Álemde «jasyl ekonomıka» tirkesi áldeqashan aınalymǵa enip ketti. Qazir ekonomıkalyq damýǵa baǵyt ustaǵan elder balamaly energııa kózderin paıdalanýdyń utymdy joldaryn keńinen qarastyrýda. Sońǵy jyldary bizdiń elimizde de kún sáýlesin, jel kúshin paıdalanyp, energııa óndirý kún tártibine qoıylýda. Bul, ásirese, maldyń qamy, sharýanyń jáıimen shalǵaı qystaqtarda otyratyndar úshin taptyrmaıtyn qondyrǵy. Sondyqtan da, sońǵy jyldary kún sáýlesinen jáne jel kúshinen energııa óndiretin qondyrǵylardy paıdalanýǵa degen yqylas joǵary. Munyń tıimdiligi qazirdiń ózinde kórine bastady. Oblysta balamaly qýat kózderin beretin qondyrǵylardy tikeleı shetelden jetkizý jáne ornatý jumystarymen aınalysatyn «Bazis Group KZ» JShS bul baǵytta ónimdi jumys isteýde. Osyǵan deıin oblysta jelmen jáne kún sáýlesinen qýat óndiretin on qondyrǵy, biryńǵaı kún sáýlesinen energııa óndiretin on eki apparat ornatqan bul seriktestiktiń qazirgi qadamy úlken tıimdilikterden úmittendiredi. Atalǵan seriktestik dırektory Estaı Sısenbaev aýdandardy jıi aralap, balama qýat kózi qondyrǵylarynyń tehnıkalyq sıpattamalarynyń artyqshylyǵyn, kúndelikti turmysta, jumysta tıimdiligin dáleldep keledi. Olardyń túrleri, baǵalary týraly naqty maǵlumattar beredi.
Búgingi tańda alys jaıylymdyq jerlerdi paıdalaný óte-móte ózekti máselege aınaldy. Osy sátte «Bazis Group KZ» JShS usynyp otyrǵan qondyrǵylar paıdaly ári tıimdi. Olarǵa osy ónimderdi taratýǵa qatysatyn qarjylyq ınstıtýttar arqyly qol jetkizýge bolady. Qolaıly jáne tıimdi baǵamen lızıngke alýǵa jol ashylýda. Sonymen qatar, «Agrobıznes-2020» baǵdarlamasy boıynsha atalǵan qondyrǵylardy sýbsıdııalaý ádisimen qarjylandyrýǵa múmkinshilikter bar. Osyndaı qondyrǵylardy lızıngke satyp alyp berýge «QazAgroQarjy» AQ batyl qadam jasap otyr.
Baıǵanın aýdanyndaǵy «Mereı ı K» JShS kásipkerliktiń kóptegen salasymen aınalysady, kólik qyzmetin usynady, qurylys salady, meıramhana bıznesin kórsetedi. Elýden astam túrli tehnıkasy bar. Sońǵy jyldary mal ósirýdi qolǵa alǵan seriktestikte qazir 400 qoı, 80-nen astam jylqy, 200-deı iri qara baǵylýda. Munsha maldy aýyldyń irgesinde ustaý múmkin emes. Sondyqtan olardy aýdan ortalyǵynan 40 shaqyrym jerdegi Qaraǵandy qystaǵynda baǵyp otyr. Maqsot Qýatov, Jandarbek Mahanov bastaǵan on malshy osynsha maldyń baǵym-kútimin kelistiredi. Seriktestik basshysy Tólegen Sháýdir osy alys qystaqta elektr qýatynyń bolmaǵanyna qynjylyp júretin. Jaqynda shalǵaı qystaqqa elektr qýatyn jetkizýdiń sáti tústi. Bul joly taǵy da «QazAgroQarjy» AQ kómekke keldi. Taǵy da dóp basa kórsetýimizdiń de ózindik sebebi bar. Seriktestik basshysy Tólegen Sháýdir buǵan deıin de aksıonerlik qoǵamnyń qarjylaı qoldaýyn kórip júrgen. Odan lızıngke eki «MTZ - 82» traktoryn, shóp taılaǵysh, «KamAZ» avtokóligin alǵan. Bul joly da oılanbastan onyń qarjylaı qoldaýyna ıek artty. Sóıtip, «Bazis Group KZ» JShS usynǵan Germanııa tehnologııasymen shyǵarylǵan kún sáýlesinen jáne jelden energııa óndiretin qondyrǵy ornatýǵa kelisim berdi. «QazAgroQarjy» AQ-tyń qýat únemdegish tehnologııalardy qarjylandyrýǵa arnalǵan jańa baǵytyn sátti kádege asyrǵan kásipker sóıtip qarjyny on ese únemdedi. Qazir nemis tehnologııasymen jasalǵan qondyrǵyny 5,5 mıllıon teńgege nesıege aldy. Mamandardyń aıtýynsha, ádettegi jolmen elektr jelisin júrgizse, shyǵyn 50 mıllıon teńgeden asatyn edi.
– Jańa ınvestısııalyq baǵyt memlekettik baǵdarlama aıasynda júzege asyryldy. «Jasyl ekonomıkaǵa» alǵashqy qadam jasap, jel men kún energııasyn paıdalanýshy sharýashylyqtarǵa qoldaý kórsetiledi. Máselen, «Mereı ı K» sharýashylyǵyna nemis qondyrǵysy ornatyldy. Quny – 5,5 mıllıon teńge. Onyń alǵashqy 15 paıyzyn sharýashylyq, qalǵan 85 paıyzyn aksıonerlik qoǵam tóledi. Nesıe on jylǵa berildi, – deıdi «QazAgroQarjy» AQ-tyń ókili Rınat Kemeshov.
Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń Qazaqstan halqyna Joldaýynda «Jasyl ekonomıka», ıaǵnı balama energııa kózin paıdalaný týraly basa aıtylǵan bolatyn. Búginde jel men kún energııasyn paıdalanyp, saǵatyna 5 kVt qýat alyp otyrǵan «Mereı ı K» seriktestigi sý sorabynyń jumysyn qamtamasyz etýge, bazdy tolyǵymen jaryqtandyrýǵa, teledıdardyń, tońazytqyshtyń jáne usaq turmystyq elektr quraldaryn tokqa qosýǵa múmkindik aldy. Elimizde alǵash bolyp qujat tapsyryp, únemdeýge kirisken sharýashylyq qystyń qamyn da jasap qoıǵan. 1800 taı shóp, jem daıyndap alǵan. Seriktestik dırektory Tólegen Sháýdir sharýashylyǵyndaǵy úsh myń gektar aýmaqqa taǵy da qosymsha úsh myń gektar jer almaqshy. Sóıtip, kásibin keńeıtip, mal basyn arttyrýdy maqsat etýde. Qolyndaǵy mal tuqymyn asyldandyrýǵa baǵyt ustaǵan seriktestik «Sybaǵa» baǵdarlamasy boıynsha 11 mıllıon teńge jeńildikpen nesıe alyp, oǵan Batys Qazaqstan oblysynan 20 qazaqtyń aq bas sıyrynyń asyl tuqymdy buqasyn, sondaı-aq, edilbaı tuqymdy 30 qoshqar satyp alǵan. Jumysshylaryna 2009 jyly 2 turǵyn úı, 2010 jyly 4 turǵyn úı salyp, túrli áleýmettik sharalarǵa demeýshilik kórsetip júrgen kásipker múgedek jandarǵa da qamqorlyǵyn aıamaıdy. Sol úshin de «Úzdik áleýmettik joba» nomınasııasy boıynsha Prezıdenttiń «Paryz» syılyǵyn ıelendi. Al bıyl «Kórkeıe ber, týǵan jer» aksııasy aıasynda 12 mıllıon teńgege eki bógetti jóndep bergen.
– Innovasııalyq qondyrǵyǵa, ásirese, jylyjaı bıznesin qolǵa alǵan kásipkerler kóp qyzyǵady. Olarǵa nemis tehnologııasy boıynsha shyǵarylǵan qondyrǵylar usynylady. Sebebi, Germanııa zaýyttarynda daıyndalǵan zamanaýı apparat bultty kúni de boıyna qýat jınaı alady. Mundaı qondyrǵylardy Izraıl men Qytaı da shyǵarady. Biraq olar ázirlegen qural úshin kúnniń týra túsýi qajet. Al nemis qondyrǵysyna kún sáýlesiniń týra túsýi shart emes, sál jaryq bolsa jetip jatyr,– deıdi Rınat Kemeshov.
Dál osy qondyrǵyǵa elimizdiń 28 sharýashylyǵy tapsyrys jasaǵan. Jalǵyz sharýashylyqtyń «qaltasy kótermese», birneshe kásipker birigip, ujymdyq tapsyrys bere alatyn kórinedi.
– Jel qondyrǵysynda ózin-ózi qorǵaý qurylǵylary bar. Tolyq qýat alǵanda jáne qatty jel soqqanda qurylǵy avtomatty túrde toqtaıdy, keıin qaıta jumys jasaı beredi. Sonymen qatar, elektr energııasyn qajet etpeseńiz ony sóndirýge bolady. Utqyr tusy – kún kózin tikeleı qajet etpeıdi. Bultty kúnderi de qondyrǵy ózine qajetti energııany jaryqtan ala alady. Máselen, «Merek ı K» JShS 5 kVt bolatyn qondyrǵyny satyp aldy. Munda kún sáýlesinen 3 kVt, jelden 2 kVt qýat óndiriledi. Jınalǵan qýat akkýmýlıatorǵa barady, – deıdi qondyrǵy ornatýshy «Bazis group kz» JShS dırektory Estaı Sısenbaev.
Onyń aıtýynsha, jańa qondyrǵylarǵa tapsyrys berýden Aqtóbe kásipkerleri alda keledi. Ásirese, oblys ortalyǵynan shalǵaı ornalasqan Yrǵyz, Oıyl, Qobda, Baıǵanın aýdandaryndaǵy sharýalardan suranys joǵary. Batys Qazaqstan men Atyraý oblystarynan da tapsyrys bar eken. Ol jaqynda Astanada ótetin birinshi halyqaralyq balamaly energııa kórmesine qatysýǵa baratynyn da qýana jetkizdi. Iаǵnı bul seriktestik ornatyp júrgen kún jáne jel qondyrǵylaryn qyzyǵýshylarǵa uıalmaı usynýǵa bolady degen sóz.
Satybaldy SÁÝIRBAI,
«Egemen Qazaqstan».
Aqtóbe oblysy,
Baıǵanın aýdany.
