Tekserýlerge moratorııdi bıznesmender osylaı túsinedi
Ekonomıkanyń turaqty tiregi
Keshe Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde Qazaqstannyń saýda kásiporyndary qaýymdastyǵynyń vıse-prezıdenti Jibek Ájibaeva baspasóz máslıhatyn ótkizdi. Onda shaǵyn jáne orta bızneske qatysty Memleket basshysy tarapynan jarııalanǵan moratorııge qatysty oı-pikirler ortaǵa salyndy. Atalǵan sharany bıznes qaýymdastyǵy úlken qýanyshpen qabyldap, soǵan qatysty oı-pikirlerin kommýnıkasııalar qyzmeti arqyly bildirgisi keletinin aıtqan qaýymdastyqtyń vıse-prezıdenti saladaǵy jetistiktermen qatar, kezdeser kedergiler men túıindi máseleler jóninde de áńgimeledi. Saýda salasyndaǵy shaǵyn jáne orta bıznes el ekonomıkasyndaǵy laıyqty ornyn alyp, áleýmettiń negizgi tirshilik kózine aınalýy kerektigine basa nazar aýdardy. Qaýymdastyq bul turǵyda birqatar jumystar atqarypty. Bılik pen bıznes arasyndaǵy baılanystarǵa dáneker bolyp, kásipkerlikke qatysty jańa zańnyń jasalyp, qabyldanýyna atsalysypty. Ár tusta bıznestiń múddesine jumys istep, shaǵyn jáne orta kásipkerliktiń erkin qanat jaıýyna yqpal etip jatyr eken. Degenmen, qazaqstandyq saýdanyń álemdik kólemdegi úlesi 0,12 paıyzdy ǵana quraıtyn kórinedi.
«Saýda Qazaqstan ekonomıkasynyń basym baǵyttarynyń biri bolýy kerek. Qazirgi jaǵdaıǵa jasalǵan taldaý anyqtaǵandaı, álemdik kólemdegi qazaqstandyq saýdanyń úlesi 0,12 paıyzdy quraıdy, al Reseıdiki –2 paıyz. Baıqaǵanymyzdaı, biz álemdik deńgeıde de kóshbasshy orynda emespiz», dedi J.Ájibaeva. Ol quzyrly mınıstrlikterdiń bıznes ókilderimen kezdesýge qulyqsyzdyq tanytýy kóp máseleniń sheshilmeı otyrǵanyna sebepshi ekenine de toqtaldy. Sóıtip, salada jumys istep júrgen jandar týraly áńgimeledi. «Statıstıkalyq málimetke súıenip aıtar bolsaq, Qazaqstannyń saýda salasynda eńbekke jaramdy halyqtyń 16 paıyzy qamtylǵan. Atalǵan sala álemdik tájirıbede tek ekonomıka kategorııasyna jatqyzylatyn segment qana emes, saıası mańyzdylyǵy joǵary element bolyp tabylady», dep jalǵady sózin vıse-prezıdent.
Elbasynyń qabyldaǵan sharasy eldegi endi eńsesin kóterip kele jatqan shaǵyn jáne orta bıznestiń damýyna úlken serpin beretinin táptishtegen baıandamashy, sońǵy ýaqytta Úkimet tarapynan jasalyp jatqan jumystardyń ıgiligi mol tustary týraly da taratyp aıtty. Búginde óz kásibin ashyp, qalaǵan sharýasyn dóńgeletip áketemin degen azamattarǵa barlyq jaǵdaı jasalyp jatyr deýge bolady. О́ıtkeni, oblys, aýdan ortalyqtarynda kásibin jańa ashqaly otyrǵan jandarǵa arnalyp bıznes-keńes beretin arnaıy ortalyqtar ashylyp jatyr. Ol oryndarda bilikti mamandar bıznesti bastaýdyń qyr-syryn úıretýmen qatar, kásibiniń esep-kitabyn qalaı júrgizý kerektigine deıin uǵyndyryp beredi. Sonymen qatar, zań aıasynda qalaı áreket etip, bıznesiniń bolashaǵyn jasaýǵa jón-joba kórsetedi. Árıne, bul ıgi sharalar búginde tek qalalarda ǵana emes, aýyldy jerlerde de qanatyn jaıa bastaǵan.
Desek te, otbasylyq jáne jaqyn-jýyqtyń jaǵdaıyn barlap, bıznestiń ol ortaǵa qaısy túri tıimdi ekenin ábden zerttep, zerdelep, túpkilikti pysyqtap almaı shyǵynǵa urynyp qalý da bek yqtımal. Osy arada qaýymdastyq vıse-prezıdenti sabaq bolarlyq bir oqıǵany eske aldy. «Osy Astana qalasynyń shetinen shaǵyn dúken ashyp, bankten nesıe, týǵan-týystan qaryz alyp óz isin bastaǵan áıel, áýeli jumysyn dóńgeletip alyp ketedi. Eki-úsh aıda jaǵdaıynyń durystala bastaǵany da baıqalady. О́kinishke oraı, ol bir jylǵa jýyq jumys istegen kezde ony tekserýge sanıtarlyq-epıdemıologııalyq stansa men salyq komıtetiniń qyzmetkerleri tekserýge kelip, kóptegen zańsyzdyqtardyń betin ashyp, oǵan úlken kólemde aıyppul salady. Endi qaryzdary men nesıesin tóleýge qabiletsiz bolyp qalǵan áıel kómek surap bizge keldi. Aıtpaǵym, ol kisi zańdy bile turyp buzbaǵan. Bári salǵyrttyqtyń saldary. Eger ol bıznesin bastamaı turyp bıznes-keńes alǵanda, mundaı qıyndyqqa tap bolmas edi. Sondyqtan, ár isti bastamas buryn muqııat bolýdy suraımyz», dep túıindedi sózin J.Ájibaeva.
Nurbaı ELMURATOV,
«Egemen Qazaqstan».
Bizge keregi osy edi
Men kásipkerliktiń qyzyǵyn ǵana emes, «shyjyǵyn» da bastan keshken adammyn. Qazir, «shúkir» dep aıtaıyn, dańǵyl jolǵa tústik. Biraq qalaı? Elimizde kásipkerlerge qoldaý jasalmasa, aqyl-keńes pen kómek berilmese, onyń ústine tekserýshiler lek-legimen kelip kedergi jasaı berse, aldymyzǵa qoıǵan arman-maqsatymyz oryndalar ma edi? Árıne, joq. Bul turǵyda el kásipkerleri alǵysty eń aldymen Elbasyna aıtýlary kerek. Jaqsylyq tez umytylady, áıtpese bizdiń kásipkerler Elbasynyń dál osyndaı moratorııiniń paıdasyn budan buryn da kórgen. Mine, shaǵyn jáne orta bıznes sýbektilerine 2015 jyldyń 1 qańtaryna deıin tekseris júrgizýge moratorıı jarııalaýy biz úshin taǵy da úlken qoldaý bolyp otyr. О́zderińiz oılańyzdarshy, eger kásipker saparda júrgende «tekserýshiler eskertý jasamastan pálenbaı mıllıon teńge aıyppul salyp ketti» degen habar alsa, kóńil-kúıi qandaı bolar edi. Júıkesi syr berip, beınelep aıtsaq, «aýyryp» qalady. Otbasy músheleri de «osy kásipti nemenege bastap edik?» dep, yza bolady. Bul – shyndyq. О́ıtkeni, ur da jyq tekserýshilerdiń saldarynan qanshama adamdar kásibin bastamaı jatyp, tastap ketip jatyr. Sondyqtan men óńir kásipkerleriniń aldyńǵy tolqyn aǵalarynyń biri retinde Elbasynyń osy jolǵy moratorııin de eń kerekti sheshim boldy dep esepteımin. Latıf AIDAROV, «LL» óndiristik-saýda kesheni» JShS-niń dırektory. Jambyl oblysy.Men kútken sheshim
Men basqaratyn kásiporyn et jáne et ónimderin óndiredi. Elimizde azyq-túlik molshylyǵyn jasaýǵa negizgi úlesti uqsatý kásiporyndary qosady. Munyń ońaı sharýa emes ekendigi de jurttyń barlyǵyna belgili. Sońǵy kezde teńge baǵamynyń ózgerýi burynǵydan da kóp jigerdi qajet etip otyr. Qanshama qostanaılyq bizdiń kásiporynnan jumys ornyn taýyp, nápaqasyn aıyrady. Al tabys azaısa, olardyń aılyq jalaqysy da tómendeı túsedi. Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń ústimizdegi jyldyń 2 sáýirinen 2015 jyldyń 1 qańtaryna deıin shaǵyn jáne orta bıznes sýbektilerine tekseris júrgizýge moratorıı jarııalaýy óte durys sheshim boldy. Qoldaýsyz eshnárse de alǵa jyljymaıdy. Men bul sharany kásipkerlikti qoldaý, kómek dep túsinemin. Birinen keıin biri kelip turatyn tekserýlerden sharshaıtynymyzdy jasyrmaımyn. Árbir kásipker basshy ǵana emes, menedjer, maman bolmaı kásiporyn jumysy jandanbaıdy, sonyń saldarynan naryqqa kirige almaıdy. Sondyqtan onyń ýaqyty da az. Osyndaıda tekserýshiler kelip kásipkerdiń bar ýaqytyn alatyn. Memlekettiń qazynasy biz tólegen salyqtan quralatynyn, tolyǵatynyn jaqsy bilemiz. О́zin adamgershiligi bar, zııaly sezinetin kásipker salyǵyn jasyrmaıdy, qaıta ýaqytyly tólep otyrýǵa tyrysady. Qazir salyq organdarynda kásiporyndardyń tabysy, qansha ónim óndirip jatqanyn bilip otyrýǵa tehnıkalyq múmkindik te jetedi ǵoı. Eger kásiporyn salyqty mólsherinen az tólese nemese keshiktirse, tólemeı qoısa, onda arnaıy tekserý uıymdastyrylsyn. Eń bastysy, kásipkerler de, tekserýshi organdar da basshylyqqa alatyn zań bar emes pe? Zańdy buzǵan kásipker jaýap bersin. Moıyny ozyq elderde tekserýshi organdardyń shtattary da az bolady. Yrǵaqty jumys istep turǵan kásiporyndy jan-jaqtan qysyp teksere bergen soń, ol jerde sybaılastyq ta oıanady. Eki jaq ta zańǵa júginip, taza ar-ojdanmen jumys istese, shaǵyn jáne orta bıznestiń jolynda kedergi qalmas edi. Bul men ańsaǵan sheshim edi, ýaqytyly jasaldy. Aleksandr KORChINSKII, «Agrofırma «Irına ı K» jaýapkershiligi shekteýli seriktestiginiń dırektory. QOSTANAI.Iskerlerge kóp kómek
Aımaqtyq kásipkerler keńesiniń otyrysy bolyp, oǵan Qyzylorda oblysy ákimi Qyrymbek Kósherbaev pen Ulttyq kásipkerler palatasynyń basqarma tóraǵasy Abylaı Myrzahmetov qatysty. Kezdesý barysynda shaǵyn jáne orta bıznesti tekserýge baılanysty jarııalanǵan moratorıı jaıy sóz boldy. Qyrymbek Eleýuly Elbasynyń kásipkerlerge, bıznesti damytýǵa úlken kóńil bólinip jatqandyǵyn erekshe atap ótti.
Elbasy aldaǵy eki jylda ekonomıkany nesıelik qarajatpen tolyqqandy qamtamasyz etý úshin Ulttyq qordan 1 trıllıon teńge bólýdi júktedi. Osylaısha, naqty sektorǵa qyrýar qarjylaı qoldaý kórsetilip, qajetti ınvestısııamen qamtamasyz etiledi. Bul qarajat aldymen óńdeý ónerkásibin damytý úshin orta jáne shaǵyn kásipkerlik jobalarǵa bólinedi. Sodan keıin ındýstrııalandyrý baǵdarlamasynyń basym baǵyttaryna jumsalady. Osy oraıda biz kásipkerler palatasymen jáne bıznes- qaýymdastyqpen birlese otyryp oblysta jańa kásiporyndar ashýdy jáne jumys istep turǵan mekemelerdi jandandyrý joldaryn qarastyramyz. Olardy júzege asyrýǵa qajetti qarajatty bólý úshin tıisti ortalyq atqarý organdarymen jumys jasaımyz. Sonymen qatar, turǵyndardyń kásipkerlik baǵytyndaǵy bastamalaryn, ásirese, aýyldyq jerlerdegi aǵaıynǵa shaǵyn nesıe berýdi toqtatpaımyz. Bıyl bul maqsat úshin 4 mıllıard teńge qarjy bólindi, dedi ákim.
Qyzylorda oblysynda shaǵyn jáne orta kásipkerlik aımaqta óndiriletin jalpy óńirlik ónimniń 8 paıyzyn ǵana quraıdy. Endigi mindet 2020 jylǵa deıin atalǵan kórsetkishti 25 paıyzǵa jetkizý bolyp otyr. Al Elbasynyń Jarlyǵy buǵan úlken kómek kórsetpek. «Syr eliniń áleýmettik-ekonomıkalyq jaǵdaıyn kóterý bılik pen bıznes ıeleriniń birlesip jasaıtyn jumysy dep oılaımyn. Ulttyq kásipkerler palatasy aýyldaǵy aǵaıyndy bızneske tartý úshin aýdandyq fılıaldardy da ashýdy kózdep otyr. Palata ınvestorlarmen jumys jasaýǵa, qarjy ınstıtýttarymen birigip áreket etýge árqashan daıyn. Elbasy jarııalaǵan moratorııdi kásipkerler óte durys túsinip otyr. Aldaǵy ýaqytta kásipkerlerdiń aldynan kezdesetin ákimshilik kedergilerdi azaıtý maqsatynda zań jobasyn usynatyn bolamyz. Onda ár kásipkerdiń pikiri nazardan tys qalmaıdy. Bizdiń bar maqsatymyz kásipkerlerge tıimdi jaǵdaı jasaý. Qyzylorda oblysynyń kásipkerler palatasyna, jalpy bıznes-qaýymdastyqqa degen oblys ákimdiginiń kózqarasy men yqpaly meni qýantyp otyr. Aldaǵy ýaqytta bılik pen kásipker arasyndaǵy barlyq máseleler óz retimen sheshim tabatyndyǵyna senim mol», dedi jıynǵa qatysqan Ulttyq kásipkerler palatasynyń basqarma tóraǵasy Abylaı Myrzahmetov.
Oblys ákimi qorytyndy sózinde «Kásipker – memlekettiń eń úlken janashyry. Bılik pen kásipker arasynda túsinbeýshilik bolmaý kerek», dep erekshe toqtaldy.
Erjan BAITILES,
«Egemen Qazaqstan».
Qyzylorda oblysy.
