62 paıyz ba, álde 10 paıyz ba?

Sochıde ártúrli ult ókilderi turady. Olımpıada kezinde orys halqy basym bolyp kórinedi. Biraq, kóshede ózge ulttyń ókilderi de tóbe kórsetip qoıady. Qalada 62 paıyz orys tursa, qalǵany basqa ulttyń ókilderi degen derek bar. Resmı derek osylaı deıdi. 62 paıyz ba, álde 10 paıyz ba? Shyn máninde osylaı ma? Buǵan jaýapty, árıne, resmı memlekettik organdar aıtpaıdy. Oǵan jaýapty biz basqa emes, osyndaǵy qarapaıym tirshilik keship jatqan orystardyń ózinen estidik. Aleksandr esimdi jasy 40-tan asqan Sochıdiń baıyrǵy turǵynymen Olımpıadanyń ashylý saltanaty kezinde jarystar týraly sóılesip qalǵanymyzda tanystyq. Ákesin aıtpaǵanda, onyń atasy da osy jerde týyp-ósipti. Sondyqtan ol ózin atasynyń Sochıdegi úshinshi urpaǵynyń ókilimin dep sanaıdy. Mine, osy Aleksandr bizge Sochı týraly kóp adam estı bermeıtin, bile bermeıtin biraz nárseni aıtty. Onyń eń birinshi tańǵaldyrǵany, bizge jaqynda Sochıde bolǵan jer silkinisi týraly aıtqany boldy. «Sochıde Olımpıadaǵa daıyn­dyq jaqsy boldy. Ony eshkim joq­qa shyǵara almaıdy. Biraq osynda 24-25 qańtar kúnderi jer silkinisiniń bolǵanyn eshkim bil­meıdi», dedi ol. Onyń aıtýynsha, qalanyń mańyndaǵy taýly jerlerde 6 baldyq terbelis tirkel­gen. Alaıda, jer silkinisi bol­sa da ony Reseıdiń ózinde esh­kim bilgen joq. Bul aqparat óte qupııa jaǵdaıda bolǵan eken. Bir qaraǵanda, onyń aıtqanyna senýge de bolady. Al ekinshi jaǵynan alǵanda, óziń kórmeı, Reseıdegi beıresmı aqparat quraldarynyń ózi aıtpaǵan soń jer silkinisi kúmán týǵyzady. Sochıde, joǵaryda aıtqa­ny­myzdaı, resmı túrde 62 paıyz orys halqy turady desek, beıresmı málimetter qaladaǵy orystardyń sany nebári 10 paıyzdy ǵana quraıdy deıdi. Osyǵan da senýge-senbeýge bolady. Olımpıada kezinde Reseıdiń basqa óńirlerinen týrıster kóptep kelgen soń orystar 62 paıyz bolýy múmkin. Al erteń úılerine ketkende solardyń 10 paıyzy qalsa tańdanbańyz. Muny biz Olımpıadaǵa kelgen kúnnen beri baıqadyq. Kóshede armıan, ázerbaıjan, basqa da Kavkaz halyqtary kóptep kezdesedi. Mysaly, Olımpıadaǵa arnalǵan baspasóz ortalyǵynyń janyndaǵy jerde armıandardyń dámhanalaryn, kólik jýý oryndaryn kezdestirýge bolady. Bir qyzyǵy, olardyń óz tilderinde sóılep júrgenderin kezdestirgen joqpyz. Bári oryssha sóıleıdi. Balalary da orystildi bolyp ketken. Qysqasy, osy aýdanda Edvard, Robert, Davıd degen esimder jıi atalady. Al jalpy, Sochıde armıandardyń óz aýdandary da bar eken. Olar tyǵyz ornalasqan. Sonymen birge, kóshede ázerbaıjan, cheshendermen de kezige alasyz. Sochıde cherkes­ter de kóp bolýy múmkin. Bul jer, qalaı degenmen, olardyń atamekeni bolyp sanalady. Qazir cherkesterdiń basym bóligi Qarashaı-Cherkes respýblıkasynda, sosyn Túrkııada turady. Túrkııaǵa ketkenderi osydan 150 jyl Reseı men Osman memleketiniń arasyndaǵy soǵystyń kesirinen qonys aýdarǵan. О́tken joly Túrkııada turatyn cherkes­ter Sochı Olımpıadasynyń qar­sańynda jarystarǵa boıkot jarııalap, biraz shýlap edi. Qazir ol basylǵan sııaqty. Bizdińshe, bul iske Reseıdiń ózi aralasqanǵa uqsaıdy. О́ıtkeni, Reseı úkimeti Olımpıadany ótkizýge 50 mlrd. AQSh dollaryn jumsasa, sport nysandarynyń kóbin túrik kompanııalary júrgizgen degen derek bar. Osydan-aq Anadoly eli saıasatyn ańǵarýǵa bolady. Dastan KENJALIN, «Egemen Qazaqstan» – Sochıden.