Qostanaı óńirindegi Naýyrzym, Amanqaraǵaı, Araqaraǵaı ormandary dalanyń alqasy ispetti. Ondaǵy tabıǵat kórki qashannan kórgen jurtty tańǵaldyrýmen keledi. Ásirese, Araqaraǵaı ormanynyń orny erekshe. Kópjyldyq qaraǵaılardyń arasy qysy-jazy aýasynyń tazalyǵymen erekshelenedi.
Qostanaı óńirindegi Naýyrzym, Amanqaraǵaı, Araqaraǵaı ormandary dalanyń alqasy ispetti. Ondaǵy tabıǵat kórki qashannan kórgen jurtty tańǵaldyrýmen keledi. Ásirese, Araqaraǵaı ormanynyń orny erekshe. Kópjyldyq qaraǵaılardyń arasy qysy-jazy aýasynyń tazalyǵymen erekshelenedi.
Araqaraǵaıdy aıtsa, jurttyń esine Aqsaq Temir týraly ańyz túseri ras. Dúnıeni titirentken jahanger jaýgershilikten kele jatyp, Araqaraǵaı ormanyna damyldapty deıdi. Aspanmen talasqan ný qaraǵaıdyń ortasyndaǵy aınadaı kólge shomylǵanda ózin tańǵajaıyp sezinip, osy jerdiń bir qasıetiniń barlyǵyna tańǵalǵan eken. Joryqta júrgen jahangerdiń sharshaǵany basylyp, boıyna erekshe qýat bitip attanypty desedi. Sol Temir shomyldy degen mıneraldy kól búginde halyqtyń ıgiligine jarap otyr. Mamandardyń aıtýynsha, «Sosnovyı bor» shıpajaıy sýynyń hımııalyq quramy mıneraldanǵan natrıı hlorıdi sýlfatynan turady jáne ol ataqty «Pıatıgorsk», «Morshın», «Karlovy Vary», «Trýskaves», «Essentýkı-17» jáne ózimizdiń «Saryaǵash» kýrorttarynyń shıpaly sýyna uqsas.
«Sosnovyı bor» shıpajaıynyń aýasy eń aldymen júrek-qan tamyrlary aýrýlaryna myń da bir em. Muny dárigerler «tabıǵı barokamera» dep ataıdy. Sanatorıı dárigerleri júrek-qan tamyrlary aýrýynyń sozylmaly júrek talmasy, gıpertonııa, stenokardııa sııaqty keń taraǵan túrlerimen aýyratyndarǵa, uıqysy qashatyndarǵa Araqaraǵaı ormanynyń fıtonsıdterge qanyq aýasynda kóbirek júrýge keńes beredi. Sońǵy jyldary munda júregine operasııa jasaǵandar aǵzasyn nyǵaıtý úshin de keledi. Olarǵa sanatorıı dárigerleri operasııadan keıin kútinýdi, júrek bulshyq etterin qataıtý úshin ne isteý kerektigin aıtyp otyrady. Sanatorıı ornalasqan qaraǵaı arasyn dárigerler «tabıǵı barokamera» dep beker atamaıdy. Araqaraǵaı ormany arasymen kúnine úsh shaqyrym taza aýada júrý operasııadan keıin júrektiń tez ońalýyna kómektesedi. О́tken jyly munda ottegi ıngalıasııasy emi iske qosyldy. Bir seansta adam 5-7 lıtr ottegi qabyldaıdy. Aǵzaǵa osyndaı ádispen ottegi sińirýdiń on tórt túrli shıpasy bar. Onyń ishinde ımmýnıtetti kúsheıtetinin, jaraqattan nemese aýyr naýqastan keıin aǵzanyń tez ońalýyn qamtamasyz etetinin, aǵzanyń qartaıýyn báseńsitetinin jáne júrek-qan tamyrlary júıesiniń jumysyn jaqsartatynyn aıtsaq ta jetkilikti bolar.
Aıaqtaǵy vena qan tamyrlarynyń keńeıip túıindelýinen (varıkoz) zardap shegetinder de «Sosnovyı bor» sanatorııinen shıpaly em alyp qaıtýyna bolady.
– Sanatorlyq emdi varıkoz aýrýynyń alǵashqy satylarynda qabyldaý kerek. Bizdiń sanatorııde aıaq vena qan tamyrlarynyń keńeıip túıindelýine qarsy magnıttik terapııa, qytaı massajy, sýmen massaj jasaıtyn vannalar bar. Bulardyń barlyǵy da aıaqtaǵy qan tamyrlarynyń jumysyn jaqsartady. О́tken jyldan bastap bul aýrýǵa qarsy bizde jańa em túri qoldanyla bastady. Ol qysý terapııasy dep atalady. Denege tutas arnaıy qap-shalbar kıgizip, aýany kezekpen tyǵyzdap, bosatý arqyly aıaq tamyrlaryndaǵy qan aınalymynyń jaqsarýyn qamtamasyz etedi, – deıdi sanatorııdiń bas dárigeri Aıgúl Myrzabekova.
Munda keletinderdiń arasynda hondroz aýrýynan zardap shegetinder az emes. Shıpaly em qabyldaǵannan keıin olardyń denesi birden jeńildep sala beredi. Demalýshy Dınara Ybyraeva da hondroz aýrýynan sharshaǵandardyń biri eken.
– Men «Sosnovyı bordyń» hondroz aýrýyna shıpasy mol ekenin bilemin. Mynaý turǵan Qostanaıdan kelip osylaı em alyp turamyn. Kelgenime úsh kún boldy, qazirdiń ózinde jaǵdaıym jaqsaryp qaldy, – deıdi Dınara. Qazir adamdardyń kóbi az qozǵalatyndyqtan, jumysta kóp otyratyndyqtan hondroz da keń tarap otyr. Sanatorııde oǵan qarsy negizinen keshendi em qoldanylady.
– Keshendi emge mindetti túrde massajdar, ıaǵnı úzý túrleri kiredi. Kelýshiler klassıkalyq úzý, moıyndy, arqany ýqalaý emderin alady. Munan keıin olarǵa lazer, elektroforez sııaqty fızıologııalyq emdeý jáne sýmen, balshyqpen emdeý túrleri qosylady. Emdik balshyq bulshyq etti jumsartady. Bul óte jaqsy, – deıdi Aıgúl Myrzabekova.
«Sosnovyı bor» sanatorııindegi mıneraldyq sýdyń ishki aǵzalarǵa da shıpasy mol. Ǵalymdar 1960-1975 jyldar aralyǵynda Araqaraǵaı ormanyndaǵy kóldiń jáne jerasty sýynyń quramyn zerttegennen keıin, onyń emdik qasıeti anyqtalǵan soń ǵana «Sosnovyı bor» sanatorııi salynyp, ol 1981 jyly paıdalanýǵa berildi. Bul jerdiń sýy asqazan-ishek aýrýlaryna birden bir em. Mıneraldy sý baýyr aýrýlaryn da jaqsy emdeıdi, ótti tazalaıdy.
– Bizge eshqandaı em almaı, tek mıneraldy sýdy ishý úshin ǵana jylyna eki-úsh ret keletin demalýshylar bar. О́ıtkeni, sý ishkennen keıin ishek jumysy keremet jaqsarady. Sanatorııdegi emdámdik tamaqtaný da asqazan-ishek jáne baýyr, ót joly aýyratyndarǵa paıdaly. Olar osy arqyly aýrýdy jeńýdiń negizin bilip qaıtady, úıine barǵan soń da osylaı tamaqtanýǵa tyrysady. Durys tamaqtanýǵa kóp jaıt baılanysty, – deıdi Aıgúl Myrzabekova. Sanatorııdegi demalýshylarmen áńgimeleskenimizde olardyń pikiri bas dárigerdiń sózimen bir jerden shyqty.
– Bizdiń birinshi ret kelýimiz edi, sanatorıı óte unady. «Sosnovyı bordyń» aýasy da, sýy da, balshyǵy da shıpa eken! Ásirese, mıneraldy sýynyń shıpasy kúshti ekenine kózimiz jetip otyr. Onyń túrli vannalary, basseıni jaqsy eken. Al mıneraldy sýdyń asqazan-ishek aýrýlaryna shıpasy moldyǵyn estip edik, endi soǵan ózimiz qanyǵyp otyrmyz. Shıpajaıdyń tamaǵy da, jatar orny da, demalys saǵattaryna jasaǵan jaǵdaılary da keremet! – deıdi astanalyq erli-zaıypty Qusaıyn men Aızada Qulymbaevtar.
– Salamatty ómir salty dep neni aıtamyz? Mundaı demalys oryndaryna aýyrmaý úshin kelý qajet. Men buryn shańǵy sportymen aınalysqan edim, sport sheberligine kandıdatpyn. Qazir kásipker bolǵandyqtan, sportqa kóp ýaqytym qala bermeıdi. «Sosnovyı borǵa» jyl saıyn negizinen qys aılarynda kelemin. Dárigerlerdiń keńesimen baýyrǵa, asqazan-ishek aýrýlaryna, hondrozǵa qarsy emder alamyn, aǵash arasynda shańǵymen serýendeımin. «Sosnovyı bordyń» qysqy kórkin men ertegi dep ataımyn, basqasha sıpattaýǵa tilim jetpeıdi! Osy profılaktıkalyq emder men demalysym maǵan jyl boıy kúsh beredi, – deıdi Aqmola oblysynyń Jarqaıyń aýdanynan kelgen Erlan Álim.
Bas dárigerdiń aıtýynsha, «Sosnovyı bor» sanatorııi demalýshylarǵa jetpisten asa em usynady, olardyń arasynda joldamaǵa kiretin aqysyz jáne aqylysy da bar. Kelýshiler on kúnde olardyń arasynan ózi zardap shegetin aýrýlarǵa qaraı 12-13 em túrin dárigerdiń keńesimen jáne baqylaýymen alady. «Sosnovyı bor» sanatorııine kelýshiler em alýmen qatar, demalysyn kóńildi ótkizýi úshin barlyq jaǵdaı bar. Voleıbol oınaıtyn sport zal, bılıard, boýlıng, kompıýter klasy, dıskoteka, shathana jumys isteıdi. Demalýshylar úshin konsert, kóńildi konkýrstar ótkizilip turady.
Araqaraǵaı ormany aıasyndaǵy «Sosnovyı bor» sanatorııiniń keremeti osyndaı! Oǵan kelip kórgen kisi ǵana qanyǵady. «Sosnovyı bor» sanatorııiniń mekenjaıy: Qostanaı qalasynan 45 shaqyrym jerdegi Altynsarın aýdanyndaǵy Sherbakov aýylynyń irgesine ornalasqan. 8(714-45) 3-33-05, 3-33-06 telefondary táýlik boıy jaýap beredi. E-mail: sosnov-bor@mail.ru Sanatorııge kelerde joǵarydaǵy telefondarǵa aldyn ala habarlassańyz, jol qıyndyǵyn kórmeısiz. Alystan keletin demalýshylardy Qostanaı qalasyndaǵy temirjol vokzalynda sanatorıı avtobýsy kútip alady.
Názıra JÁRIMBETOVA,
«Egemen Qazaqstan».
QOSTANAI.
