Elbasy dıplomatııalyq korpýspen dástúrli kezdesý ótkizdi
Keshe Elbasy Nursultan Nazarbaev Qazaqstandaǵy sheteldik dıplomatııalyq mıssııalar jáne halyqaralyq uıymdar basshylarymen kezdesti.
Bul kezdesý bizde dástúrli túrde ótkizilip keledi, dep bastady sózin Prezıdent. Qazaqstan sizder ókildik etip otyrǵan barlyq eldermen dostyq qarym-qatynasty nyǵaıtýǵa múddeli. Byltyr Qazaqstanda tirkelgen dıplomatııalyq korpýs quramynyń úshten bir bóligi jańardy. Jańa elshilerdi Qazaqstanda tyńnan qyzmet isteýge kiriskenderimen quttyqtaımyn, dedi Elbasy. Bizdiń halqymyzda «eldestirmek – elshiden» degen jaqsy sóz bar. Sizder Astanadaǵy burynnan qyzmet etip kele jatqan áriptesterińizben birge joǵary deńgeıdegi yntymaqtastyqty tereńdete túsýge óz úlesterińizdi qosatyndaryńyzǵa senemin. Biz óz tarapymyzdan sizderdiń alańsyz qyzmet etýlerińizge barlyq jaǵdaıdy jasaýǵa daıynbyz. Barshalaryńyzǵa Qazaqstandaǵy laıyqty jáne ıgilikti qyzmetterińiz úshin zor tabys tileımin.
Odan ári Prezıdent kezdesýdiń álemdik mańyzdy oqıǵa – Sochı Olımpıadasynyń qarsańynda ótip otyrǵanyn aýyzǵa ala kelip, onyń uıymdastyrýshysy, Qazaqstannyń strategııalyq áriptesi Reseı Federasııasyna Olımpıadanyń jaqsy ótýin jáne barlyq elderdiń ulttyq komandalaryna bıik tabystar tileıtinin jetkizdi. Sizderdiń elderińiz Qazaqstannyń 2022 jyly Almatyda HHIV Qysqy Olımpıadany ótkizýge bergen ótinishin qoldaıdy dep senemin, dedi osy oraıda Prezıdent.
О́ziniń jýyrda jasaǵan Joldaýyna toqtala kelip, N.Nazarbaev onyń Qazaqstan damýyndaǵy jańa kezeńdi bastap bergenin aıtty. Onda Qazaqstannyń álemniń eń joǵary damyǵan 30 eliniń qataryna ótý jolyndaǵy damýynyń basty baǵyttary men naqty mindetteri belgilengen. Biz óz maqsatymyzǵa HHI ǵasyrdyń alǵashqy jartysynda-aq jetemiz dep mejelep otyrmyz. Bizdiń «Qazaqstan-2050» Strategııamyz Qazaqstanmen dostyqqa múddeli barlyq eldermen keń qulashty kelissózder júrgizýdi jáne ózara tıimdi yntymaqtastyq ornatýdy qarastyrady. Eń birinshi kezekte bul ınvestısııalyq yntymaqtastyqty, tehnologııalarmen almasýdy, ınnovasııalyq ımportty jáne qazaqstandyq ónimderdiń eksportyn qamtıdy. Osy oraıda men sheteldik iskerlerdi ekonomıkanyń barlyq salalary boıynsha Qazaqstanmen tyǵyz yntymaqtastyq ornatýǵa shaqyramyn, dedi Prezıdent.
Odan ári Elbasy Qazaqstannyń táýelsizdik jyldarynda atqarǵan isterine qysqasha sholý jasap ótti. Sonyń ishinde, 2000 jyl men 2013 jyl aralyǵynda qazaqstandyqtar týrıstik jáne iskerlik saparlarmen shetelderge 61 mıllıonnan astam ret jolǵa shyqqandaryn aıtty. Ondaǵan myń qazaqstandyq jastar damyǵan shetelderden bilim aldy jáne áli de oqyp jatyr. Sondyqtan da qazaqstandyqtar joǵary damyǵan elderdiń damý qaǵıdattary men standarttaryna laıyqty ómir súrý sharttaryn jasaǵysy keledi. Ekinshiden, biz serpindi damý ǵana HHI ǵasyrda bizdiń Táýelsizdigimizge kepildik bere alatynyn kórip otyrmyz. Osy sebepti bizdiń jalpyulttyq ıdeıamyz bir maqsat, bir múdde, bir bolashaqty kózdep, birtutas elimiz qoldaǵan Máńgilik El bolyp tabylady. Ol óte ómirsheń kúshke ıe, óziniń uly múmkindikteri men laıyqty bolashaǵyna halqymyzdy sendire alady, dedi Memleket basshysy.
Úshinshiden, biz aldaǵy 15-17 jyl ýaqyt bizdiń elimizdiń keń qulashpen qarqyndy damýyna «múmkinshilikter tynysyn» ashady dep sanaımyz. Bizdiń strategııalyq josparlaýdaǵy tájirıbemiz osy ýaqyttar aralyǵynda damýǵa birshama jaıly geosaıası jáne geoekonomıkalyq jaǵdaı bolatynyn boljap otyr. Árıne, jahandyq qaterlerdi de joqqa shyǵarýǵa bolmaıdy. Sondyqtan da biz aımaqtyq básekelestik artyqshylyqtardy qoldanýǵa jáne eseleýge mindettimiz. Tórtinshiden, Qazaqstan ózin laıyqty jáne ádiletti álemniń laıyqty bólshegi dep biledi, deı kelip, Elbasy óziniń 2012 jylǵy G-GLOBAL ıdeıasynyń jahandyq deńgeıdegi problemalardy sheshýge usynǵan belsendi áreketi dep sanaıtynyn jetkizdi. Qazaqstannyń osyndaı róli baryn seziný – bizdiń Máńgilik El ıdeıamyzdyń mańyzdy quramdas bóligi ekenin kórsetetinin kóldeneń tartty.
Prezıdent, besinshiden, Qazaqstannyń óte kúrdeli, sonymen birge, jemisti reformalardy iske asyra alǵanyn aıtty. Búgingi kúni bizdiń tájirıbemizdi Eýrazııada jáne búkil álemde kóptegen damýshy elder ózine úlgi etýde. Álemdik daǵdarystyń eń qıyn kezeńderinde de bizdiń ekonomıkamyz damýdyń alǵa basýshy dınamıkasyn ustaı bildi. О́tken jyly elimiz Básekelestikke qabilettiliktiń jahandyq ındeksinde 50-shi orynǵa taban tiredi. Bıznesti júrgizýdiń jeńildigi jóninen 49-shy orynǵa kóterildik. 2013 jyldyń qorytyndysy boıynsha IJО́ ósimi 6 paıyzdy qurady. Jumyssyzdyq 5 paıyz deńgeıinde. Eldiń jalpylama aıtqandaǵy halyqaralyq rezerviniń kólemi 100 mlrd. dollarǵa jetip qaldy. Osylaı deı kelip, Elbasy odan ári elimizde júrgizilip jatqan jańǵyrtý baǵdarlamasynyń jumystaryna toqtaldy.
Sonyń ishinde 4 jylda 780 jańa kásiporynnyń iske qosylǵany, 160 myń jańa jumys oryndarynyń ashylǵany, 70 mlrd. dollarlyq baǵdarlama tolyq iske asqanda 950 kásiporyn paıdalanýǵa berilip, 250 myń jańa jumys oryndary ashylatyny jetkizildi. Osy baǵdarlamanyń iske asý nátıjesinde Qazaqstanda buryn eshqashan shyǵarylmaǵan 250 túrli ónim shyǵarylatyn bolady, dedi Prezıdent. Biz Uly Jibek jolyn jańǵyrtýdamyz. 2015 jyly «Batys Eýropa–Batys Qytaı» kólik dáliziniń qazaqstandyq ýchaskesi tolyǵymen iske qosylatyn bolady. Sońǵy jyldary biz ózimizdiń áriptesterimizben birge Qytaı men Ońtústik-Shyǵys Azııaǵa, Iran jáne Parsy shyǵanaǵyna shyǵara alatyn temirjol magıstraldaryn tarttyq. Bilim berý salasynda da oń ózgerister bar. Bizdiń maqsatymyz – Qazaqstandy Eýrazııadaǵy bilim berýdiń tańdaýly ortalyǵyna aınaldyrý. Sondaı-aq, júrekke jáne basqa da organdarǵa ota jasaý men aýystyrý biz úshin kúndelikti sharýanyń birine aınaldy.
Kelesi kezekte N.Nazarbaev damyǵan 30 eldiń qataryna ený tujyrymdamasynyń naqty mindetterine toqtaldy. Sonyń ishinde besjyldyq josparlar negizinde ındýstrııalandyrý trendiniń kúsheıtiletini, agrarlyq salada eńbek ónimdiliginiń arttyrylatyny, et jáne sút ónimderi boıynsha Qazaqstandy qýatty aımaqtyq ortalyqqa aınaldyrý josparlanǵany, ekonomıkada ǵylymdy tereńirek qoldaný mańyzdy qural retinde qarastyrylatyny, ol úshin ǵylymǵa bólinetin qarajat IJО́-niń 3 paıyzyna kóteriletini, ınfraqurylymdar jetildirilip, salyq salý rejimi jeńildetiletini aıtyldy. Elbasy ulttyq ınfraqurylymdardy serpindi damytý josparlary arasyndaǵy birneshe naqty jumystardy da atap ótti. Astana men Almatyda, keıinnen Shymkent pen Aqtóbede asa iri aglomerasııa qurý oıymyzda bar. Bular ekonomıkalyq jáne áleýmettik-mádenıettik ósimniń ýrbanıstıkalyq ortalyqtary bolady, dedi Prezıdent.
Qazaqstandaǵy energetıkanyń damýy ıadrolyq qýatpen baılanystyrylatyny da atalyp ótti. Búgingi kúni Qazaqstan ýran rýdasyn óndirý boıynsha álemde aldyńǵy oryndardyń birine shyǵyp otyr jáne ony tolyq sıkline jetkizý jolyndaǵy baıytý máseleleri sheshilýde. Perspektıvada biz atom elektr stansasyn salýdy josparlap otyrmyz, dedi Prezıdent. Sonymen birge, jańa munaı óńdeý zaýyty salynatyn bolady. Bul sizderdiń elderińizben ózara tıimdi yntymaqtastyq jasaýǵa jaqsy múmkinshilikter týdyrady. Astanada EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesin ótkizý boıynsha qurylysqa qatysýǵa múddeli elder bolsa, yntymaqtastyqqa shaqyramyn. Elde adal básekelestikke, ádilettikke, zańnyń ústemdigine, joǵary quqyqtyq mádenıetke laıyqty ahýal týdyrý úshin de kóptegen naqty sharalar atqarylý ústinde.
Kelesi kezekte Nursultan Ábishuly «Qazaqstan-2050» Strategııasynyń uzaqmerzimdi mindetteri eskerile otyryp, syrtqy saıasattyń 2020 jylǵa deıingi jańa tujyrymdamasy bekitilgenin jáne ol ashyq sıpatqa ıe ekenin aıtty. Onda jalpyálemdik trendter eskerilip, búkil álemdegi áriptesterimizben tıimdi ózara yntymaqtastyq qaperge alynǵan. Búginde jahandyq ekonomıkada biraz ilgerileýler baıqalýda. Boljamdar Eýropada, AQSh jáne ózge de elderde ekonomıkalyq ósim úrdisteriniń kúsheıip kele jatqandyǵyn kórsetip otyr, dedi Qazaqstan Prezıdenti. Osyǵan baılanysty Memleket basshysy birqatar halyqaralyq máselelerdi nazarda ustaý qajet dep esepteıtinin jetkizdi. Jahandyq ekonomıkanyń sıkldik sıpatyn da umytpaý kerek. О́sýden soń quldyraý bar. Tarıhta mundaı jaǵdaı birneshe ret qaıtalanǵan. Sondyqtan álem jáne Qazaqstan jahandyq ekonomıkadaǵy kez kelgen betburys pen halyqaralyq saıasatqa daıyn bolýǵa tıis. Sondaı-aq, ósý kezeńinde qaýipsizdikti qamtamasyz etý máseleleriniń mańyzy da artady. Kári qurlyq pen Jańa álemniń birqatar elderinde áleýmettik problemalardyń áli de sheshilmeýinen ishki qaqtyǵystardyń joǵary deńgeıdegi qaýip-qateri saqtalyp otyr, dedi N. Nazarbaev.
Sondaı-aq, Prezıdent Sırııadaǵy ahýaldy retteý jónindegi Jeneva kelissózderiniń bastalýyn quptaıtynyn jáne onyń tabysty ótýinen úmitti ekenin jetkizdi. Sonymen birge, Qazaqstannyń taǵy bir mańyzdy halyqaralyq problemany – Iran ıadrolyq baǵdarlamasy túıtkilin sheshýge qatysqanyn atap ótti. Almatyda osy máseleni retteý problemalary jóninde kóptarapty kelissózderdiń eki raýndy ótti, dedi Elbasy.
Prezıdenttiń sózinde Qazaqstannyń basqa memlekettermen yntymaqtastyq aıasyn keńeıtý máselesine kóp oryn berildi. О́tken jyldyń ózinde ǵana elimizge Reseı, Qytaı, Eýropalyq komıssııa, Ulybrıtanııa, Indonezııa, Ispanııa, Belarýs, Qyrǵyzstan, Túrkimenstan, Fınlıandııa, Latvııa basshylary keldi. Kaspıı mańy elderimen birlesken jumysymyzdyń basym baǵyttarynyń biri – Kaspıı teńiziniń quqyqtyq mártebesin anyqtaý. Qazaqstan Daǵdarysqa qarsy dúnıejúzilik konferensııa uıymdastyrdy. Ol BUU-dan qoldaý taýyp, Astana ekonomıkalyq forýmy aıasynda ótti. Reseı Federasııasy, QHR, kórshiles Ortalyq Azııa memleketterimen, AQSh jáne Eýropa Odaǵy elderimen dostyq pen yntymaqtastyqty damytý – mańyzdy mindet. Qazaqstan Batys jarty shardaǵy memlekettermen, Ońtústik-Shyǵys Azııa jáne Afrıkamen yntymaqtastyq aıasyn keńeıtti. Vetnam men Ońtústik Afrıka Respýblıkasynda Qazaqstan elshilikteri ashyldy. Bıyl Efıopııada, Meksıka men Kýveıtte elshilikterimiz ashylatyn bolady, dedi Qazaqstan Prezıdenti.
Elbasy elimizdiń BUU Qaýipsizdik Keńesiniń 2017-2018 jyldardaǵy turaqty emes músheligine saılaný naýqanyn resmı túrde bastaǵanyn eske saldy. Osyǵan oraı, Nursultan Nazarbaev ókilderi qatysyp otyrǵan elderdiń úkimetterine Qazaqstannyń kandıdatýrasyn qoldaýǵa shaqyrǵan úndeý tastady.
Prezıdent Eýrazııanyń ortalyǵynda ornalasqan memleket retinde bizdiń elimiz úshin ıntegrasııalyq úderisterge qatysýdyń ómirlik mańyzy bar ekenin aıtty. Sondaı-aq, búkil Ortalyq Azııanyń tabysty damýynyń kepili de ishki óńirlik ıntegrasııany belsendi ilgeriletý bolatynyn atap ótti. Buǵan qosa, Memleket basshysy Qazaqstan syrtqy saıasattyń mádenı-gýmanıtarlyq ólshemderiniń barlyq qyrlaryna, sonyń ishinde, damýǵa resmı kómek kórsetý jónindegi halyqaralyq yntymaqtastyqqa da zor mán beretinin jetkizdi.
Sóziniń sońynda Prezıdent dıplomatııanyń árdaıym patrıottyq ónegeniń joǵary satysy bolǵanyna jáne solaı bolyp qala beretinine toqtaldy. Barlyq elshilerge, dıplomatııalyq mıssııalar men halyqaralyq uıymdar ókildikteriniń basshylaryna Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy laıyqty jáne mártebeli mıssııalaryńyz úshin zor rızashylyǵymdy bildiremin. Biz ekonomıkany, saıasatty jáne qoǵam ómirin odan ári damytý úshin ózge elderdiń tájirıbesin alatyn bolamyz. Sizderge jumysta tabys, otbasylaryńyzǵa baqyt pen amandyq tileımin, dedi Nursultan Nazarbaev.
Dıplomatııalyq korpýs dýaıeni, Reseı Federasııasynyń Qazaqstandaǵy Tótenshe jáne ókiletti elshisi Mıhaıl Bocharnıkov Qazaqstan Prezıdentiniń dıplomatııalyq mıssııalar men halyqaralyq uıymdar ókildikteriniń basshylarymen qalyptasqan dástúrli kezdesýin dıplomattar joǵary baǵalaıtynyn atap kórsetti. О́zimiz kelip otyrǵan elde bolyp jatqan úderisterdiń baǵasyn, onyń bolashaq damý baǵyttaryn Memleket basshysynyń óz aýzynan estý dıplomattar úshin óte mańyzdy. 2013 jyl Qazaqstandy álemdegi eń damyǵan 30 eldiń qataryna qosýdy maqsat etken «Qazaqstan-2050» Strategııasyn iske asyrýdyń alǵashqy jyly boldy. Bul jyly aıtarlyqtaı ekonomıkalyq qıynshylyqtar kezdesti. Alaıda, Qazaqstan damýynyń uzaq jyldar boıy saqtalyp kele jatqan oń dınamıkasyn atap ótý biz úshin súısinerlik jaıt, dedi M.Bocharnıkov.
Dıplomatııalyq korpýs dýaıeni ekonomıkalyq jáne qarjylyq turaqtylyq Qazaqstannyń halyqaralyq bedelin nyǵaıtatynyn atap ótti. Sondaı-aq, ol qazirgi ýaqytta Qazaqstan álemniń 158 elimen dıplomatııalyq qarym-qatynas ornatqanyn, onyń 67-sinde dıplomatııalyq ókildikteri bar ekenin aıtty. Ol dıplomatııalyq korpýsqa kórsetilgen yqylas pen olardyń qyzmet etýine jasalǵan qolaıly jaǵdaı úshin rızashylyǵyn bildirip, Reseı Federasııasynyń elshisi retinde Sochıdegi Qysqy Olımpıadany tabysty ótkizýge qatysty ıgi tilekter úshin alǵysyn jetkizdi.
Jaqsybaı SAMRAT,
«Egemen Qazaqstan».
Sýretterdi túsirgender S.BONDARENKO, B.OTARBAEV.
