Keshe Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde bıylǵy jyldyń 18 sáýirinde ótetin Qazaqstan halqy Assambleıasynyń XXI sessııasyna oraı brıfıng uıymdastyryldy. Oǵan Qazaqstan halqy Assambleıasy Hatshylyǵy sektorynyń meńgerýshisi Nazıpa Shanaı, Senat depýtaty, «Qazaqstannyń orys, slavıan jáne kazak uıymdary qaýymdastyǵy» qoǵamdyq uıymy tóraǵasynyń orynbasary Anatolıı Bashmakov, «Qazaqstannyń ázerbaıjan mádenı ortalyqtary» birlestiginiń basshysy Vıdadı Salahov, Astana qalasyndaǵy bolgar etnomádenı birlestiginiń jetekshisi Olga Andrıevskaıa qatysyp, Qazaqstan halqy Assambleıasynyń XXI sessııasyna, QHA qyzmetine qatysty oı-paıymdarymen bólisti.
Jıyn barysynda sóz alǵan A.Bashmakov 18 sáýirde ótetin Qazaqstan halqy Assambleıasynyń jyldyq sessııasynda aǵymdaǵy saıası jáne halyqaralyq mańyzdaǵy máseleler qaralatynyn jetkizdi. «Sessııanyń taqyryby: «Qazaqstan-2050» Strategııasy beıbitshilik, rýhanııat jáne kelisim mádenıeti dep atalady. О́zderińiz baıqap otyrǵandaı, taqyryp aýqymdy jáne ol kezdeısoq tańdalyp otyrǵan joq. Meniń oıymsha, búgingi álem óz damýynda asa ótkir saıası halyqaralyq kezeńdi bastan keshirip otyrǵany anyq, biraq eń aldymen, dúnıetanymdyq problemalar, mádenıet pen rýhanılyq máseleler daǵdarysqa ushyrap otyr», dedi A.Bashmakov óz sózinde. Sondaı-aq, ol qazaqstandyq delegasııanyń Násilshildik kemsitýshilikpen kúresý týraly halyqaralyq konvensııanyń oryndalý máseleleri boıynsha Jenevaǵa jasaǵan jumys sapary jáne onyń qorytyndysy týraly áńgimelep berdi. A.Bashmakovtyń aıtýynsha, sharaǵa qatysýshylar Qazaqstanǵa óz taraptarynan alǵystaryn bildirgen. «Ulttyq baıandamany qorǵaýǵa ár elge eki kúnnen berildi. Biz de basqalar sııaqty reglament boıynsha jumys istedik jáne bul rette qatysýshylar bizge alǵystaryn bildirdi, sondaı-aq, ultaralyq kelisimniń jumys tájirıbesimen almasý úshin Qazaqstanǵa delegasııalar jiberetinderin aıtty», dedi depýtat bul oraıda.
Sóziniń sońynda A.Bashmakov eldegi tatýlyqtyń osyndaı úlgili deńgeıde bolýy Memleket basshysy saıasatynyń nátıjesi ekenin aıta kele, Elbasynyń toleranttylyqty saqtaý jolyndaǵy qyzmetin halyqaralyq uıymdar joǵary baǵalaıtynyn atap ótti.
N.Shanaı da Qazaqstan halqy Assambleıasynyń 18 sáýirge josparlanyp otyrǵan HHI sessııasy týrasynda pikir bildirdi. «HHI sessııa Astanadaǵy Táýelsizdik saraıynda ótedi. Sessııaǵa shaqyrylǵandar sany 1500 adamdy qurap otyr. Iаǵnı, sessııaǵa óńirlerden kelgen Assambleıa birlestikteriniń tóraǵalary men músheleri, depýtattyq korpýstyń, BAQ-tyń, úkimettik emes uıymdardyń ókilderi qatysady. Jalpy, Qazaqstan Prezıdenti atap ótkendeı, bul 17 mln. qazaqstandyqtyń ókilderi bolmaq», dedi Názıpa Ydyrysqyzy óziniń sózinde. QHA hatshylyǵy sektorynyń meńgerýshisi eger, álemdik órkenıette rýhanııat mádenıeti de, beıbitshilik mádenıeti de qaıta qaraýdy qajet etip otyrǵany basshylyqqa alynsa, aldaǵy QHA sessııasynyń taqyryby da ózekti bolatynyna da toqtaldy.
«Sessııanyń taqyryby negizinen búgingi tańdaǵy Qazaqstan úshin ózekti degen baǵyttardy qamtyp otyr. Jalpy, sessııanyń negizgi máni men maǵynasy da, atqarar mindeti men sharasynyń ózegi de aıryqsha: máselen, Prezıdent el aldynda turǵan strategııalyq josparlardy halyqqa Joldaý arqyly jetkizedi. Al solardy iske asyrý joldaryn ortaq únqatysý alańynda, ıaǵnı Assambleıa alańynda talqylap, júzege asyrý tarmaqtaryn anyqtaý máselesi sessııaǵa júkteledi. Sessııanyń qajettiligi de, mine, osynda. Jalpy, Qazaqstanda turatyn barlyq etnostardyń basshylary men aqsaqaldarynyń, dıplomatııa ókilderiniń, Úkimet músheleriniń, Parlament depýtattarynyń basy jınalǵan ortada Prezıdent alda turǵan negizgi maqsattardy júıelep, ony iske asyrýdyń joldaryn usynady jáne mindetter júkteıdi. О́zderińiz bilesizder, 1995 jyly qurylǵan kezden bastap qaraıtyn bolsaq, Assambleıa búgingi tańda damýdyń 3 kezeńinen ótken eken. Eń alǵashqy kezeń – ol bul ıdeıany iske asyrý aıasynda etnomádenı birlestikterdi, qoǵamdyq uıymdardy qalyptastyrý kezeńi bolatyn. Ol kezdegi negizgi maqsat – bizdiń elimizde turyp jatqan árbir etnos ókili óziniń túp-tamyryna, negizine bet buryp, Qazaqstanǵa kelgen jolyn, óziniń tilin, tarıhyn bilýge múmkindik alý. Ondaı múmkindik berildi. Bizdiń elimizge kelgen etnostardyń tarıhy belgili. Mine, qıyn taǵdyr arqyly bas qosqan eldiń birligi búgingi tańda eldegi tatýlyqtyń, beıbitshiliktiń saqtalýynyń negizi bolyp otyr. Ol kezeńnen ótken keıin biz QHA syndy ınstıtýttyń quqyqtyq negizderin qalyptastyrý kezeńinen óttik. Ol – normatıvtik-quqyqtyq bazaǵa ózgeristerdiń engizilýi, sonyń ishinde QHA týraly zańnyń qabyldanýy. Assambleıa osy baǵyttaǵy qyzmetin, elimizdiń aldynda turǵan mindetterin iske asyrýǵa qalaı jáne qandaı joldarmen kúsh salý kerek ekenin óz aldyna maqsat retinde qoıyp otyr», dedi N.Shanaı.
Budan keıingi kezekte sóz alǵan O.Andrıevskaıa el birligi men tatýlyǵynyń negizi – qazaqstandyq patrıotızm degen pikirin jetkize kele, munyń qoǵamda turaqtylyqtyń ornaýyna sep bolyp otyrǵanyna toqtaldy. «Qazaqstandyq patrıotızm ótken onjyldyqtar bederinde qazaqstandyq mentalıtet negiziniń qalanýyna sep boldy. Al qazaqstandyq mentalıtettiń ózegi – izgi adamgershilik qasıetterdi, máselen, toleranttylyq, meıirimdilik, qaıyrymdylyq, túsinistik, ózge ulttyń mádenıeti men ádet-ǵurpyna, tili men diline degen qurmet kórsetýshilik syndy qasıetterdiń basyn biriktiredi. Bul qasıetter ózinen ózi paıda bolmaıdy. Olardyń tamyryn bizdiń ortaq tarıhymyzdan, ulttar qarym-qatynasynan, ár otbasynda qalyptasatyn qundylyqtardan izdeýimiz kerek», dedi O. Andrıevskaıa.
Al V.Salahov Qazaqstannyń óz táýelsizdigin jarııalaǵan kúnnen bastap Memleket basshysynyń ultaralyq, konfessııaaralyq máselege aıryqsha mán berip kele jatqanyn tilge tıek etti. «Elbasy bul máseleni memlekettiń strategııalyq saıasatynyń negizgi tarmaǵy retinde únemi nazarda ustady. Sebebi, qoǵamdyq kelisim ornasa, memleket túrli salada, ıaǵnı ekonomıkalyq, saıası, mádenı, áleýmettik salalarda jetistikterge jetetini belgili. Bul rette, Qazaqstan halqy Assambleıasynyń róli zor», dedi óz pikirin bildirgen V. Salahov.
Brıfıng sońynda oǵan qatysýshylar osyndaı ózekti, qaıta-qaıta qozǵaýǵa, talqylaýǵa turatyn kelisim men aýyzbirshilik baǵytyndaǵy jumystar aqparattandyrý jáne halyqqa jetkizý arqyly nátıje beretinin aıta kele, BAQ ókilderin 18 sáýirde ótetin sharaǵa belsene qatysýǵa shaqyrdy.
Láıla EDILQYZY,
«Egemen Qazaqstan».
–––––––––––––
Sýretti túsirgen
Azat ESENBEKOV.
Jıyn barysynda sóz alǵan A.Bashmakov 18 sáýirde ótetin Qazaqstan halqy Assambleıasynyń jyldyq sessııasynda aǵymdaǵy saıası jáne halyqaralyq mańyzdaǵy máseleler qaralatynyn jetkizdi. «Sessııanyń taqyryby: «Qazaqstan-2050» Strategııasy beıbitshilik, rýhanııat jáne kelisim mádenıeti dep atalady. О́zderińiz baıqap otyrǵandaı, taqyryp aýqymdy jáne ol kezdeısoq tańdalyp otyrǵan joq. Meniń oıymsha, búgingi álem óz damýynda asa ótkir saıası halyqaralyq kezeńdi bastan keshirip otyrǵany anyq, biraq eń aldymen, dúnıetanymdyq problemalar, mádenıet pen rýhanılyq máseleler daǵdarysqa ushyrap otyr», dedi A.Bashmakov óz sózinde. Sondaı-aq, ol qazaqstandyq delegasııanyń Násilshildik kemsitýshilikpen kúresý týraly halyqaralyq konvensııanyń oryndalý máseleleri boıynsha Jenevaǵa jasaǵan jumys sapary jáne onyń qorytyndysy týraly áńgimelep berdi. A.Bashmakovtyń aıtýynsha, sharaǵa qatysýshylar Qazaqstanǵa óz taraptarynan alǵystaryn bildirgen. «Ulttyq baıandamany qorǵaýǵa ár elge eki kúnnen berildi. Biz de basqalar sııaqty reglament boıynsha jumys istedik jáne bul rette qatysýshylar bizge alǵystaryn bildirdi, sondaı-aq, ultaralyq kelisimniń jumys tájirıbesimen almasý úshin Qazaqstanǵa delegasııalar jiberetinderin aıtty», dedi depýtat bul oraıda.
Sóziniń sońynda A.Bashmakov eldegi tatýlyqtyń osyndaı úlgili deńgeıde bolýy Memleket basshysy saıasatynyń nátıjesi ekenin aıta kele, Elbasynyń toleranttylyqty saqtaý jolyndaǵy qyzmetin halyqaralyq uıymdar joǵary baǵalaıtynyn atap ótti.
N.Shanaı da Qazaqstan halqy Assambleıasynyń 18 sáýirge josparlanyp otyrǵan HHI sessııasy týrasynda pikir bildirdi. «HHI sessııa Astanadaǵy Táýelsizdik saraıynda ótedi. Sessııaǵa shaqyrylǵandar sany 1500 adamdy qurap otyr. Iаǵnı, sessııaǵa óńirlerden kelgen Assambleıa birlestikteriniń tóraǵalary men músheleri, depýtattyq korpýstyń, BAQ-tyń, úkimettik emes uıymdardyń ókilderi qatysady. Jalpy, Qazaqstan Prezıdenti atap ótkendeı, bul 17 mln. qazaqstandyqtyń ókilderi bolmaq», dedi Názıpa Ydyrysqyzy óziniń sózinde. QHA hatshylyǵy sektorynyń meńgerýshisi eger, álemdik órkenıette rýhanııat mádenıeti de, beıbitshilik mádenıeti de qaıta qaraýdy qajet etip otyrǵany basshylyqqa alynsa, aldaǵy QHA sessııasynyń taqyryby da ózekti bolatynyna da toqtaldy.
«Sessııanyń taqyryby negizinen búgingi tańdaǵy Qazaqstan úshin ózekti degen baǵyttardy qamtyp otyr. Jalpy, sessııanyń negizgi máni men maǵynasy da, atqarar mindeti men sharasynyń ózegi de aıryqsha: máselen, Prezıdent el aldynda turǵan strategııalyq josparlardy halyqqa Joldaý arqyly jetkizedi. Al solardy iske asyrý joldaryn ortaq únqatysý alańynda, ıaǵnı Assambleıa alańynda talqylap, júzege asyrý tarmaqtaryn anyqtaý máselesi sessııaǵa júkteledi. Sessııanyń qajettiligi de, mine, osynda. Jalpy, Qazaqstanda turatyn barlyq etnostardyń basshylary men aqsaqaldarynyń, dıplomatııa ókilderiniń, Úkimet músheleriniń, Parlament depýtattarynyń basy jınalǵan ortada Prezıdent alda turǵan negizgi maqsattardy júıelep, ony iske asyrýdyń joldaryn usynady jáne mindetter júkteıdi. О́zderińiz bilesizder, 1995 jyly qurylǵan kezden bastap qaraıtyn bolsaq, Assambleıa búgingi tańda damýdyń 3 kezeńinen ótken eken. Eń alǵashqy kezeń – ol bul ıdeıany iske asyrý aıasynda etnomádenı birlestikterdi, qoǵamdyq uıymdardy qalyptastyrý kezeńi bolatyn. Ol kezdegi negizgi maqsat – bizdiń elimizde turyp jatqan árbir etnos ókili óziniń túp-tamyryna, negizine bet buryp, Qazaqstanǵa kelgen jolyn, óziniń tilin, tarıhyn bilýge múmkindik alý. Ondaı múmkindik berildi. Bizdiń elimizge kelgen etnostardyń tarıhy belgili. Mine, qıyn taǵdyr arqyly bas qosqan eldiń birligi búgingi tańda eldegi tatýlyqtyń, beıbitshiliktiń saqtalýynyń negizi bolyp otyr. Ol kezeńnen ótken keıin biz QHA syndy ınstıtýttyń quqyqtyq negizderin qalyptastyrý kezeńinen óttik. Ol – normatıvtik-quqyqtyq bazaǵa ózgeristerdiń engizilýi, sonyń ishinde QHA týraly zańnyń qabyldanýy. Assambleıa osy baǵyttaǵy qyzmetin, elimizdiń aldynda turǵan mindetterin iske asyrýǵa qalaı jáne qandaı joldarmen kúsh salý kerek ekenin óz aldyna maqsat retinde qoıyp otyr», dedi N.Shanaı.
Budan keıingi kezekte sóz alǵan O.Andrıevskaıa el birligi men tatýlyǵynyń negizi – qazaqstandyq patrıotızm degen pikirin jetkize kele, munyń qoǵamda turaqtylyqtyń ornaýyna sep bolyp otyrǵanyna toqtaldy. «Qazaqstandyq patrıotızm ótken onjyldyqtar bederinde qazaqstandyq mentalıtet negiziniń qalanýyna sep boldy. Al qazaqstandyq mentalıtettiń ózegi – izgi adamgershilik qasıetterdi, máselen, toleranttylyq, meıirimdilik, qaıyrymdylyq, túsinistik, ózge ulttyń mádenıeti men ádet-ǵurpyna, tili men diline degen qurmet kórsetýshilik syndy qasıetterdiń basyn biriktiredi. Bul qasıetter ózinen ózi paıda bolmaıdy. Olardyń tamyryn bizdiń ortaq tarıhymyzdan, ulttar qarym-qatynasynan, ár otbasynda qalyptasatyn qundylyqtardan izdeýimiz kerek», dedi O. Andrıevskaıa.
Al V.Salahov Qazaqstannyń óz táýelsizdigin jarııalaǵan kúnnen bastap Memleket basshysynyń ultaralyq, konfessııaaralyq máselege aıryqsha mán berip kele jatqanyn tilge tıek etti. «Elbasy bul máseleni memlekettiń strategııalyq saıasatynyń negizgi tarmaǵy retinde únemi nazarda ustady. Sebebi, qoǵamdyq kelisim ornasa, memleket túrli salada, ıaǵnı ekonomıkalyq, saıası, mádenı, áleýmettik salalarda jetistikterge jetetini belgili. Bul rette, Qazaqstan halqy Assambleıasynyń róli zor», dedi óz pikirin bildirgen V. Salahov.
Brıfıng sońynda oǵan qatysýshylar osyndaı ózekti, qaıta-qaıta qozǵaýǵa, talqylaýǵa turatyn kelisim men aýyzbirshilik baǵytyndaǵy jumystar aqparattandyrý jáne halyqqa jetkizý arqyly nátıje beretinin aıta kele, BAQ ókilderin 18 sáýirde ótetin sharaǵa belsene qatysýǵa shaqyrdy.
Láıla EDILQYZY,
«Egemen Qazaqstan».
–––––––––––––
Sýretti túsirgen
Azat ESENBEKOV.
