Tarıh • 23 Qarasha, 2021

Jáńgir hannyń tıyny

750 ret
kórsetildi
2 mın
oqý úshin

О́tken ǵasyrlardaǵy tarıhı oqıǵalar men ýaqyttyq kezeńderdi anyqtaýda arheologııalyq qazba jumystary barysynda tabylǵan nemese jeke kolleksıonerler qolynda saqtalǵan nýmızmatıkalyq materıaldardyń mindeti aıyryqsha.

Jáńgir hannyń tıyny

Buǵan deıin belgisiz bolyp kelgen Almaty qalasynyń jasy 1979 jyly burynǵy Shekarashylar ýchılıshesi aýmaǵyndaǵy kóne qalashyqtyń ornynan tabylǵan teńgeler nátıjesinde anyqtaldy. Naqtyraq aıtsaq, bul monetalar 1271-1217 jyldary qazirgi qala ornalasqan jerde, ıaǵnı jergilikti aqsha saraıynda soǵylǵan bolyp shyqty.

Osy oraıda aıtpaǵymyz, otandyq nýmızmatıkalyq jádigerlerdiń eń kóp saqtalǵan orny Túrkistan qalasyndaǵy «Áziret Sultan» memlekettik tarıhı mádenı qoryq mýzeıi. «Atalǵan mekeme qorynda 13583 dana nýmızmatıkalyq jádiger bolsa, olardyń 7695-i negizgi qor esebine, 5888-i kómekshi qor esebine alynǵan», deıdi qoryq-mýzeıiniń baspasóz hatshysy Madına Sabyr.

Joǵarydaǵy jádigerler arasynda tek qazaq tarıhyna qatysty nýmızma­tıkalyq materıaldar da bar eken. Atap aıtqanda, XIV ǵasyrdyń ekinshi jartysynda Syǵanaq, Horezm aqsha saraılarynda soǵylǵan túrli stıldegi teńge-tıyn úlgileri. Osy teńgeler arasynda qas betine arab grafıkasymen «جهان...ر خان»  dep jazylǵan mys aqsha da bar kórinedi.

«Bul teńgege júrgizilgen alǵashqy zertteý nátıjesine toqtalsaq, jádiger qazaq hany Jáńgirdiń atymen soǵylǵan bolýy múmkin», deıdi mamandar.

Bul jádigerdi mýzeı qoryna 2016 jyly jeke tulǵa ákelip tapsyrypty. Jalpy, buǵan deıin qazaq handary arasynan tek Tursyn Muhammedtiń atymen soǵylǵan teńge bolǵanyn bilemiz. Eger joǵarydaǵy mys teńge rasynda Jáńgir han atynan soǵylǵan  bolsa, bul Qazaqstan nýmızmatıkasy tarıhynda úlken jańalyq bolary anyq.  

Sońǵy jańalyqtar