...Birde jaqyn sińlim naýqastanyp, jańadan ashylǵan Almaty qalalyq jedel shuǵyl kómek kórsetetin aýrýhanaǵa túsken eken, kóńilin suraýǵa baraıyn. Onyń burynǵy 115 jyldyq tarıhy bar Almaty qalalyq jedel járdem aýrýhanasynyń ornyna salynǵanyn biletinmin. Aýrýhanaǵa jaqyndaǵannan-aq ǵımarattyń syrtqy kelbeti, tipti kirer baspaldaǵynan ózimiz kúnde baryp, kórip júrgen ózge emdeý oryndarynan múldem ereksheligi birden kózge uryp turdy. Ishke kirdim. Ortasy alańqaı joǵary qabattarǵa deıin áınektelgen samaladaı keń de jaryq holl. Qabyrǵaǵa boılaı zamanaýı dızaınmen jasalǵan anyqtamalyq bıýro, jaǵalaı naýqastarmen kezdesýge arnalǵan oryndaǵy jaıly jıhazdar kirip kelgen adamnyń eńsesin kóterip, jylylyq áser berdi. Shynymen de bizderde osyndaı keremetteı aýrýhananyń qalamyzda bolǵanyna tańyrqap, tańdaı qaqtym. Olaı deıtinim, 2007 jyly AQSh elshiliginiń uıymdastyrýmen Ortalyq Azııa memleketteriniń bir top jýrnalısterin muhıt asyryp, sol eldiń bes shtatyndaǵy medısınalyq klınıkalaryn aralatqan-dy. Sonda ǵoı nebir aýrýhanalardy kórip, qyzyǵyp ta qyzǵana qaıtqanym bar edi. Endi mine, aýrýhanaǵa kirip kelgenimde sol eldegi záýlim, zamanaýı klınıkalar birden kóz aldyma keldi. Sondaǵy kórgenderimnen bir kem emes. Al osy maqalany jazý ústinde arnaıy baryp, aýrýhananyń ishki jaǵdaıyn, onyń múmkindigine kóz jetkizgenimde, tek tańdanyspen júrdim. Ári keýdemde bir maqtanysh sezimi boılady. Sodan da shyǵar, táýelsiz elimizde eýropalyq jáne álemdik standarttarǵa saı keletin, ultymyzdyń maqtanyshyna aınalatyn, kimge bolsa da uıalmaı kórsetetin kelisti emdeý mekemesin ashýǵa Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev almatylyqtardyń qýanyshymen bólisýge arnaıy atbasyn buryp ózi kelgen-di. Osylaısha, saltanatpen tusaýy kesilip, Elbasynyń bataly lebizimen qyzmetin bastaǵan Almaty qalalyq jedel shuǵyl kómek kórsetý aýrýhanasynyń halyqtyń eń basty baılyǵy, ıgiligi – densaýlyǵyn saqtaý jolyndaǵy qyzmetine de úsh jyl tolypty.
Jaqsyny kórmekke...
Kúngeıdegi bas qalamyz ásem Almatynyń qaq ortasynan oryn tepken 350 tósektik 15 bólimsheniń basyn quraǵan aýrýhananyń ótkenine kóz júgirter bolsaq, árıne, alǵashqy kezeńderinde ózine tán qıyndyqtary bolmaı qalmady. Osyǵan qaramastan óz isine adal da uqypty, tek kásibı turǵyda ǵana emes, sonymen qatar uıymdastyrýshylyq-iskerlik turǵysynda da ózindik ustanymyn jemisti qyzmetinde paıdalana bilgen bas dáriger, medısına ǵylymdarynyń kandıdaty Manat Turaruly Seıdýmanovtyń biliktiligi arqasynda ujym qıyndyqtardan shyǵyp qana qoımaı, aıtýly jetistikterge de qol jetkizip otyr.
Oǵan dálel kóp. Sonyń eń bastysy, 2012 jyly álemdik standartqa sáıkestilik jónindegi ISO 9001:2008 sertıfıkatyna ıe bolýy. Osyndaı jańashyl baǵyttaǵy eren eńbektiń birden-bir jemisi – 2011-2012 jyldardaǵy statıstıkalyq áleýmettik-ekonomıkalyq kórsetkishter qorytyndysymen Almaty qalasy boıynsha – 1-shi, al Qazaqstan boıynsha – 4-shi oryn ıelenip, Reseı, Qazaqstan, Ýkraına, Belarýs memleketteri Ulttyq bıznes-reıtıngiler odaǵynyń «Sala kóshbasshysy» qurmetti estelik belgilerimen marapattaldy.
Negizi, álemdik tájirıbe boıynsha ár memlekette kez kelgen adam óz densaýlyǵyn senip tapsyra alatyndaı barlyq halyqaralyq standarttarǵa saı aýrýhanalar tirkeledi. Mine, atalmysh aýrýhananyń sondaı talaptarǵa sáıkestigin baıqaǵan ońtústikkoreıalyq alty iri, sondaı-aq Qytaı, Úndistan, Reseıdiń aldyńǵy qatarly klınıkalary áriptestik memorandýmǵa qol qoıyp, qoıan-qoltyq jumys jasaýda. Bul jerde tek ádemi ǵımarat, ádemi qabyrǵa, ınterer ǵana emes, medısınalyq nysan bolǵandyqtan tehnologııasy, qurylǵy, apparattary, mamandarynyń deńgeıi de soǵan saı bolýy mindetti.
Oǵan da birer mysal. Travmatologııa bólimshesinde Otan soǵysynyń ardageri 96 jastaǵy aqsaqalǵa jambas býyny aýystyrylyp, elimiz boıynsha rekord jasap, qazaqstandyq Gınnestiń rekordtar kitabyna endi. Klınıkada alǵash ret mıkrohırýrgııalyq otalar sanatyndaǵy qoly-basyn qaıtadan qurap salý operasııasy da sátti ótti. A.Syzǵanov atyndaǵy Ulttyq ǵylymı hırýrgııa ortalyǵymen birlesip qaıtys bolǵan adamnyń úsh birdeı aǵzasyn alyp, júregin Astana qalasyndaǵy NKUO-ǵa jetkizýi, sondaı-aq №7 qalalyq klınıkalyq aýrýhana men A.Syzǵanov atyndaǵy UǴHO-men birlesip búırek transplantasııasyna qatysyp, óz úlesterin qosýy da kásibı biliktilikti qajet etedi. Endeshe, aýrýhananyń respýblıkalyq ǵylymı ortalyq emes, qatardaǵy qalalyq emdeý klınıkasy, ári nebári úsh jyl ǵana jumys jasap otyrǵan aýrýhana ekendigin eskersek, bul jalpy densaýlyq saqtaý júıesindegi úlken jetistik bolyp sanalady.
Bas dáriger qalaı qurylysshy atandy
Iá, bas dáriger Manat Turaruly dap-daıyn aýrýhanaǵa kelip, daıyn asqa tik qasyq bola qoıǵan joq. Onyń istiń kózin bilip, tabandylyq tanytýyna uzaq jyldar boıy attan túspeı oblystyq densaýlyq saqtaý departamentiniń dırektory, orynbasary, medısınalyq jáne farmasevtıkalyq qyzmetti baqylaý departamentiniń dırektory bolǵanda jınaqtaǵan tájirıbesi kómekke keldi. Bilikti basshyǵa 2008 jyly Almaty qalasynyń ákimi A.Esimov tek syrtqy korpýsy salynyp, beton baǵanalary qoıylǵan nysanǵa bas dáriger etip taǵaıyndap turyp: «Mine, saǵan aýrýhana, endi osydan qazirgi zamanǵy barlyq standart, talaptarǵa saı aýrýhana jasap ber», dep úlken senim bildiredi, bir jaǵynan ózi de táýekelge barady.
Bas-aıaǵy bitpegen medısınalyq ǵımaratqa basshy taǵaıyndaý tájirıbede bolmaǵanyn eskerip, ári jergilikti bıýdjetten kópsalaly aýrýhanany turǵyzýdyń joǵary jaýapkershiligin sezingen Manat Turaruly namysqa tyrysyp, ári senip tapsyrylǵan istiń údesinen shyǵý úshin bar múmkindigin, kúsh-qaıratyn jumsaıdy. Baıqaıdy, bárin nólden bastaý kerek. Sheshingen sýdan taıynbas, bas dáriger qys qyraýda da fýfaıka kıip, qurylystyń basy-qasynda júrdi. Alǵashynda jalǵyz boldy, keıinnen ol da bitpegen aýrýhanaǵa bilikti maman jastardy tartady.
Al qurylysshylarǵa ne kerek, tezirek bitirip, nysandy ótkizý. Onyń ústine qıt etse eki sózderiniń biri «Memlekettik saraptamadan ótip, jobasy bekitilip qoıǵan, ózgertýge bolmaıdy, Densaýlyq saqtaý mınıstrliginen qural-jabdyqtar tizimi ótken» dep jolatpaıdy. Aıǵaı-shý. Bas dáriger kúıip-pisip, saraptamanyń 2004 jyly jasalǵanyn, 2010 jylǵa deıin barlyq normatıvterdiń ózgergenin, 2005 jylǵy Shymkenttegi shýly oqıǵa osyndaı aǵattyqtan ketip otyrǵanyn, qoıshy áıteýir aıtysyp-tartysyp, óziniń ıdeıasyn dáleldep júrip, aýrýhana ishin qaıtadan josparlatty.
Osylaısha, birinshi kúnnen ózderine qajetti eń sońǵy zamanaýı úlgidegi ınnovasııalyq tehnologııa, qurylǵylardy túgendep, eń jaqsy tıimdi, qolaılysyn ınternet arqyly taýyp, mamandarmen aqyldasady. О́ıtkeni, erteńgi kúni jumys isteıtin ózderi. Máselen, kúmisten ıondalǵan tehnologııany Polshadan, konsılıýmdy Chehııadan aldyrdy. Naýqasqa arnalǵan tósektiń tórt túrin, eń aıaǵy qoqys salatyn jáshiktiń ózin sheteldik sapasy joǵarysynan tańdady.
Eń qyzyǵy, bıýdjetten bólingen 3 mlrd. teńgeden astam qarjydan 210 mln. únemdegen. Oǵan qosa aýrýhana ishin túgel qasyqtaı jasaqtap, keıbir quraldardan qor jasap alǵan.
Aýrýhananyń basty ereksheligi men jańashyldyǵy
Qalaı degende de, aýrýhana paıdalanýǵa berilgen alǵashqy kezderi bas dárigerge osynshama aýqymdy ıgerip, sharýany dóńgeletip áketý ońaıǵa túspedi. Ol kezderi senbi, jeksenbi, kúndiz-túni demeı telefonǵa tynym bolmady, ózi de aýrýhanadan shyqpady. Kúnde lezdeme, kúnde bir sharýany bitirse, ekinshisi qyltıyp shyǵyp turdy. Al endi araǵa úsh jyl salǵanda, sol tógilgen mańdaı ter aqtalǵandaı. Qazir bári ornyqty, árkim óz jumysyn biledi. О́ıtkeni, basshy qalyptastyrǵan júıe qaltqysyz jumys isteýde. Aýrýhanaǵa kim kelse de, uıalmaı atqarylyp jatqan jumystaryn yqylaspen kórsete alady.
Máselen, bir mezgilde 21 naýqasty qabyldaı alatyn jansaqtaý bólimshesin alyńyz. Búgingi kúni jansaqtaý bólimshesine qandaı sońǵy úlgidegi tehnologııa kerek, ári ony ornalastyrý, naýqastarǵa biryńǵaı servıstik jaǵdaı bári-bári – eń joǵary deńgeıde jasalǵan. Ásirese, kóp fýnksııaly yńǵaıly tósekterdiń keıbirinde bes pýlttiń ornalasýy – óte aýyr naýqastarǵa taptyrmaıtyn kómek, jaǵdaı. Naýqasqa qajetti jylý beretin kórpeler, mobıldi rentgen, ÝDZ, elektrokardıogramma, jeke zerthana, ortalyqtandyrylǵan qubyrmen keletin ottegi, 22 stasıonarlyq IVL – bári-bári naýqastyń tezirek ońalýyna qyzmet jasaıdy.
Kez kelgen emdeý mekemesindegi zalalsyzdandyrý bóliminiń sapaly jumysy – sol aýrýhananyń tólqujaty ispettes. Mundaǵy ortalyqtandyrylǵan zalalsyzdandyrý bólimshesi eń sońǵy shveısarııalyq jabdyqpen qamtylǵan. Jumsaq jáne qatty quraldar keste boıynsha qabyldanyp, eki úlken kamerada zalalsyzdandyrylyp, avtomatty túrde oralyp, konteınermen taza zonaǵa ótedi. Árıne, mundaı júıe ár aýrýhananyń armany desek te bolǵandaı.
Halyqaralyq standartqa saı sońǵy úlgide jasaqtalǵan toǵyz operasııa blogy da óz aldyna áńgime. Olardyń qabyrǵalary men tóbeleri panelden jasalǵan. Sondaı-aq operasııalyq ústel aýmaǵyndaǵy ishki aýa aǵynyn tórt súzgiden ótkizetin birbaǵytty lamınarlyq taratýshy aýa jeldetkishteri de bir júıege engizilgen. Blokta syrqat asqynýlarynyń damýynan qorǵaıtyn kúmis ıondy sertıfıkattalǵan bakterııaǵa qarsy jabyndyly panelder qoldanylǵan.
Sondaı-aq, sáýleli dıagnostıka, shvesarııalyq apparattarmen jabdyqtalǵan gemodıalız, qabyldaý bólimsheleri, jańadan ashylǵan ınsýlt ortalyǵy, neırohırýrgııa bólimshesi óz deńgeıinde qyzmetterin atqarýda. Ásirese, munda naýqastar úshin qolaıly jaǵdaı jasalǵan. Bir jáne eki kisilik palatalar arnaıy tósekpen jabdyqtalyp, ortalyqtandyrylǵan 25 paıyzdyq ottegimen jalǵanǵan. Ár seksııada ájethana, jýynatyn dýsh, dárigerlerdiń bólmesinde de qajetti quraldar men turmystyq zattarǵa deıin qarastyrylǵan. Ár qabatta, ár bólimshede múgedekterge keń ájethanalar da oılastyrylǵan. Aýrýhanada júz kompıýterdiń sekseni stasıonarlyq, 20-sy noýtbýg. Aýrýhananyń taǵy bir artyqshylyǵy – bólimshe ashanalarynda ornalasqan lıft arqyly tamaq ázirleıtin bloktan as-sýdyń kelip turatyny.
Kópsalaly aýrýhana qalanyń Almaly jáne Medeý aýdandarynyń turǵyndaryna qyzmet kórsetedi. Aýrýhanada 12 kafedra jumys isteıdi. Shtattaǵy 3 ǵylym doktory, 9 ǵylym kandıdaty, 28 joǵary sanattaǵy dáriger, 82 joǵary sanatty medbıke halyq densaýlyǵy kúzetinde qaltqysyz eńbek etýde. Aýrýhana basshysy mamandarynyń biliktiligin arttyrý máselesin kún tártibinen túsirmeıdi. 3 dáriger Ońtústik Koreıada, 12 maman Lıtvada, ótken eki jylda 191 maman ózimizde kásibı biliktilikterin arttyrǵan. Densaýlyq saqtaý úzdikteri R.Qadyrbaev, A.Kúlembaeva, A.Álimjanov, K.Turysbekova, M.Shermahanova syndy aq halatty abzal jandar osynaý úlken ujymnyń maqtanyshtary.
Iá, nebári úsh jylda elimizdegi medısına salasyndaǵy birqatar bıik mejelerdi baǵyndyryp, halyqtyń alǵysyna bólinip otyrǵan Almaty qalalyq jedel shuǵyl kómek kórsetý aýrýhanasy ujymynyń aldaǵy ýaqytta da egemendi elimizdiń densaýlyq saqtaý salasynda qaltqysyz qyzmet ete beretinine senemiz.
Gúlzeınep SÁDIRQYZY,
«Egemen Qazaqstan».
ALMATY.
––––––––––––––
Sýretterdi túsirgen Bersinbek SÁRSENOV.
