Adal da arly ınternder keledi

Qaraǵandy memlekettik medısınalyq ýnıversıtetiniń túlekteri úshtarapty kelisimshart negizinde ózderiniń bolashaq jumys oryndarynda ınternatýradan ótedi. Oqýdy bitirmeı turyp, jumysqa ornalasýdyń mundaı múmkindigi – memlekettik jáne áleýmettik tapsyrys negizinde hırýrgtardy, akýsher-gınekologtardy, terapevterdi, jalpy tájirıbe dárigerleri men pedıatrlardy maqsatty daıar­laý boıynsha ýnıversıtettiń josparly jumy­synyń nátıjesi. Qazaqstan dáriger kadrlarmen qamtamasyz etý deńgeıi boıynsha álemde 10-oryn alady. Alaıda, bul rette elimizde bastapqy býyndaǵy jáne tar beıindegi kásibı mamandar tapshylyǵy áli de saqtalýda. Qaraǵandy memlekettik medısınalyq ýnıversıtetinde joǵary bilikti kadrlar daıarlaýdyń strategııalyq mindetteriniń biri – túlekterdi mindetti túrde jumysqa ornalastyrý. Ýnıversıtettiń klınıkalyq daıarlyq jáne t­úlek­terdi jumysqa ornalastyrý bólimi jas ma­mandarǵa degen suranysty taldaýdy júzege asyrady, olardy bólýdi uıymdastyryp, jumysqa ornalasýlaryna, sol sııaqty kásibı turǵydan ósýlerine monıtorıng júrgizedi. Mundaı jumys júıeli túrde iske asyrylady. Ýnıversıtet saıtynda túlekter sanyn jáne olardyń maman­dyqtaryn kórsetý jónindegi málimetter banki turaqty tolyqtyrylyp turady. Ekinshi jaǵynan, saıtta bos oryndar týraly aqparat beriledi, ol eńbek naryǵyn kún saıyn monıtorıngteý negizinde júzege asady. Mysaly, jumys berýshi mamandyqtar boıynsha túlekter sany týraly málimetterdi ǵana emes, sonymen birge, olardyń qaıda turatyny, qanshasy aýyldyq kvota boıynsha oqıtyny týraly da málimet alady. Al túlekter óz kezeginde ózderiniń dıplomdy maman retinde qaı jerge kerek ekenderin naqtylaıdy. Nátıjesinde munyń barlyǵy jumys berýshige bolashaq mamannyń oqý merzimin eskere otyryp, ınternatýranyń, rezıdentýranyń qyzyqtyratyn baǵyttary boıynsha ótinimder jasaqtaýǵa múmkindik beredi. Túlektermen jáne jumys berýshilermen mundaı jumys qurylymy medısınalyq uıymdardyń jumysy men tutastaı respýblıka boıynsha densaýlyq saqtaý salasyn damytýdy strategııalyq josparlaýdy qamtamasyz etedi. Maqsatty jumysqa ornalastyrý baǵdar­la­masyn iske asyrýda jumys berýshiler men túlekterdiń arasyndaǵy tikeleı baılanys eń mańyzdy býyn jáne solaı bolyp qala beredi. Sol sebepten de ýnıversıtettiń jyl saıyn ótkizip turatyn «Bos oryndar jármeńkesi» – óte mańyzdy is-sharanyń biri. Bıylǵy jyly oǵan oblystyq jáne qalalyq densaýlyq saqtaý basqarmalarynyń, qalalyq, aýdandyq ákimdikterdiń, medısınalyq uıymdar men bıznes-qurylymdardyń 130-dan astam ókili qatysty. Jumys berýshilerdiń geografııasy elimizdiń barlyq oblystaryn qamtıdy. Bıylǵy jyly bizdiń mamandarymyzǵa muqtaj uıymdar 2243 ótinim berdi. Solaı bolǵanymen 2014 jyly mamandyqtar boıynsha túlekter sany mynadaı: «Jalpy medısına» – 335, «Stomatologııa» – 39. Eger buryn 1 túlekke 6 bos orynnan kelse, búginde bul kórsetkish qysqardy jáne 4 bos oryndy quraıdy. Bul memleket damýynyń oń dınamıkasyn kórsetedi, sebebi, dáriger kadrlarǵa degen tapshylyq azaıyp keledi. Jumys berýshiler stýdentterge ózderiniń bolashaq jumys oryndary men jasalatyn jaǵdaılar týraly tolyq aqparat beredi. Mysaly, bolashaq maman-medıkter ózderin kútip turǵan jumys orny týraly derektermen qatar qandaı áleýmettik kepildikter beriletinin, turǵyn úı alý, kóterme syıaqy kólemi, balalaryn balabaqshaǵa, jarlaryn jumysqa ornalastyrý jaıynda da jan-jaqty málimetter ala alady. Sol sııaqty ınternatýra men rezıdentýrada mamandanýdyń belgili bir baǵyttary boıynsha oqýdy qarjylandyrý múmkindigi de tikeleı talqylanady. Bylaısha aıtqanda, múddeli taraptardyń bolashaq kelisimshart pen ju­mys jaǵdaıynyń barlyq qyr-syryn talqylaýlaryna múmkindikteri bar. Jumys berýshilerge de joǵary oqý ornyndaǵy bilim berý úderisi, túlekterdiń tańdaǵan mamandyqtary týraly tolyq aqparat beriledi. Áriptestikti osylaı uıymdastyrý jumys berýshiler úshin de óte tartymdy ekendigi anyq. Ýnıversıtetimizdiń bıylǵy túlegi Vadım Sývorov aýyldyq jerde jumys istemekshi. Vadım Soltústik Qazaqstan oblysyndaǵy Qyzyljar aýdanynyń Beskól aýylynda hırýrg bolyp qyzmet atqarmaq. Jumys berýshilerdiń jas mamanǵa jasaıtyn jaǵdaılary ony tolyq qanaǵattandyrady. Oǵan turǵyn úıge paıyzsyz nesıe, sol sııaqty 70 aılyq esepti kórsetkish kóleminde kóterme syıaqy beriledi. Bıyl oqý bitiretinderdiń arasynan 210 túlek aýyldyq jerlerde jumys isteýge ynta bildirip otyr. Alaıda, qalada da mamandar jetispeýi baıqalady. Tipti, bul jaǵynan aýyldyq jerlermen salystyrǵanda kórsetkish úsh ese joǵary. Mysaly, Jezqazǵan qalalyq ortalyq aýrýhanasy dırektorynyń orynbasary Ǵabıden Ahanov qazirgi ýaqytta ózderiniń klınıkasyna alty maman jetispeıtinin aıtady. Aýrýhana basshylyǵy kadrlar tapshylyǵyn Qaraǵandy memlekettik medısınalyq ýnıversıtetiniń túlekteri esebinen sheshýge uıǵaryp otyr. Elimizde bolashaq bilikti maman dárigerler daıarlap shyǵarýda bul oqý ordasynyń bedeli joǵary ekeni barshaǵa belgili. Ǵ. Ahanov jas mamandarǵa aýrýhana basshylyǵy qala ákimdigimen birlese kómek kórsetetinin jetkizdi. Atap aıtqanda, jergilikti bılik kóterme syıaqy tóleıdi, al klınıka jaldaıtyn nemese qyzmettik páter beredi. Jalpy alǵanda, respýblıkada dáriger karlardyń tapshylyǵyn birtindep toltyrý­dyń naqty oń dınamıkasy baıqalady. Túlekterdiń 60 paıyzǵa jýyǵy bastapqy medısınalyq-sanıtarlyq kómek uıymdaryna, aýyldyq emhanalar men aýrýhanalarǵa jumysqa barady. Jumysqa ornalasýdyń kepildigi – jastar úshin mańyzdy áleýmettik basymdyqtardyń biri. Elimizdiń aýyldary men qalalaryna adal da arly ınternder qyzmet atqarýǵa bara jatyr. Olar ózderi ýnıversıtet qabyrǵasynda bergen Gıppokrat antyna adal kásibı mamandarǵa aınalady. Bizdiń buǵan senimimiz mol. Baqyt KО́ShEROVA, Qaraǵandy memlekettik ýnıversıtetiniń prorektory, medısına ǵylymdarynyń doktory.