Dýaldy oqý – ýaqyt talaby

Bul kúnde barsha qazaq­stan­dyqtardaı bizdiń oqytý­shy­larymyz ben shákirtterimiz de Elbasynyń Joldaýyn qyzý talqylaý ústinde. Bul joly da jańalyqty oılarǵa, qundy usynystarǵa toly onda qoıylǵan máselelerdiń bári óte mańyzdy.Sonyń ishinde, ulttyq bilim berýdiń barlyq býynynyń sapasyn jaqsartýda aýqymdy jumystar kútip turǵandyǵyna sáıkes naqty mindetterdiń atap kórsetilýi ustazdar qaýymy kóńi­linen shyqty. Atap aıtqanda «Taıaýdaǵy 2-3 jylda dýaldy, tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berýdiń ulttyq júıesiniń negizin qalyptastyrý kerek. Keleshekte jastardyń tehnıkalyq bilim alýyn memlekettik kepildendirýge kóshirýdi qarastyrý qajet» dep Úkimetke 2014 jylǵy 1 maýsymǵa deıin osy másele boıynsha naqty usynystar engizý tapsyrylýy kópten bergi maqsatymyzǵa jetýi­mizdi jeńildetetindigine qýantty. Oıymyzdan dóp shyqqandaı, bul bizdiń sala qyzmetkerlerin tolǵantyp júrgen másele bolatyn. Qaraǵandy kómiri qazynasyn ıgerý qolǵa alynǵan ýaqyttan beri oǵan úles qosý úshin orta býyn mamandar daıarlaýǵa arnalyp qurylǵan, 80 jyldan astam tarıhy bar, aımaǵymyzdaǵy alǵashqy tehnıkalyq bilim osha­ǵy elimiz óndirisin kótergen kósh­basshylarymen tanymal bolsa, sondaılyq turpattaǵy kadr­lardy qalyptastyrý jolyn­daǵy úrdisti saqtap, jańǵyrtý jalǵastyrylyp keledi. Jyldan-jylǵa ósip, talap bıiginen kórinýge umtylys udaıy nazarda.Kolledjimizde búginde 15 mamandyq ıeleri daıarlanady. Bular oblys ekonomıkasynyń barlyq salasynda eńbek ete alatyn, elimizdiń ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damýyna qatysý ıkemi ushtatylǵan jastar retinde oqý ornymyz bedelin kóterip júr. Bul rette jetistikke qanaǵat­tanyp qalyp otyrǵa­nymyz joq. Bilim berýdiń tıimdi júıesin jetildirý jáne sapaǵa kóshýge daıyndyqtaǵy is-izdenister tolassyz. Solardyń birine toqtal­ǵanda, oqytý men mamandyq meńgertýdiń dýaldy tásilin birinshi bolyp qoldanýymyzdy atar edim. «Kol­ledj – stýdent – kásiporyn» ara­syndaǵy úshjaqty kelisimshart aıasynda Eýropa elderinde bu­ryn­nan qalyptasqandaı atal­ǵan júıe boıynsha kásiptik oqy­tý úderisiniń basym bóligi kúni uzaqqa oqý ornynda emes, kásip­oryndarda nemese arnaıy jabdyqtalǵan tájirıbelik nysandarda ótedi. Stýdentter oqý ýaqytynyń 70-80 paıyzyn tikeleı óndiristerde ótkizedi. О́ńirdegi «Arselor Mıttal Temirtaý» kompanııasy, «Qazaqmys» korpora­sııasy, «Qaraǵandyjylý», «Qa­raǵandysý» JShS sııaqty irgeli qurylymdarmen jasalǵan shartqa sáıkes bilimderi men kásibı biligin óndiris ústinde shyńdaıdy. О́zderine qansha maman kerek ekenin anyqtap, oqý ornyna suranys jiberedi. Oqýlaryn aıaqtaǵan soń jumyspen qamtylady. Osylaısha, oqytýdyń óndiristiń naqty talabyna, suranysyna saı júrgizilýi jumys berýshilerdi qajetti mamandyqtardy iriktep alýlaryna tartýda. Sonyń arqa­synda jyl saıyn bitiretin 800-ge jýyq túlekterimizdiń deni birden eńbekke aralasa alyp otyr. О́ńir­de ónerkásip salasynyń qaıta jan­danýy kásiptik-tehnıkalyq mamandyqtardy asa qajet ete tú­sýde. Osyǵan oraı, qalaǵan tú­­­rin meńgertýge múmkindikti ke­ńeıtýge jáne soǵan talpynýshy­lar sanyn ulǵaıtý oılastyrylýda. Sóz oraıynda aıta ketý kerek, dýaldi júıe boıynsha oqý standarttarymen birge, kásiptik standart jasalýy qajet. Bul ne desek, jumys berýshiler tarapynan qoıylatyn talaptarǵa saı jetkinshekter bolashaq ma­mandyqtaryna erte bastan beıimdelý kerek. Bizde ázirge osy jaǵyna kóńil bólinbeı otyr. Máselen, Germanııada kásiptik baǵdar berý balabaqshadan, bas­taýysh synyptardan bastalady. Oqýshylardyń óziniń beıimi bar kásipke bet burýyna qoldaý jasalady. О́ndiris oryndary oqý úlgerimine, eńbekke baýlynýyna, sheberligi jetildirilýine tikeleı aralasyp, básekege qabiletti kadr­dy qanattandyrýǵa kómek kórsetedi. Jalpy alǵanda, bul baǵytta atqarylyp jatqan is-sharalar az emes, syrt jerlerge de ta­ny­lýda. Byltyrǵy kúzde Ekate­rınbýrgte ótken Qazaqstan-Re­seı 10-aımaqaralyq forýmda Pre­zıdentter N.Á.Nazarbaev pen V.V.Pýtınniń qatysýymen qol qoıylǵan kelisimderde Qara­ǵan­dy polıtehnıkalyq jáne Per­voýralsk metallýrgııalyq kolledji arasynda da ózara yntymaqtastyq týraly shart be­kitildi. Orta býyn tehnıkalyq mamandar daıarlaýda jınaq­talýdaǵy tájirıbeni bólisý, stý­dentter almasý, Temirtaý metal­lýrgııalyq kombınaty men Chelıabi metallýrgııalyq zaýytynda, munaı-gaz jáne energetıka, kólik kesheninde óndiristik taǵylymnan ótý tárizdi sharalar belgilendi. Qazir ortaq maqsat oıdaǵydaı iske asyrylýda. Zeken RAHIMOV, Qaraǵandy polıtehnıkalyq kolledjiniń dırektory, tehnıka ǵylymdarynyń kandıdaty, professor. QARAǴANDY.