Gazetimizdiń keshegi nómirinde «Tasqyn qaýpi. О́ńirler daıyndyǵy qalaı?» degen taqyryppen toptama materıal jaryq kórgen edi. Onda menshikti tilshilerimiz respýblıkamyzdyń birqatar oblystaryndaǵy qar erýinen bolatyn kóktemgi alasapyrandar yqtımaldyǵy týraly baıandaǵan bolatyn. Búgin biz osy taqyrypty qaıta jalǵastyryp, oqyrmandarymyzdy elimizdiń qalǵan óńirlerindegi júrgizilip jatqan saqtyq sharalarynan habardar etip otyrmyz.
Qaýip áli seıilgen joq
Ońtústik Qazaqstan oblysynyń aýdandaryndaǵy qardyń mólsherin anyqtaý maqsatynda ótken aptada tikushaqpen sholý jasaldy. Oblys ákiminiń orynbasary, oblystyq tótenshe jaǵdaılar jónindegi komıssııa tóraǵasy Sáken Qanybekov pen osy óńirdegi tótenshe jaǵdaılar departamentiniń basshysy Ýálıhan Erejepov tasqyn qaýpi bar aımaqtardy baǵdarlap qaıtty. Osy sapar barysynda Tóle bı, Túlkibas aýdandarynyń taýly aımaqtaryn tolyǵymen qar basyp jatqany anyqtaldy. Sondaı-aq, Báıdibek jáne Sozaq óńirleriniń asýlaryn da qar basyp qalǵan. Oblystyń taýly aımaqtarynda qardyń kóp bolýyna baılanysty sý tasqyn qaýpi áli seıilgen joq. Iаǵnı aýa raıy kúrt jylynyp, jaýyn-shashyn oryn alǵan jaǵdaıda, aımaqtyń barlyq aýdandarynda erigen qardyń saldarynan qıyndyq bolýy yqtımal. Qazirgi tańda sý tasqynynyń aldyn alý maqsatynda aýdan, qala, aýyl ákimdikteri birqatar is-sharalar atqarýda. Syrdarııa ózenindegi jaǵdaıǵa keler bolsaq, Otyrar aýdanynyń Maıaqum aýylynan bastap Baltakól eldi mekenine deıingi ózenniń arnasyna tolyǵymen muz qatqan. Biraq, muzdyń ár jerden erip, aǵyp jatqany kórinýde. Sondaı-aq, ózen sýynyń deńgeıi tómen túsken. Jaǵaǵa shyǵyp jatqan sý joq. Qazirgi tańda Syrdarııa ózeninde jaǵdaı turaqty. Oralhan DÁÝIT, «Egemen Qazaqstan». Ońtústik Qazaqstan oblysy.12 aýyl erekshe nazarda
Oblystyq tótenshe jaǵdaılar jónindegi departament óńirde kóktemde sý tasqyny asa qaýip tóndirmeıdi dep sendirýde. Jergilikti «Qazgıdromettiń» málimetteri boıynsha, bıyl mundaǵy qardyń qalyńdyǵy 16 santımetr, ıaǵnı normadan 2 santımetrge tómendeıdi. Al byltyr 25-ke jetken eken. Qazir aýyldardan qar shyǵarylýda. Jalpy, sý tasqynynyń aldyn alýǵa oblysta 28 672,5 tonna janar-jaǵarmaı, 6 750 tonna qum, qıyrshyqtas, 121 myńnan asa qap satyp alynypty. Tehnıka da daıyn. Qys aılarynda aýyl-qalalardan 443 myń tekshe metr qar shyǵarylypty. Oblystyq qosalqy qordan 232 mıllıon teńge bólinbekshi. О́ńirdiń sý ótinde otyrǵan Kenjekól, Teńdik, Qaraashy Kókdombaq, Jańajol, Sholaqsor sııaqty 12 aýyly tótenshe jaǵdaılar departamentiniń jiti nazarynda. Jýantóbe, Aqshı aýyldaryn Baıanaýyl óńiriniń Qyzyltaý bókterinen aǵatyn qar sýy ábigerge salýy múmkin, dep otyr mamandar. Sonymen qatar, Lebıajidegi Aqqý, Jambyl jáne Shırokoe aýyldaryna, Pavlodar aýdanyna qarasty Mıchýrın eldi mekenderinde saqtyq sharalary júrgizilýde. Lenın, Moıyldy aýyldarynda bógetter bıiktetilip, sý ótkizetin qubyrlar ornatyldy. Aqtoǵaı aýdanyndaǵy Sholaqsor aýylynda sý ótkizý qurylǵylary qalpyna keltirilipti. Osylaısha, deıdi tótenshe jaǵdaılar departamentiniń mamandary, Sileti ózeninen osy aýyldarǵa keletin tasqyn qaýpi seıildi. Oblys ortalyǵynda da qarbalas jumys. Qala kóshelerin qardan tazalaý jumystary júrgizilýde. Aýdan ortalyqtary men aýyldardaǵy ǵımarat shatyrlary qardan tazartylýda. Oblys ákimi Qanat Bozymbaevtyń tapsyrmasyna oraı qalalar men aýdandardyń ákimderi, mekemeler basshylary kóktemgi sý tasqynyna qarsy daıyndyq jumystaryn jedel qolǵa alýda. Farıda BYQAI, «Egemen Qazaqstan». Pavlodar oblysy.Sý qoımasy alańdatady
Byltyr saı-salany qýalaı aqqan qarǵyn sýdyń saldarynan 200-den astam baspana, 27 avtólik joldary zardap shekken bolatyn. Bıyl mamandar tasqyn sýdyń tóndiretin qaýip-qateri budan zor bolmasa kem soqpaıdy dep jobalap otyr. Onyń basty sebebi, qardyń normadaǵydan kóp túsýi bolsa, ekinshiden, keı jerlerde daıyndyq jumystarynyń talapqa saı júrgizilmeýi. Bıyl tasqyn sýdyń aldyn alý maqsatymen 14 jedel toptary qurylyp, arnaıy tehnıkalarmen, qural-jabdyqtarmen tolyq qamtamasyz etilgen. Eldi mekenderden 300 myń tekshe metr qar shyǵarylyp, 4300 qýma metr kanalızasııa júıeleri tazartylǵan. 30 myń tonna ınertti materıaldar qaýipsiz jerlerge jetkizilip, 150 tonna janar-jaǵarmaı qory jasaqtalǵan. Bul sharalar úshin jergilikti bıýdjetten 337 mıllıon teńge qarajat bólingen. Jalpy syıymdylyǵy 693 mıllıon tekshe metrdi quraıtyn Sergeevka sý qoımasy jyldaǵydaı erekshe alańdaýshylyq týdyryp otyr. Erigen qarǵa kóktemgi jaýyn-shashyn qosylsa, sý mólsheri arnasynan asyp jyǵylyp, 2-3 esege deıin artýy múmkin. Kóktemgi sý tasqyny shegine jetken jaǵdaıda 8 myń adam turatyn 38 eldi meken, 302 shaqyrym avtomobıl joldary, 22 kópir, 2022 sý jiberetin qubyrlar zardap kórýi yqtımal. Oblys aýmaǵynda ornalasqan 33 gıdrotehnıkalyq qurylystardyń bári saqadaı-saı emes. Máselen, Sharyq gıdrojúıesi kúrdeli jóndeýdi qajet etedi. Sol sııaqty ıesiz qalǵan sý plotınalaryn memleket ıeligine alý máselesi túpkilikti sheshilmegen. Oblystyq ákimdiktiń kezekti májilisinde atalǵan olqylyqtar atap kórsetilip, synnan qorytyndy shyǵarý mindetteldi. О́mir ESQALI, «Egemen Qazaqstan». Soltústik Qazaqstan oblysy.Jaýapty jumys kútip tur
Aqmola óńirinde bıyl qar ádettegiden kóp tústi. Ol jekelegen aýdandarda byltyrǵydan 40 paıyzǵa artyq. Osyǵan baılanysty sý tasqyny ótken jylǵy deńgeıden 1,5 ese kóp bolady dep boljanýda. Atbasar, Astrahan, Jaqsy, Jarqaıyń, Selınograd jáne Shortandy aýdandarynda tótenshe jaǵdaılardyń yqtımaldyǵy basym. Oblys ákimi basqaratyn komıssııa is-sharalar josparyn bekitip, onyń oryndalý barysyn qatań baqylaýda ustaýda. Búgingi kúnge eldi mekenderden 487 myń tekshe metr qar shyǵaryldy. Apattyń aldyn alý maqsatynda 22 myń tonna qum,10 myń dana qap, 193 tonna benzın daıyndaldy. Sondaı-aq, 656 dana ınjenerlik, 273 sý tartqysh jáne 143 júzý quraldary kez kelgen ýaqytta iske kirise alady. Sileti jáne Shaǵalaly sý qoımalaryndaǵy jaǵdaı kúndelikti baqylaýda. Buǵan qosymsha, 108 gıdrotehnıkalyq nysan túgel tekseristen ótkizildi. Oblys aýmaǵyndaǵy muz jarylysy jumystaryn atqarýǵa ruqsaty bar 4 arnaıy kásiporynda 6 brıgada jasaqtalǵan. Mamandardyń esepteýi boıynsha 9 myń sharshy metr aýmaqta jarylys jumystary júrgizilýi múmkin. Aýdandar men qalalar ákimdikteri tarapynan qaýyrt isterge 48,5 mıllıon teńge qarjy bosatylyp, ıgerilýde. Aldyńǵy kúni ótkizilgen májiliste óńir basshysy Qosman Aıtmuhametov 266 mıllıon teńge rezervte ustalýda ekenin málimdedi. Baqbergen AMALBEK, «Egemen Qazaqstan». Aqmola oblysy.
Aldyn alý sharalary júrgizilýde
Bıyl Jetisý men Ile Alataýlarynyń jáne Ketpen qyrattarynyń batys bókterlerine qar ádettegiden 20-40 paıyzǵa az tústi. Jalpy alǵanda Balqash – Alakól sý basseınderindegi qar qory jyldaǵydan kóp tómen. Áıtkenmen «Qazgıdromet» RMK boljamyna súıensek, naýryz aıynyń ekinshi onkúndiginde kún kúrt jylynyp, qardyń jyldam erýi múmkin. «Oblys aýmaǵynda tótenshe jaǵdaıdyń aldyn alý úshin 2065 tonna janarmaı, 40410 dana qum toltyrylǵan qaptar, qaýipti aımaqtarǵa aparylyp, 1494 shaqyrym aryqtar arshylyp, 41 myń tekshe metr qar kúreldi. Sonymen qatar, sý tasqyny bola qalǵanda qorǵan bolar ózge de sharalar atqarylýda. Qyzmetkerlerimiz ýaqytpen sanaspaı eńbek etýde», dedi Almaty oblystyq tótenshe jaǵdaılar departamentiniń bastyǵy Sábıt Bıtaev, Tutastaı alǵanda, tótenshe jaǵdaıdy tosyp otyrmaı, onyń aldyn alý sharalaryn júrgizýde damylsyz eńbek etip júrgen jetisýlyqtar ustanymy «qamdansań qapy qalmaısyń» degen halyq danalyǵy bolyp otyr. Nurbol ÁLDIBAEV, «Egemen Qazaqstan». Almaty oblysy.
