El tiregi

– Bul dáýirde óz tilin, ádebıe­tin bilmegen, qadirlemegen adam tolyq mándi ıntellıgent emes deýge bolady. Sebebi, ol qandaılyq bilimi bolsa da, rýhanı, oı tárbıe­­­­­­­sinde syńarjaq azamat bolady, – dep M.Áýezov aıtqandaı, til – rýhy bıik, máńgilik óshpes mura bolyp qalýy tıis. Meıli dáriger, meıli kásipker, tipti, shahter bolsa da, óziniń týǵan tili – ana tilin jetik bilýi qajet. Sebebi, til – biz­­diń taǵdyrymyz, til – eldiń taǵdyry. Ár eldiń ózine tán, halqyna ortaq tili bar. Sol sııaqty bizdiń ana tilimiz – qazaq tili. Tildik rýhanı baılyqty damytý – bizge qoıylǵan mindet. Qazirgi tańda sol mindet azdy-kópti deńgeıde júzege asyrylyp jatyr. Biraq áli de kúshine tolyq ene qoıǵan joq. Árıne, ol bir kúnde iske asatyn nárse emes. Júzege asýy úshin kóp eńbektený kerek. Qazaq máńgúrttikten qutylamyn dese, eń aldymen til saıasatyn jandandyrýy kerek. Til saıasatyn múlde oılaý eleginen tys qaldyratyn bolsaq, máńgilik «shala qazaq» bolyp qalýymyz da ǵajap emes. Talaı qıyndyqty kórgen ana tilimizdi saqtap, ári qaraı damytý myna bizdiń qolymyzda. Elimiz jıyrma eki jyldyń ishinde talaı bıikter men belesterdi ba­­­­ǵyn­dyrdy. Bul – azdaǵan ýaqyt ishindegi kólemdi jetistik. Al tilimiz jaıly aýyz toltyra eshteńe aıta almaımyz. Qara­­­paıym qazaqtyń balalary bir-birimen sarnap oryssha sóıles­­kende, qaradaı qarnyń ashady. Sol jastar tilimizdiń taǵdyry bolashaq elimizdiń taǵdyry ekenin bilmeı­tin de shyǵar-aý, sirá?! Til – qaı ulttyń bolmasyn tiregi, elimizdiń bolashaǵy. Da­ryndy dramatýrg, aqyn Júsipbek Aımaýytov atamyz: «Ana tili – halyq bolyp ja­­­­­saǵannan beri jan dúnıemizdiń aınasy, ósip-ónip túrlene beretin, máń­gi qula­maı­tyn báı­teregi», degen­deı, til taǵdyry – el taǵ­dy­ry ekenin áste jadymyzdan shyǵar­ma­ı­yq. Tilge qurmet – elge qurmet ekenin de umytpaıyq. Ernar MAMYRBEKOV, №45 beıimdelgen orta mek­te­­­­­biniń 11-synyp oqýshysy.