Sózden sýret salatyn, keıbir dala kórinisterin obrazben orap beretin Qýandyqtyń buǵan deıin «Keshikken kóktem», «Kókseńgir», «Qońyr jel», «Qońyr áýen» sekildi birneshe jınaǵy jaryq kórgendiginen oqyrmandary habardar. Osydan birer jyl buryn aqynnyń tańdamaly shyǵarmalarynyń birinshi tomy demeýshilerdiń kómegimen kópshilik oqyrmanǵa jol tartty.
«Tabıǵat – tunǵan sulýlyq», «О́leńim – oıym, órnegim», sekildi birneshe taraýdan turatyn kitaptaǵy óleńder aqynnyń sýretkerlik qasıetin aıǵaqtaı túsedi. Qýandyqtyń osy birinshi tomdaǵy «Taýdyń tarpań ózeni» atty óleńinen úzindi oqyp kórelikshi.
«Ojaýyn ústi-ústine sapyra bult,
Qanatyn kótergendeı qapyla kilt.
Shatqalǵa shashyratyp aq kóbigin,
Tolqyndar opyr-topyr jatyr aǵyp…
Saqtyqpen sybdyrlatpaı tólin ertken,
Bas qoıdy shólirkegen elik eppen.
Tolqyndar dóńbekshıdi ańdaýsyzda,
Atandaı quzdan qulap beli ketken».
Osy joldardy oqı otyryp, Jambyl oblysy, Turar Rysqulov aýdanynda turatyn tabıǵat tamyrshysynyń baıtaq dalaǵa kóz tastap oıǵa shomatyn sáti kóz aldymyzǵa kele qaldy. Iá, ol rasynda da tabıǵatta kóp júredi, oı baǵady. Baıqadyńyz ba, peızajdy qalaı ǵana sóıletip, jan bitirip jiberedi.
Onyń ár óleńin oqyp otyryp, shyn mánindegi sýretker ekenine ılanasyń, ón boıyńdy qandaı da bir razylyq sezimi kernep turady. Máselen, «Kesh áleti, taýly aýyl» atty shyǵarmasyndaǵy tynyp aqqan bulaqtaı taza joldar qaıran qaldyrmaı, tamsandyrmaı qoımaıdy.
«Bult tónse de túksıińki býradaı,
О́zekte ózen jaı aǵady týlamaı.
Synyq taǵa sekildenip juqarǵan,
Qyltııady jańa ǵana týǵan aı.
Jarty álemge jasap alǵan ıelik,
Tún-óńeshke jutylady túıe bult.
Quz-jartastar qalǵyp-múlgip barady,
Úıelmenderdeı bir-birine súıenip».
Osy bir eki shýmaqtyń ózinen tiri sýretter til qatyp tur. О́leń bolyp órilgen tabıǵattyń tylsymyna jan bitirgen aqynnyń «synyq taǵa», «úıelmenderdeı bir-birine súıenip» degen joldary oqyrmanyn birden eleń etkizetini daýsyz. Bul endi Qýandyq aqynnyń ózine ǵana tán sheberlik shyǵar, bálkim.
Qýandyq aqynnyń óleńderinen ózenniń jyly aǵysyndaı maıda ári mamyrajaı samal esip turady. Kitapqa engen, ıa bolmasa enbegen óleńderiniń barlyǵy da totydaı taranyp tur. «Bult astynan qyzyl aı shyǵa keldi jap-jańa, qaq jarylǵan qarbyzdyń jarty beti sekildi», «Jarǵa bitken jalǵyz tal kóleńkesin óziniń, qarsaqty alǵan qyrandaı kókjelkeden basyp tur» degen tyń oılary tartymdylyǵymen oqyrmanyn baýrap alatyny da daýsyz.
Negizi Qýandyq Sholaq – aýyldyń adamy. Qazaq dalasynyń barlyq qupııalaryn zerdesine túıip ósken ol syrtqa shyqsa da aýylyn saǵynyp turady. Oǵan talaı márte kózimiz de jetken. Sóıte tura keıde:
«Alǵy lekte alshańdap júrer me edim,
Bola almadym aqyny Almatynyń»
dep jyrlaıtyny da bar.
Qazaqtyń qabyrǵaly qalamgeri, halyq jazýshysy Sheraǵa: «Qazaqtyń rýhanı dúnıesinde eki Sholaq bar. Olar Balýan Sholaq jáne Qýandyq Sholaq», dep aqyn shyǵarmashylyǵyn joǵary baǵalaǵanynyń ózi ne turady?!
«Ashyǵyp qalǵan syndy qyzylsyrap,
Demimen jolaýshynyń izin sylap.
Shymshylap qulaǵyńdy, betiń jalap,
Qoınyńa qol suǵady qyzyl shunaq».
Taǵy bir sýret. Ádemi me, ádemi. Aqynnyń shyǵarmashylyǵy týraly qazaq ultynyń múıizi qaraǵaıdaı qalamgerleri kesek oılaryn san márte túrli jıyndarda aıamaı aıtty, batasyn berdi.
Aqynnan ańǵaldyq artylǵan ba? Birde Sherhan Murtazanyń ózi «Qordaıdyń qońyr Quljasy» dep at qoıǵan marqum Nesipbek Dáýtaıdyń kabınetine kelgen Qýandyq aqyn «Álgi halyqaralyq «Alash» ádebı syılyǵyn aldyq qoı. Endi qalǵany – Memlekettik syılyq. Nesipbek, maǵan sony áperseńshi», dep qasynda otyrǵandardy ábden kúlkige kómgeni bar edi.
Qýandyq – baqytty aqyn. Onyń júregin órtegen jyr joldary tańǵy shyqtaı móldir. Aýylda turady. Eldiń adamy. Sodan da bolar, shyǵarmashylyǵy da aýyl adamdarynyń minezindeı shynaıy, adal, taza. Negizi ol syrqattanbaı turǵan kezinde inilerin izdep turatyn. Sonda «Qap, aǵany biz izdeýdiń ornyna» deýshi edik. Jaratqan Qýandyq aqyndy sol baqytynan aıyrmasyn, uzaǵynan súıindirsin degimiz keledi.
