Bıznestiń básekelestigin arttyrýǵa yqpal

Qazaqstandy ıntegrasııalyq úrdisterge tartý ta­ýarlar men qyzmetterdi ótkizý naryǵyn keńeıtý jáne otandyq óndiristi damytý úshin alǵysharttar jasaıdy, bul aldymen otandyq kásipkerler úshin jańa múmkindikterdi ashady. Atap aıtar bolsaq, Keden odaǵy qýaty shamamen 170 mln. adam bolatyn biryńǵaı naryqty qurýǵa múmkindik berdi. Bul qa­zaq­s­tandyq kásiporyndar úshin naryq 10 ese keńeıgenin bildiredi. Alaıda, otandyq kásipkerlerdi alań­datatyn jaıttar da bar. Sebe­bi, qazaqstandyq kásiporyndar úshin básekelestik jańa deńgeıge kóshedi. Qazaqstannyń shaǵyn jáne orta bıznes sýbektileriniń sany Reseımen salystyrǵanda 3 ese az ekenin de eskergen jón, al bul aýqymy ártúrli bolǵandyqtan qazaqstandyq kásipkerlerdiń básekege qabilettiligine jaǵymsyz áserin tıgizedi. Statıstıka derekterine sáı­kes, búgingi kúni Qazaqstanda 1,5 mln. shaǵyn jáne orta bıznes sýbektileri, Reseı Federasııa­syn­da 4,6 mln, Belarýs Respýblı­ka­synda 403 myń sýbekt tirkel­gen. Bul rette, zańnamaǵa sáıkes Qazaqstannyń jeke kásipkerlik sýbektileriniń gradasııasy Keden odaǵyna qatysýshy elder­den aıyrmashylyǵy bar. Mysa­ly, Re­seı men Belarýs Res­pýblı­ka­synda shaǵyn kásipkerlik sýbek­tileri – 100-ge deıin, Qazaq­standa 50 jumysshylarǵa deıin eńbek etedi. Otandyq kásipkerlerdi qoldaý jáne básekelestik deńgeıin damytý maqsatynda mınıstrlik «Bız­­nes­tiń jol kartasy-2020» baǵdar­lamasyn iske asyrýda. Osy baǵ­dar­lamanyń sheńberinde kásip­ker­lerge kredıtterdiń paıyz­­dyq stavkasyn sýbsıdııalaý, kre­dıt­terdi kepildendirý, ón­di­ristik ınfraqurylymdy qurý, isin jańa bastap jatqan kásipker­lerge granttar usyný jumystary júrip jatyr. Sonymen qatar, Keden odaǵy men Birtutas ekonomıkalyq keńistikke qatysýshy elder zańnama­sy­nyń úılesimi boıynsha jumystar­dyń sheńberinde Reseı jáne Belarýs Respýblıkasy tarapynan jeke kásipkerlik sýbektileri qyz­me­tiniń keıbir salalarynda tekserý júrgizý tártibin birizdendirýdi nemese keıbir ruqsat beretin qu­jat­­tardy, onyń ishinde lı­sen­zııalardy berýdiń biryńǵaı tártibine kel­ti­rýdi usynyp otyr. Atalǵan ju­mys Keden odaǵy elderiniń zańna­ma­synan normalardy tıisti alyp tastaýlardy júrgizý arqyly iske asyrylatyn bolady. Sonymen qatar, BEK elderiniń sheńberinde ónerkásiptiń naqty salalary boıynsha, taý-ken metallýrgııasy, jeńil ónerkásip, mashına jasaý, hımııa ónerkásibi sııaqty birqatar is-sharalar iske asyrylyp jatyr. Qazaqstannyń aýmaǵynda qýaty jylyna 120 myń birlik tolyq sıkldy avtomobıl óndirisin qurý boıynsha «AvtoVAZ» AAQ jáne «Azııa Avto» AQ alıansynyń birlesken jobasy oǵan mysal. Bul kásiporynnyń bola­shaqta Qazaqstan, Reseı Federa­sııasynyń Qıyr Shyǵys jáne Sibir federal­dyq okrýgteri jáne Ortalyq Azııa respýblıkalarynda úlken ótkizý naryǵy bar jáne Qazaqstannyń ishinde salaaralyq kooperasııany damytý úshin jaǵdaı jasaıdy. Temirjol mashınasyn jasaý salasy boıynsha Qazaqstanda sheteldik, onyń ishinde reseılik kompanııalardyń qatysýymen tehnologııalyq jaǵynan kúr­deli jobalar iske asyrylyp jatyr. Astana qalasynda «QTJ» UK» AQ-tyń (Qazaqstan), «Trans­mashholdıng» JAQ (Reseı) jáne «Alstom Trasport» (Fransııa) qatysýymen júk jáne jolaýshy elektrovozdaryn shyǵarý zaýyty bar. Budan basqa, BEK elderiniń kooperasııasy boıynsha eń pers­pektıvaly baǵyttardyń biri Qazaqstan men Reseıdiń shekara mańy óńirleriniń áleýetin paıdalaný bolyp tabylady. Reseıge et-sút, nan-toqash ónimin, astyq, kıim-keshek zattaryn eksporttaýdyń áleýetti múmkindikteri bar. Jal­py, Reseıdiń shekara mańy óńirleriniń áleýetti ótkizý naryǵy 26 mln. adamnan asady. Sonymen qatar, Qazaqstan Res­pýblıkasy men Reseı Fede­ra­sııasynyń arasyndaǵy H О́ńir­ara­lyq yntymaqtastyq forýmyna daıyndyq kezinde 2013 jylǵy aqpanda Qostanaı oblysynyń kásipkerleri Sverdlov oblysy, Ekaterınbýrg qalasyna bardy. Issapar sheńberinde Qostanaı jáne Sverdlov oblystary arasynda ınvestısııalyq jáne saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyqty damytý máseleleri, onyń ishinde tájirıbe, tehnologııalar alma­sý, óńir­lerdiń mamandanýyn es­ke­re otyryp, birlesken ón­di­­ris­­ter qu­rý máseleleri qa­ras­­­­ty­ryl­dy. Nátıjesinde «Agromash­Hol­dıng» Sverdlov ob­ly­­synyń kásip­oryn­darymen odan ári ynty­maq­tastyq týraly kelisimder jasasty. Qorytyndylaı kele, Keden odaǵy men Birtutas ekonomıkalyq keńistik sheńberinde Reseı men Belarýs Respýblıkasymen ózara tıimdi yqpaldasý tuǵyrnamasy bizdiń óńirlerimizdiń básekege qabilettiligin jańǵyrtý jáne ósirý úshin kapıtaldyń, jańa tehnologııalardyń, bilim-ǵylym­nyń jetilýine yqpal etetindigin basa aıtsa bolady. Erkebulan SAPARBEKOV, О́ńirlik damý mınıstrligi Ekonomıkalyq ıntegrasııa jáne yntymaqtastyq basqarmasynyń basshysy.