Ulttyq qaýipsizdikti saqtaý – uly mindet

Ony qamtamasyz etý salasyndaǵy basty ereksheligimiz –

elimizdiń tıimdi damý strategııasynyń bolýy

Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń ishki jáne syrtqy saıasat salasyndaǵy jeke adamnyń, qoǵam men memlekettiń qaýipsizdigin joǵary deńgeıde qamtamasyz etýge baǵyttalǵan sheshimderin shyǵarýdaǵy barynsha mańyzdy quraldarynyń biri – Qazaqstan Respýblıkasynyń Qaýipsizdik Keńesi. Osyǵan oraı biz Prezıdenttiń kómekshisi ári osy qurylymnyń hatshysy Qaırat QOJAMJAROVTAN bizdiń suraqtarymyzǵa jaýap berýdi ótingen edik. – 2013 jyldan bastap «Qa­zaq­stan-2050» Strategııasyn iske asyrý bastaldy. Onda zań­dylyqty nyǵaıtý, qylmysqa qarsy kúresti, terrorızm men ekstremızmge qarsy áreket etýdi jetildirý máselelerine erek­she nazar aýdarylady. N.Á.Nazarbaev óziniń bıylǵy halyqqa Jol­daýyn­da bar­lyq quqyq qorǵaý júıesi ju­my­synyń sapasyn arttyrý qajettigin taǵy da eskert­ti, sondaı-aq, sybaılas jemqor­lyq­qa qarsy jańa strategııa qalyptastyrý men iske asyrýdy jalǵastyrýdy tapsyrdy. Memleket basshysynyń osy máselelerge qatysty bergen birqatar tapsyrmalaryn oryn­daý jónindegi jumystardy úılestirýdi sizge júktegenin bi­lemiz. Qaırat Perneshuly, ótken jyl siz úshin nesimen este qaldy jáne ne týraly aıtyp berýdi qalar edińiz? – Qoǵam ómirindegi úlken ózgeristerdiń bastalýyna jol salǵan 2013 jyl qaýyrt bolýymen ári jemistiligimen este qaldy. Jyl basynda-aq Elbasynyń qatysýymen keńes ótti. Qańtar aıynda ótken keńeste aza­mat­tardyń konstıtýsııalyq quqyqtary men bostandyqtaryn, qoǵam men memleket múddelerin zańsyz qolsuǵýshylyqtan qorǵaý­dy kúsheıtýge baılanysty bir­qatar ózekti máseleler qaraldy. Keıinnen biz ótken jyl­dyń sońynda Prezıdent Jar­ly­ǵymen bekitilgen Qazaqstan Res­pýblıkasynyń quqyq qorǵaý júıesin odan ári jańǵyrtýdyń 2014-2020 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamasyn ázir­leýge erekshe nazar aýdardyq. Bul qujatty iske asyrý jumystyń zamanaýı ádisterin qoldanýǵa baǵ­darlanǵan quqyqtyq tártiptiń jańa úlgisin qalyptastyrýǵa múm­kindik bermek. Bul jumystyń tıim­diligi, eń aldymen, syrtqy baǵa­laý negizinde anyqtalatyn bo­lady. Osylaısha, jumysy tek vedomstvolyq kórsetkishtermen ba­ǵalanyp kelgen quqyq qor­ǵaý organdary qyzmetiniń tym­ jazalaǵysh, shamadan tys áskerı­len­gen, eskirgen modelinen bas tartý úrdisi bastaldy. Qazirgi tańda Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha Quqyq qorǵaý organ­daryndaǵy kadrlyq saıasat máseleleri jó­nindegi komıssııa qurylyp, jumys isteýde. Komıssııa úmitkerlerdi basshylyq laýazymdarǵa kelisýmen qatar, quqyq qorǵaý jáne arnaıy organdar basshylarynyń Prezıdenttik rezervin qalyptastyrýmen aınalysady. Ýaqyt pen halyqaralyq standarttar talaptaryna sáıkes keletin jańa Qylmys­tyq is júrgizý kodeksin ázirleý de mańyz­dy oqıǵalardyń biri. Qazirgi tańda bul qujattyń jobasy Parlament depýtattarynyń qaraýynda jatyr. Jańa kodekste usynylǵan eýropalyq standart­tarǵa baǵdarlanǵan sotqa deıingi is júrgizý modelderi azamattardyń konstıtýsııalyq quqyqtaryn qorǵaýdy kúsheıtýge, ádil sottyń tıimdiligin artty­rýǵa jáne jalpy zańdylyqty nyǵaıtýǵa yqpal etetin bolady. 2013 jyldan bastap memlekettiń sybaılas jemqorlyqqa qarsy strate­gııa­syn jańartý jónindegi jumysy bas­taldy. О́zińizge belgili, bul – pisip-jetilgen másele. Buryndary qalyp­tasqan sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl tetikteri men quraldary is jú­zinde óz resýrsyn taýysqanyn moıyn­daýmyz kerek. Sol sebepti de bul «toqy­raý» osy salada eleýli tabysqa qol jet­kizgen memleketterdiń deńgeıine ótýge múmkindik bermeıdi. Ras, ótken jyl­darda bul baǵytta aıtar­lyqtaı jumys isteldi. Alaıda, bizge bir orynda turyp qalmaı, alǵa jyljý qajet. Vedom­stvo­aralyq jumys tobynyń deńgeıin­de usy­nys­tardyń tolyq destesi ázirlendi. Biz olardy arnaıy shaqyrylǵan bedeldi halyqaralyq sarapshylarmen birge talqylaımyz. Bul mindetterdi oryndaýǵa Prezıdent bizge ústimizdegi jyldyń shilde aıyna deıin ýaqyt berip otyr. – Bir sózben aıtqanda, qoǵamdyq qaýip­sizdik máseleleri kópshilik naza­ryn­da deısiz ǵoı. – Qoǵamdyq qaýipsizdik máseleleriniń kópshilik nazarynda bolýy zańdy da. Sebebi, Qazaqstan Konstıtýsııasy adamdy, onyń ómirin, quqyqtary men bostandyqtaryn memlekettiń basqa múddelerine qaraǵanda, basym sıpatta moıyndaıdy. Qoǵamdyq qaýipsizdik degenimiz ne? Bul, eń aldymen, qoǵam músheleri ómiriniń, densaýlyǵy men ıgiliginiń shynaıy jáne áleýetti qaýip-qaterlerden qorǵalýynyń jaı-kúıi. Sońǵy qaýip-qaterler tizbesinde – memleket qoǵamnyń qoldaýyna súıene otyryp kúres júrgizetin qylmystylyq, sybaılas jemqorlyq, lańkestik jáne basqa da qaýipti qubylystar bar. Munda, sondaı-aq, adamdardyń tynys-tirshiligin qamtamasyz etýde túrli júıelerdiń udaıy ári qaýipsiz jumys isteýin qamtamasyz etý máseleleri de qarastyrylǵan. Qorǵalýdyń jaı-kúıi jeke tulǵanyń deńgeıin anyqtaýda negizgi parametr bolyp tabylady. Atap aıtqanda, áleýetti qaýip-qaterlerdi ýaqtyly anyqtaý men boldyrmaýdyń mańyzdylyǵy joǵary. Máselen, Reseıde sheteldik jumys kúshin paıdalaný talaptaryn kúsheıtý men ózge de elderdegi eńbek naryqtaryndaǵy ahýal­dyń odan ári nasharlaýy saldarynan Qazaqstanǵa syrtqy zańsyz kóshi-qon­nyń kúsheıýin kútýge bolady. Birtutas ekono­mıkalyq keńistik quryp, elimizde EKSPO-2017 sekildi aýqymdy is-sharany ótkizý de bul úderisti údetetini anyq. Zańsyz ımmıgrasııanyń úlken aǵymy bolǵan jerde ekonomıkanyń kóleńkeli sektory ulǵaıady, al qylmystylyqtyń áleýmettik bazasy bolǵan jerde áleýmettik shıelenis kúsheıedi. Qoǵamdyq qaýipsizdik máselelerine bıliktiń ortalyq organdary tarapynan da, sonymen qatar, jergilikti organdary tarapynan da erekshe nazar aýdarylýy qajet. О́ıtkeni, bul jerde kóp jaǵdaı osy jumystyń ózara is-qımyldaǵy jáne úılestirýdegi tıimdiligimen tyǵyz baılanysty. – Buryn aıtylǵandarǵa oralsaq. Keıbir postkeńestik kezeńnen keıingi memleketterde (atap aıtqanda, Reseı men Ýkraınada) eýropalyq standarttar boıynsha ázirlengen jańa Qylmystyq is júrgizý kodeksi (QIJK) áldeqashan qabyldanǵan. Biraq, sarapshylardyń aıtýynsha, bári birdeı oıdaǵydaı bola almaǵan. Keıbir normalar jumys istemeıtin bolyp shyqqan, al bas­­qalaryn qoldanǵan kezde qıyndyqtar týyndaǵan. Jańa QIJK kúshine engennen keıin Qazaqstan mundaı jaǵdaılarǵa tap bolmaı ma? – TMD-daǵy áriptesterimizge qaraǵanda, biz basqa joldy tańdadyq. Birinshiden, bul máseleni keshendi túrde qolǵa aldyq, ıaǵnı birden tórt kodekstiń (Qylmystyq, Qylmystyq is júrgizý, Qylmystyq atqarý jáne Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly) jobalary qatar ázirlendi. Ekinshiden, qoldanystaǵy zańnamaǵa ózgerister men tolyqtyrýlar engizý arqyly ótken jyldary quqyq qorǵaý organdary úshin jańa quqyqtyq keńistik quryldy. Osynyń negizinde atalǵan zań jobalarynda túpkilikti bekitilgen quqyq qoldaný praktıkasynyń ınstıtýttary men quraldary saralaýdan ótkizilip, engizildi. Endi quqyq qorǵaý organdarynyń jeke quramyn jańa jaǵdaılardaǵy jumysqa tııanaqty daıyndaýdy bastaımyz. Munyń bári biz aıtyp otyrǵan zań normalaryn sátti qoldanýǵa múmkindik beredi. Istiń nátıjeli bolaryna senemin. – Sheteldik tájirıbe týraly sóz qozǵaǵanda basqa memleketterdiń sybaı­las jemqorlyqqa qarsy strategııasynan bizdiń alarymyz bar ma? – Sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyldyń qandaı da bir ámbebap modeli joq. Buǵan tańǵalýǵa bolmaıdy. Sebebi, sybaılas jemqorlyq kóp qurylymdy ári kóp deńgeıli mazmundaǵy áleýmettik qubylys bolyp tabylady. Ony tek krı­mı­nologııalyq jospar turǵysynan qaras­tyrmaý kerek. Sybaılas jemqorlyqty júıeli taldaý baǵytynda qolaıly anyq­tamanyń áli kúnge deıin joq bolýy bul máseleniń qanshalyqty kúrdeli ekenin kórsetedi. Sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl salasyndaǵy eleýli nátıjelerge qol jetkizgen árbir el buǵan óz jolymen kelgeni osymen baılanysty. Eger de bul indetpen kúrestiń naqty túrleri men ádisteri týraly aıtatyn bolsaq, onda bul jerde ári qyzyqty, ári úlgi bolarlyq nárseler kóp. Máselen, búgingi tańda Ońtústik Afrıka Respýblıkasynda sybaılas jemqorlyq deńgeıi keıbir Eýropa elderine qaraǵanda, tómen. OAR bul jetistikke memlekettik organdardyń barynsha ashyqtyǵyn qamtamasyz etý arqyly qol jetkizip otyr. Internet-tehnologııalardyń kómegimen «aıqyndylyq mádenıetin» engizý Koreıa Respýblıkasynda sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúrestegi tabystylyqtyń mańyzdy faktory boldy. Endi, mine, biz de quqyq qorǵaý organdaryna azamattar ótinishteriniń qaralýyn baqylaýdyń onlaın júıesin engizýdi bastadyq. – 2013 jyly jeke adamnyń, qoǵam­nyń jáne memlekettiń qaýipsizdigin qamtamasyz etýge tikeleı baǵyttalǵan taǵy bir memlekettik baǵdarlama ázir­lenip, bekitildi. Men dinı ekstremızm men terrorızmge qarsy is-qımyl baǵdar­lamasy týraly aıtyp otyrmyn. – Bul qujat Prezıdent tapsyrmasy boıynsha ázirlendi. Esińizde bolar, «Qazaqstan-2050» Strategııasyn jarııa­laı otyryp, Memleket basshysy halqy­myzdyń mádenıeti men tanym-tabıǵa­tyna jat ekstremıstik dinı kózqaras­tar­dyń taralýyna baılanysty erekshe alańdaý­shylyq bildirgen bolatyn. Qazaqstan óziniń táýelsiz damýynyń alǵashqy kúninen bastap kúsheıtilgen dinı-dúnıetanymdyq ekspansııanyń obektisine aınaldy. Biz búgingi jahandaný zamanynda bul úrdistiń kúsheıýi múmkindigine beıjaı qaraı almaımyz. Onyń ústine, mundaı jaıt Qazaqstanǵa ǵana emes, sonymen qatar, kóptegen basqa, onyń ishinde damyǵan elderge de tán. Sondyqtan Konstı­týsııa normalaryn buzatyn adamdarǵa nemqu­raıdy qaramaýymyz kerek. Memlekette ekstremızm kórinisiniń, sonyń ishinde, din salasyndaǵy kórinistiń aldyn alý men beıtaraptandyrý múmkindigi bolýǵa tıis. Al muny jasaý ekstremızm men terrorızmge qarsy áreket etýdiń baǵdarlamalyq maqsattaryn, mindetterin jáne tetikterin anyqtamaıynsha, bir júıege keltirmeıinshe qıyndyq týǵyzady. Osy sebepten de memlekettik baǵdarlama ázirlendi. – Jýrnalısterde terrorızm men ekstremızm kórinisterine baılanysty taqyryptar men oqıǵalardy jarııa­­laýda qajetti tájirıbe joq. Son­dyqtan, túrli aıyptaýlar men syn-pikirler estilip qalady. Siz bul jónin­de ne aıtar edińiz? BAQ-tyń ustanymy qandaı bolýy kerek jáne olar ne isteı alady? – Ekstremıstik jáne lańkestik uıym­dardyń aqparat salasyndaǵy negizgi maq­sattarynyń biri – BAQ-ta barynsha daý-damaıǵa qol jetkizý, qoǵamda shıele­nisti jaǵdaıdy órshite túsý, sondaı-aq, memleketke qarsy kóńil-kúı qalyp­tas­tyrý. Osylaısha, bılik pen saıasatqa qysym jasalady. Bul – túpkilikti maqsat. Buǵan qosa, jýrnalıster lańkestik jóninde kóp aıtqan saıyn, jergilikti halyqqa yqpaly da kúshtirek bolady. BAQ-tyń jaýapkershiligi halyqaralyq ekstremıstik jáne terrorıstik uıymdardyń qazirgi zamanǵy aqparattyq tehnologııalar men baılanys quraldarynyń kómegimen nasıhattaýdyń jáne úgitteýdiń zor múmkin­dikterine ıe ekendigin eskergende, aıtar­lyqtaı kúsheıe túsedi. Internet jelisinde 40-tan astam tilde kontentti qamtamasyz etetin kóptegen saıttar jumys isteıdi (keıbir derekter boıynsha, olardyń sany shamamen 5 myńǵa jetedi). Osyndaı qury­lymdardyń qyzmetine qatysy bolǵan kóptegen jas qazaqstandyqtar osy aqpa­rattyq ekspansııanyń qurbanyna aınaldy. Halyqaralyq lańkestik uıymdar ózde­riniń qyzmetin ulttyq jáne dinı fak­torlarmen tyǵyz baılanystyrady. Din salasyndaǵy qarama-qaıshylyqtar men etnostyq alaýyzdyq kúsheıgen jerde, syrt jaq qoldaý kórsetetin qaýipti lańkestik áreketteri de arta túsedi. Ideıany tek qana kúsh qurylymdarynyń kómegimen jeńýge áli eshkimniń shamasy jetken emes. Quqyq qorǵaý jáne arnaıy organdar qyzmetteriniń mańyzdylyǵyn joqqa shyǵarmaı-aq, jeńiske jetýdiń anaǵurlym tıimdi ári baıypty joldary bar ekenin esten shyǵarmaǵan jón, ol jol – ekstremızm men terrorızm ıdeologııasynyń negizderin kúıretý. Bul oraıda, BAQ jetekshi ról atqarady, al ol úshin júıeli, saýatty jáne nysanaly aqparattyq jumys qajet. Biz zaıyrly ári dinge tózimdi model qurdyq. Qazaqstannyń etnosaralyq qarym-qatynas salasyndaǵy tájirıbesin búkil álem moıyndap otyr. Munyń bári – ulttyń uly ıgiligi, bizdiń maqsatymyz – ony saqtap, keler urpaqqa jetkizý. – Mamandardyń aıtýynsha, Qazaq eli ornalasqan óńirdiń ereksheligi jańǵyrtý jolyndaǵy zor syn-qater­ler­men baılanysty bolyp otyr. Bul, ásirese, Úlken Orta Shyǵys dep atala­tyn prob­lemalardan, onyń ishinde, Aýǵanstanda jáne basqa da birqatar elderde qalyp­tasqan ahýaldan baıqalady. Jappaı jumyssyzdyq, halyqtyń ál-aýqatynyń tómendeýi halyqaralyq ekstremıstik jáne terrorlyq uıymdar yqpalynyń ósýi, iri memleketterdiń geosaıası múddeleriniń qaqtyǵysýy, etnosaralyq shıelenistiń kúsheıýi, din salasynyń radıkaldanýy – ıaǵnı, osyndaı jaısyz syrtqy faktorlardyń bári Qazaqstan úshin tez arada naqty qaýip-qaterler bolyp ózgerýi ábden múmkin. Biz buǵan qalaı qarsy tura alamyz? – О́ńirdiń keı elderinde halyqtyń 80%-ǵa jýyǵy kedeıliktiń qursaýynda ómir súrip jatyr. Sol sebepti de dinı ekstre­mızm men áleýmettik shıelenister týyndap jatsa, oǵan esh tańdanýdyń jóni joq. Bizdi lańkestiktiń uıymdasqan túri, qarýdyń zańsyz aınalymy, esirtki bıznesi, zańsyz kóshi-qon problemalary qatty alańdatady. Aýǵanstandaǵy ahýaldyń baqylaýdan shyǵyp ketý qaýpi bar, álemdegi geroınniń barlyǵy is júzinde sonda óndi­riledi. Al Qazaqstan – kóptegen jahan­dyq oıynshylar, onyń ishinde, transult­tyq qylmystyq qaýymdastyq múddele­riniń toǵysatyn núktesi. Sonymen qatar, halyqaralyq lańkestik uıymdar dástúrli emes dinı aǵymdardy ózderiniń mıssıonerleri arqyly da jan-jaqty taratyp, jumystaryn jandandyra túsýde. Bir sózben aıtqanda, atqaratyn jumys jetkilikti. Sondyqtan bizge ulttyq jáne óńirlik qaýipsizdikti qamtamasyz etýdiń jańa tetikteri men quraldary kerek. Aǵymdaǵy jyly bul máseleler Qaýipsizdik Keńesi deńgeıinde, onyń vedomstvoaralyq komıssııalarynda jáne saraptamalyq toptarynda talqylanatyn bolady. Jahandyq qaýipsizdik máseleleriniń óńirlený úrdisi aıqyn bola bastaǵandyqtan, Qazaqstan UQShU men ShYU sekildi óńirlik ujymdyq ınstıtýttar perspektıvalary sheńberindegi yntymaqtastyqtardy arttyrýǵa erekshe mán berip otyr. Kóptegen jumystar Qarýly Kúshterdi nyǵaıtý úshin jasalýda. Qarýly Kúshterdi qazirgi zamanǵy qarý-jaraqtarmen jáne tehnıkamen jabdyqtaý, joǵary deńgeıli utqyr jáne jedel basqarýdy qamtamasyz etý óte mańyzdy. Sondaı-aq, áskerı maqsattaǵy otandyq joǵary tehnologııalyq ónimderdi óndirý jolǵa qoıylýda. Túrli oqys áreketterge jeke quramnyń jaýyngerlik daıyndyǵy jetkilikti deýge de negiz bar. Tek 2013 jyldyń ózinde ǵana 90 oqý-jattyǵý, onyń ishinde halyq­aralyq deńgeıdegi «Dala qyrany», «Jaýyngerlik yntymaqtastyq» sııaqty sharalar ótkizildi. Aǵymdaǵy jyly Qazaqstanda Aýǵanstannan koalısııa kúshteriniń shyǵarylýyna baılanysty paıda bolýy yqtımal qaterlerdiń aldyn alýǵa baǵyttalǵan odaqtyq UQShU jedel den qoıý ujymdyq kúshteriniń oqý-jattyǵýlary ótkiziletin bolady. Qazirgi tańda, sonymen qatar, ulttyq qaýipsizdik júıesiniń mańyzdy býyny bolyp tabylatyn shekara qyzmetin refor­malaýǵa kóp kóńil bólinýde. Bul baǵytta tıisti is-sharalar josparynyń kesheni bar. 2013 jyly ótkizilgen shekarashylar men olardyń basshy quramyn attestattaý úderisteri osy baǵyttaǵy alǵashqy qadam bolyp tabylady. Munyń bári yqtımal syrtqy agressııany boldyrmaý úshin ǵana mańyzdy emes. Mundaı qaýip Qazaqstan Prezıdenti Nur­sultan Nazarbaevtyń sara saıasatynyń arqasynda is júzinde joqqa shyǵarylǵan. Bul, eń aldymen, ekstremıstik jáne terrorlyq uıymdar ókilderiniń elimizdiń aýmaǵyna kirýiniń aldyn alý men jolyn kesý úshin mańyzdy. Eger ondaılar shekarada kózi joıylatynyn biletin bolsa, onda elimizde belsendi áreket jasaýǵa batyldary bara bermeıdi. «Qazaqstan-2050» Strategııasynda óńirlik qaýipsizdikti qamtamasyz etetin basqa da joldar belgilengen. Máselen, onyń biri – Aýǵanstandy saıası retteý men qalpyna keltirý úderisterine qatysý. Prezıdent ishki óńiraralyq ıntegrasııany Ortalyq Azııadaǵy ahýaldy turaqtandyrýdyń eń jaqsy tásili dep biledi. Ekonomıkasy eń jyldam damyp otyrǵan on eldiń quramyna kiretin, eń damyǵan memleketterdiń qataryna enýdiń naqty jáne perspektıvaly strategııasyn iske asyra bastaǵan Qazaqstan osy úderis­terge belsendi qatysýdyń barlyq múmkin­dikterine ıe. Bul otandyq bıznesti damy­týdyń tıimdi baǵyty da bolyp tabylady. Kóptegen máseleler jaqyn arada Prezıdenttiń Jarlyǵymen bekitilgen Qazaqstan Respýblıkasynyń 2014-2020 jyldarǵa arnalǵan syrtqy saıasat tujyrymdamasyn iske asyrý barysynda sheshiletin bolady. – Siz Qaýipsizdik Keńesiniń vedom­stvo­aralyq komıssııalary týraly aıtyp óttińiz. Olar ne maqsatpen qurylǵan jáne nemen aınalysady? – 2013 jyly biz ulttyq qaýipsizdikti qamtamasyz etýdiń júıesin jetildirýge oń áseri bar jáne osy salanyń óńirlik, sondaı-aq, jahandyq deńgeılerde jyldam ózgeretin ahýaldarǵa saıası beıimdelýine múmkindik beretin ınstıtýttyq, normatıvtik quqyq­tyq jáne uıymdastyrýshylyq sharalarǵa erekshe nazar aýdardyq. Memleket basshysynyń О́kimimen ótken jyldyń qarasha aıynda Qaýipsizdik Keńesi qyzmetiniń negizgi maqsattary men baǵyttaryna sáıkes qurylǵan vedom­stvoaralyq komıssııalar osyndaı jumystardyń bir parasy bolyp tabylady. Olar komıssııa quzyretine, ıaǵnı ózderine qatysty máseleler sheńberinde aǵymdaǵy ahýaldardy keshendi taldaýmen, ulttyq múddelerdi qozǵaıtyn oqıǵalarǵa jedel den qoıý úshin sheshimder jobasyn ázirleýmen, strategııalyq máni bar qujattardy saraptaýmen aınalysady. Buǵan qosa, Qaýipsizdik Keńesi janynda jeke adamnyń, qoǵamnyń jáne memlekettiń qaýipsizdigin qamtamasyz etýdiń eń ózekti máseleleri boıynsha ǵylymı negizdelgen usynymdar ázirleý maqsatynda qurylǵan Saraptamalyq keńes jumys isteıdi. Jaqynda ótken Saraptamalyq keńes otyrysynda biz kıberqaýipsizdikti qamtamasyz etý máselelerin talqyladyq. Qysqasy, turaqty ári keshendi monıtorıng negizinde ulttyq qaýipsizdiktiń naqty ári yqtımal qaterlerin taldaý jumysymyzdyń basty baǵyty bolyp qala bermek. Ol úshin memlekettegi barlyq múmkindikter qoldanylatyn bolady. – Kezinde bizdiń ulttyq qaýipsizdik týraly zańymyz TMD-da zań úlgisi retinde qabyldandy. Qazaqstannyń taǵy da qandaı jetistikterin ataı alasyz? – Ulttyq qaýipsizdik salasyndaǵy bizdiń eń basty ereksheligimiz – elimizdiń tıimdi damý strategııasynyń bolýy. Ony Elbasynyń kóregendigimen tikeleı baılanystyrý kerek. Basty maqsattar men olarǵa qol jetkizý joldaryn der kezinde anyqtaý elimizdi túrli daǵdarystardan saqtaýǵa jáne ony turaqty qarqyndy damý orbıtasyna shyǵarýǵa múmkindik berip keledi. Bul – ulttyq qaýipsizdikti qamtamasyz etýdiń bastapqy sharty. Qazaqstan basshysynyń úlken saıası áleýeti halyqaralyq qarym-qatynastar salasynda da, atap aıtqanda, eýrazııalyq qaýipsizdik ıdeıasyn ilgeriletý úderisinde de aıqyn kórinedi. Prezıdenttiń bedeli men tanymaldyǵy arqasynda elimiz 2010 jyly EQYU-ǵa basshylyq etti. Osy uıymnyń tarıhynda alǵash ret Astanada Sammıtke qatysýshy 56 el Eýroatlantıkalyq qana emes, sondaı-aq, Eýrazııalyq qaýipsizdiktiń jolyn ustanýshy ekendigin jarııa etti. Sonymen, jalpy qaýipsizdikti qamtamasyz etý úderisteriniń jańa bastamasyna negiz qalandy. Nursultan Nazarbaevtyń ıadrolyq qarýdy taratpaý bastamasynyń úlken rólin bárimiz de bilemiz. Ústimizdegi jylǵy naýryz aıynda Memleket basshysy Gaagadaǵy ıadrolyq qaýipsizdik jónindegi jahandyq sammıtke qatysatyn bolady. Prezıdent osy jylǵy halyqqa Joldaýynda odan ári damýdyń negizi bolatyn qundylyqtar retinde ulttyq qaýipsizdikti ǵana emes, sonymen qatar, elimizdiń jalpyálemdik jáne óńirlik problemalardy sheshýge qatysýyn da atap ótti. Biz osy negizdi nyǵaıtýǵa tıispiz.  – Áńgimeńizge rahmet. Elimizdiń qaýipsizdigi jolyndaǵy jumystaryńyz jemisti bolsyn.

Áńgimelesken

Samat MUSA,

«Egemen Qazaqstan».