógertedi. Tehnologııa úzdiksiz jetile túsken saıyn ekonomıka meılinshe qýattana túspekshi. Elimiz kórkeıe bermekshi. Táýelsizdigimiz nyǵaıyp, búgingi dúnıedegi alar ornymyz bıiktep, bedelimiz artpaqshy. Sondyqtan da ekonomıka – basty strategııamyz. Ony búgin de, erteń de, búrsigúni de nyǵaıtqan ústine nyǵaıta túskenimiz abzal. Ol úshin ózimiz shyńdalyp, ózimiz kemeldengenimiz lazym. Sonda ǵana Elbasy aıtqan Máńgilik El ıdeologııasy oıdaǵydaı júzege aspaqshy.
Máńgilik El bolý, baıandy memleket bolý, Táýelsizdigimizdi máńgilik ete bilý ejelgi babalarymyzdyń da eń dilger armany edi. Endi sol babalar armandaǵan asyl murat búgingi urpaqtyń basty maqsatyna, naqty maqsatyna aınalmaqshy. Ulttyq uly uranymyzǵa, ulttyq ıdeıamyzǵa aınalmaqshy. Prezıdent Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń bul bastamasyn búkil halyq bolyp qýana qoldap jatyr. Budan týatyn óreli mindetter de Joldaýda jan-jaqty aıtyldy. Sonyń bári jan qýantar jaqsy isterge aınalǵaı dep tileımiz.
Ábish KEKILBAIULY,
Qazaqstannyń Eńbek Eri.
Júrekten shyǵyp, júrekke jeter sóz
Dástúrli Elbasy Joldaýy Qazaqstan halqyna jol tartty. Táýelsizdik saraıynan oralysymen qolǵa jedel qalam alǵan jaıymyz bar.
Bıylǵy Joldaýdan meniń aıryqsha esimde qalǵan eki-úsh tusyna toqtalǵym keledi.
Birinshiden, Joldaýda Táýelsiz Qazaq Eliniń jańa dáýirdegi taǵdyr-talaıyn anyqtar 2050 Strategııalyq baǵdarlamasyn júzege asyrý barysynda damýymyz ben órkendeýimizdi qamtamasyz eter qandaı-qandaı tustarǵa mán berilip, nendeı-nendeı sharalardyń júzege asyrylýy kerektigi týraly naqty aıtyldy.
Elbasy Joldaýynda Jer esimdi jumyr planetanyń qazirgi tańda basynan keship otyrǵan jahandyq sıpattaǵy qıyndyqtary jan-jaqty saralana kelip, Qazaqstannyń sol alyp ǵalamdyq jaratylystaǵy búgingi orny qalaı, erteńi qalaı bolmaq, deıtin irgeli saýaldarǵa negizdi, baıypty, baısaldy jaýap berildi.
Ekinshiden, Táýelsiz Qazaq Eliniń ekonomıkalyq, saıası, rýhanı tutastyǵyn bekite túser qajetti biraz sharttarǵa Elbasy aıryqsha nazar aýdardy.
Atap aıtqanda, Qazaq Eliniń búgini men bolashaǵyn qamtamasyz eter sharttardyń biri retinde baǵalanar – agrarlyq saıasatymyzdy barynsha el ıgiligine, halyq muqtajyna tikeleı qyzmet etýge burý, baǵyttaý týraly tapsyrmalary meniń ǵana emes, el-elde, jer-jerde turatyn biraz otandastarymyzdyń da kókeılerinen shyǵyp, kóńilderine qonady-aý dep oılaımyn... Shynynda da, aýyl sharýashylyǵy úshin jalǵa berilgen jerlerdiń ıgerilmeı jatqandaryn keri qaıtaryp alyp, qolynan is keletin, jer qadirin biletin, óz taǵdyrlaryn aýyl sharýashylyǵyna baılaǵandarǵa ustatý ádil sheshim bolar edi.
Jerdiń asty da, ústi de búgingi urpaqtarymyzǵa ǵana emes, Alla jetkizse, alys bolashaqtaǵy ul-qyzdarymyzǵa da tolyq qyzmet etýi tıis.
Jer – memleketimizdiń basty baılyǵy ekenine Elbasy aıryqsha toqtaldy.
О́skeleń óndiris – memlekettiń qýaty. О́ndiristiń damýyn ǵylymmen ushtastyra otyryp júrgizý týraly barynsha keń aıtylǵan Elbasy pikiri men usynystary el qýatyn arttyrýǵa, el turaqtylyǵyn bekitýge baǵyttalǵany aıdan-anyq.
Sonymen qatar, Joldaýda elimizdegi rýhanı tutastyq pen dástúr sabaqtastyǵyn qamtamasyz eter basty nyshan retinde baǵalanar ult mádenıetine aıryqsha mán berilýi bizdi qanattandyrady.
Ult mádenıeti degenimiz ne?
Ult mádenıeti degenimiz – ulttyń jandúnıesi.
Joldaýda mádenıetti qoldaýdyń alǵy sharttaryna da jan-jaqty jol ashý kerektigine mán berilip otyr.
Bıylǵy Joldaýdaǵy júrekten shyǵyp, júrekke jeterdeı aıtylǵan keleli, kelisti bir sóz – Máńgilik El men Ana tiliniń egizdiń syńaryndaı bolǵan tereń tamyrly taǵdyrly baılanysy jaıly aıtylǵan qanatty paıymdary.
Ulttyq uly murattardy tanýda, jaratylysyn jan-jaqty taldaýda, tanı otyryp, taldaı otyryp, qazirgideı asa kúrdeli jahandaný deıtin kúrmeýi qıyn dáýirde el bolyp saqtalýdyń basty nysany dep ana tiliniń aıtylýy, meniń oıymsha, júrekjardy sóz.
О́mirsheń sóz!
Júrekten shyǵyp, júrekke jeter sóz!
Elbasy óz Joldaýynda osy máselege erekshe toqtaldy. Oıyn shegelep, sózin qadap aıtty.
Endi kezek – Elbasy saıasatyn júzege asyrýǵa mindetti, qujatta kórsetilgen baǵyttar men baǵdarlardyń oryndalýyna jaýapty bılik oryndarynda.
Elbasy tapsyrmalaryn oryndaýda solqyldaqtyq tanytyp, salbókselikke jol berýge bolmaıdy.
Júrekten shyqqan sóz ben pármeni myqty oıǵa qanat bitirip, ony qaz-qalpynda júrekterge jetkizý – bárimizdiń ortaq paryzymyz. Bul áýeli bılik pen san salaly atqarý oryndarynda qyzmet etetin basshylarymyzǵa syn ekeni kúmánsiz.
Nurlan ORAZALIN,
Parlament Senatynyń depýtaty, Qazaqstan Jazýshylar odaǵy basqarmasynyń tóraǵasy.
