Almatydaǵy «Turan» ýnıversıtetiniń májilis zalynda Reseı ekonomıst-ǵalymy, V.Lomonosov atyndaǵy Máskeý memlekettik ýnıversıtetiniń professory Aleksandr Aýzan qazaqstandyq BAQ ókilderimen kezdesti.
«Turan» ýnıversıtetiniń stýdentteri men oqytýshylaryna, jalpy ǵylymı qyzmetkerler aldynda álemdik ekonomıkanyń alǵan baǵyty men qazirgi tańda TMD ekonomısteriniń óz ulttyq valıýtasynyń keleshegi úshin sharalar qoldanýy turǵysynda leksııa oqyǵan reseılik ekonomıst tústen keıin qazaqstandyq BAQ ókilderiniń saýaldaryna jaýap berdi.
– Meniń qazaq jerine kelýim sizderdegi teńgeniń ońtaılandyrý sharasymen tuspa-tus keldi. Sol sebepti men reseılik ekonomıst áriptesterimnen Qazaqstan ekonomıkasy men ulttyq valıýtasy týraly shuǵyl saraptama jasaýdy suraǵan edim. Sizderdiń Ulttyq bankke teńgeniń baǵamyn ózgertý isi boıynsha alypsatarlyq shabýyldar sońǵy aıda údep ketken. Tek, Halyqaralyq valıýta qory AQSh dollaryn belgili bir deńgeıde turaqtandyrǵannan keıin ǵana sizderde de ulttyq valıýtany ońtaılastyrý sharasy júzege asty, – deıdi Aleksandr Aýzan.
Reseı ekonomısiniń aıtýynsha, kez kelgen elde, ásirese, Qazaqstanda, ulttyq valıýtany bir demde ońtaılandyrmasa, ekonomıkalyq jáne áleýmettik daǵdarystyń qaýpi kúsheıe túspek. Aqsha baǵamyn satylap ornyqtyrý qaı memlekette bolmasyn el ishinde týyndaıtyn dúrbeleńderge aparyp soǵady. Bul úderis negizinen otandyq óndirýshilerge berilgen paıdaly múmkindik eken. Dál qazir otandyq ónerkásiptiń óz ónimin sapalyq jáne suranys turǵysynan ilgeriletý múmkinshiligi joǵary.
Aldaǵy ýaqytta álemdik bırjalarda munaı baǵasy kúrt túsip ketpese jáne álemdik ekonomıkanyń oıynshylary shuǵyl burylys jasamasa, keminde 5-7 jyldyń tóńireginde teńgeni de, rýbldi de saýyqtyrýǵa bolady dep esepteıdi Aleksandr Aýzan. Munan ózge, jýrnalısterdiń «ortaq valıýta» týraly qoıǵan saýalyna ol «Eýrazııalyq odaqty men qanshalyqty qyzý qýattasam da, ortaq valıýtanyń ǵumyry ómirsheń bolady degenge senbeımin. О́ıtkeni, bul jekelegen elderdiń táýelsizdigine nuqsan keltirýi múmkin, sol sebepti de taraptar mundaı táýekelge barmaı otyr», dep jaýap berdi.
Qazaqstanǵa da, Reseıge de, jalpy álemdik ekonomıkalyq oıynnyń áserin kórip otyrǵan táýelsiz elderge qazirgi tańda dedollarızasııa, ıaǵnı AQSh dollaryna degen táýeldilikten birtindep shyǵý jolyn qarastyrý kerek dep esepteıdi reseılik maman. Máselen, nemister óz valıýtasynyń dollarǵa shaqqandaǵy baǵamyna bas aýyrtpaıdy. Tek iri bıznesmenderi AQSh, Anglııa sekildi sheteldik áriptesterimen kelisimshart júzinde ǵana valıýtalyq baǵamǵa júginedi. Bizdiń ekonomıster men bankırler halyqty osyndaı mádenıetke jeteleýi tıis dedi, reseılik ǵalym.
Argentına, Germanııa sekildi memleketterdiń qarjylyq tájirıbesinen mysal keltirgen Aleksandr Aýzan qazaqstandyq óndirisshiler men bank isiniń mamandaryna alda saýatty jumys isteý arqyly úlken jetistikterge jetý múmkindigi artty degen oı aıtty.
Qanat ESKENDIR,
«Egemen Qazaqstan».
ALMATY.
«Turan» ýnıversıtetiniń stýdentteri men oqytýshylaryna, jalpy ǵylymı qyzmetkerler aldynda álemdik ekonomıkanyń alǵan baǵyty men qazirgi tańda TMD ekonomısteriniń óz ulttyq valıýtasynyń keleshegi úshin sharalar qoldanýy turǵysynda leksııa oqyǵan reseılik ekonomıst tústen keıin qazaqstandyq BAQ ókilderiniń saýaldaryna jaýap berdi.
– Meniń qazaq jerine kelýim sizderdegi teńgeniń ońtaılandyrý sharasymen tuspa-tus keldi. Sol sebepti men reseılik ekonomıst áriptesterimnen Qazaqstan ekonomıkasy men ulttyq valıýtasy týraly shuǵyl saraptama jasaýdy suraǵan edim. Sizderdiń Ulttyq bankke teńgeniń baǵamyn ózgertý isi boıynsha alypsatarlyq shabýyldar sońǵy aıda údep ketken. Tek, Halyqaralyq valıýta qory AQSh dollaryn belgili bir deńgeıde turaqtandyrǵannan keıin ǵana sizderde de ulttyq valıýtany ońtaılastyrý sharasy júzege asty, – deıdi Aleksandr Aýzan.
Reseı ekonomısiniń aıtýynsha, kez kelgen elde, ásirese, Qazaqstanda, ulttyq valıýtany bir demde ońtaılandyrmasa, ekonomıkalyq jáne áleýmettik daǵdarystyń qaýpi kúsheıe túspek. Aqsha baǵamyn satylap ornyqtyrý qaı memlekette bolmasyn el ishinde týyndaıtyn dúrbeleńderge aparyp soǵady. Bul úderis negizinen otandyq óndirýshilerge berilgen paıdaly múmkindik eken. Dál qazir otandyq ónerkásiptiń óz ónimin sapalyq jáne suranys turǵysynan ilgeriletý múmkinshiligi joǵary.
Aldaǵy ýaqytta álemdik bırjalarda munaı baǵasy kúrt túsip ketpese jáne álemdik ekonomıkanyń oıynshylary shuǵyl burylys jasamasa, keminde 5-7 jyldyń tóńireginde teńgeni de, rýbldi de saýyqtyrýǵa bolady dep esepteıdi Aleksandr Aýzan. Munan ózge, jýrnalısterdiń «ortaq valıýta» týraly qoıǵan saýalyna ol «Eýrazııalyq odaqty men qanshalyqty qyzý qýattasam da, ortaq valıýtanyń ǵumyry ómirsheń bolady degenge senbeımin. О́ıtkeni, bul jekelegen elderdiń táýelsizdigine nuqsan keltirýi múmkin, sol sebepti de taraptar mundaı táýekelge barmaı otyr», dep jaýap berdi.
Qazaqstanǵa da, Reseıge de, jalpy álemdik ekonomıkalyq oıynnyń áserin kórip otyrǵan táýelsiz elderge qazirgi tańda dedollarızasııa, ıaǵnı AQSh dollaryna degen táýeldilikten birtindep shyǵý jolyn qarastyrý kerek dep esepteıdi reseılik maman. Máselen, nemister óz valıýtasynyń dollarǵa shaqqandaǵy baǵamyna bas aýyrtpaıdy. Tek iri bıznesmenderi AQSh, Anglııa sekildi sheteldik áriptesterimen kelisimshart júzinde ǵana valıýtalyq baǵamǵa júginedi. Bizdiń ekonomıster men bankırler halyqty osyndaı mádenıetke jeteleýi tıis dedi, reseılik ǵalym.
Argentına, Germanııa sekildi memleketterdiń qarjylyq tájirıbesinen mysal keltirgen Aleksandr Aýzan qazaqstandyq óndirisshiler men bank isiniń mamandaryna alda saýatty jumys isteý arqyly úlken jetistikterge jetý múmkindigi artty degen oı aıtty.
Qanat ESKENDIR,
«Egemen Qazaqstan».
ALMATY.
Sýretti túsirgen
Iýrıı BEKKER.
