Teńge baǵamynyń ózgerýi qazaqstandyq taýarlar eksportynyń ósýine jáne eldiń syrtqy saýda balansynyń jaqsarýyna oń áser etedi.
Birinshi kezekte, ol aıtarlyqtaı dárejede eksportqa baǵyttalǵan, óndirisi ımportqa onsha táýeldi emes kásiporyndar úshin oń serpin beredi. Teńge baǵamynyń ózgerýi nátıjesinde taýarlardyń teńgege shaqqandaǵy quny aıtarlyqtaı tómendeıdi (ıaǵnı taýar óndirýdiń ózindik quny tómendeıdi). Bul qazaqstandyq ónim jetkizýshilerdiń ónim baǵalarynyń artyqshylyǵy esebinen syrtqy rynoktarda básekelestik qabiletiniń artýyna jol ashady.
Kaznex Invest agenttigi bes jyldan astam ýaqyttan beri otandyq óndirýshi kompanııalarǵa óz taýarlaryn shetelge shyǵarýǵa kómektesýde. Bul oraıda, óńdelgen ónim shyǵaratyn kompanııalardyń «Eksport-2020» memlekettik baǵdarlamasy basty nazarda. Olar mashına jasaý, metallýrgııa, hımııa, azyq-túlik, farmasevtıka, qurylys kompanııalary jáne basqa da salalar. О́ńdeý sektorynyń shamamen 1500 kásiporny ÚIIDB jyldary ishinde óziniń sheteldegi bıznesin damytýda memlekettik kómek aldy. Meniń oıymsha, teńge baǵamynyń ózgerýi eksporttaýshylar úshin qorǵaý sharasy qyzmetin atqaryp, qazaqstandyq eksport kólemin ulǵaıtýǵa múmkindik týǵyzady. Búginde, Qazaqstan álemdik eksporttaýshylar tiziminde 42-shi oryn alady, al eksport geografııasy 1119 elden turady.
Sondaı-aq, taýar óndirýshi eksporttaýshylarǵa qosymsha tabys alý múmkindiginiń paıda bolatynyn da atap ótý qajet. Ony olar óz óndiristerin damytýǵa baǵyttaı alady. Ol sondaı-aq, otandyq kompanııalardyń sheteldik rynoktardaǵy básekege qabilettiligin arttyryp, ekspansııa úshin jaǵdaı týǵyzady.
Bıylǵy jyly biz eksportty Qyrǵyzstanǵa, Tájikstanǵa, Túrkimenstanǵa, О́zbekstanǵa, Armenııaǵa, Reseıge (Chelıabi, Omby, Novosibir, Samara, Orynbor, Ekaterınbýrg, Qazan), Qytaı, Iran jáne Aýǵanstan elderine shyǵarýdy josparlap otyrmyz. Sondaı-aq, bizdiń agenttik kásiporyndardyń Reseıdegi jáne Ortalyq Azııa elderindegi salalyq halyqaralyq kórmelerge qatysýyna da yqpal etetin bolady.
Is júzinde teńge baǵamynyń ózgerýi naryq ekonomıkasyndaǵy qajetti shart bolyp tabylady. Kóptegen damýshy ekonomıkalar valıýta baǵamyn tómendetti, al ol sol elderdiń taýarlaryn anaǵurlym tartymdy ete tústi. Kezinde AQSh, Qytaı jáne Reseı dál osyndaı ulttyq óndiristi qorǵaý sharalaryna bardy.
Ekinshi jaǵynan alǵanda, sheteldik valıýtaǵa qatysty ulttyq valıýta baǵamynyń ózgerýi otandyq taýarlardyń ishki rynoktaǵy básekege qabilettiligin arttyrady. Bul shara ımporttyq taýarlar baǵasyn ósirip, olardyń jergilikti ónimmen salystyrǵanda básekege qabilettiligin azaıtady, sóıtip ımportqa shekteý qoıady, ıaǵnı ımportty almastyrý júzege asady. Bylaısha aıtqanda, valıýta baǵamynyń ózgerýi ulttyq ónerkásip úshin, ásirese, ıntegrasııalyq úderister sheńberinde qorǵaý sharasy bolyp tabylady.Meıirjan MAIKENOV,
Kaznex Invest Eksport jáne ınvestısııalar
jónindegi ulttyq agenttigi basqarma
tóraǵasynyń orynbasary.
