Kúrmeýi qıyn qaqtyǵys

Ýkraına prezıdenti Volo­dımır Zelenskıı bul joly Berlındegi nemis Býndestagynda sóz sóıledi. Ol Germanııaǵa kórsetken kómegi úshin alǵys bildirdi, alaıda zań shyǵarý­shy­larǵa olardyń qoldaýy «atysty toqtatýǵa kesh qalǵa­nyn» aıtty. V.Zelenskıı sonymen qatar nemis basshylaryn eldiń Reseıde iskerlik múd­desi baryn synǵa alyp, Más­keýge qatysty qatań sharalar qa­byl­daýǵa shaqyrdy. Kúni keshe ol AQSh Kongresinde sóz sóı­­lep, Ýkraına qaýipsizdigin qam­tamasyz etý úshin naqty qa­dam­dar qabyldaýdy suraǵan edi.

Ýkraına Japonııadan Reseı áskerine toıtarys berý úshin joǵary sapaly spýtnıktik sýretter surady degen aqparat bar. Bul týraly Azııa elderin­de aqparat taratatyn Nikkei gazeti jazǵan. Japon úkimeti men jeke kompanııalar kúndiz-túni, aýa raıy men bulttarǵa, atmosferadaǵy kedergilerge qaramastan sapaly sýretter túsiretin spýtnıkterdi paıdalanady. «Japonııa úkimeti mun­daı málimetterdi Ýkraınaǵa berý saıası turǵydan durys pa nemese qoldanystaǵy quqyq­tyq normaǵa sáıkes ruqsat etil­gen be, joq pa degen máse­leni muqııat qarastyrady» delin­gen aqparatta. Alaıda resmı de­rek­kózderge silteme jasalmaǵan.

Ýkraınadaǵy ahýal

Ýkraına bıligi Marıýpol teatryna bomba tastalǵanyn málimdedi. Teatrdyń ishin myń­daǵan adam panalap otyrǵany aıtyldy. Ǵımarat soqqy­ǵa tótep bergenge uqsaıdy. Alaı­da zardap shekkender de bolýy múmkin. El úkimeti adamdardy teatr ǵımaratynan shyǵarýǵa tyrysyp jatqandaryn jetkizdi. Qala basshylyǵynyń ókili ázirge qurban bolǵandar joq degen málimet berdi. Al RIA Novostı Reseıdiń qorǵanys mınıstrligi Marıýpoldaǵy teatrǵa jasalǵan áýe shabýylyn joqqa shyǵarǵanyn habarlady. Reseılik zymyran shabýyldarynan qatty zardap shekken Ýkraına qalalarynyń biri qorshaýǵa alynǵan portty Marıýpoldiń jelidegi sýret­teri qala ǵımarattarynyń qal­pyna kelmesteı qıraǵan beı­nelerin kórsetedi.

Amerıkalyq Maxar Technologies ǵaryshtyq tehnologııalar kompanııasy túsir­gen spýtnıktik sýretterde Sýmy, Chernıgov jáne Harkovqa aıtar­lyqtaı zaqym kelgeni anyqtalǵan.

Kıevte de reseılik zymy­ran soqqysy bir adamnyń ómirin jal­maǵanyn jáne turǵyn úı­di otqa oraǵany habarlandy. Ýk­raınanyń Tótenshe jaǵ­daılar qyzmeti beısenbi kúni tańǵy 5.02-de Darnıskıı aýdanyndaǵy turǵyn úılerdiń birine túsken zymyran bir adamdy óltirip, úsheýin jaraqat­taǵanyn aıtty. 

Ýkraına prezıdenti V.Ze­lenskıı gýmanıtarlyq dáliz­der sársenbide sátsizdikke ushy­raǵanyn málimdedi. Onyń aıtýynsha, reseılik sarbazdar oq atýdy toqtatpaǵan jáne qaýip­sizdikke kepildik bermegen. Ýkraına sheneýnikteri el bo­ıynsha birneshe qaladan, sonyń ishinde ońtústik-shyǵystaǵy qor­shalǵan Marıýpol qala­synan toǵyz «gýmanıtarlyq dáliz» ashýǵa úmittenetinderin jet­kizdi. Bul týraly eldiń vıse-premeri Irına Vereshýk má­lim­dedi. Shyndyǵynda, janjal bastalǵaly kelisilgen gýma­nı­­tarlyq kómek beretin jol­dar­­dyń keıbirine kepildik beril­medi. Sondyqtan qorshaýda qal­ǵan qala turǵyndaryna kerek zatty tirkegen kólikterdiń bar­lyǵy birdeı dittegen jerine jete almady.

Gýmanıtarlyq daǵdarys

Majarstannyń premer-mınıstri Vıktor Orban kelesi aptada Ýkraınadan bosqyn­dar­dyń «úlken tolqynyn» kúte­tinin málimdedi. Ven­grııa­nyń Rýmy­nııa men Ýkraına shekarasyna jaqyn ornalasqan shekara ótkeline barǵan V.Orban kelesi aptada bosqyndarǵa kó­mek­­­tesý úshin shekarashylar sany kóbeıetinin aıtty. Ol Ýk­raı­na­dan kelgen bosqyndar legi ne­lik­ten kúrt artatyny jaıly esh­nár­se jazbaǵan. Alaıda Reuters agenttiginiń habar­laýynsha, soń­ǵy aptada Majarstanǵa kelgen ýkraın bosqyndarynyń sany aıtarlyqtaı azaıǵan.

Sonymen, BUU-nyń máli­metine sáıkes Ýkraınadan 3 mıl­lıonnan astam adam bosyp ketken. Onyń 2 mıllıony kórshi Polsha shekarasyna po­ıyz­ben, avtobýspen, jeńil kólikpen kelip, uzyn-sonar kezekten ótip, pana izdegen. Jarty mıllıonǵa jýyq adam ári qaraı basqa elderge bosyp ketkeni belgili. Reseıdiń Ýkraınaǵa shabýylynan beri Ispanııada shamamen 4 500 ýkraın azamaty tirkelgen. Alaıda Ispanııanyń kóshi-qon mınıstri Hose Lýıs Eskrıva bosqyndardyń naqty sany áldeqaıda kóp dep atap ótti.

Birikken Ulttar Uıymynyń Bas hatshysy Antonıý Gýterrısh «Ýkraına halqyna beıbitshilik kerek. Búkil álem halqy muny talap etedi. Reseı bul soǵysty qazir toqtatýy kerek», dedi.

AQSh, Ulybrıtanııa, Fran­sııa, Albanııa, Norvegııa jáne Irlandııa Ýkraınadaǵy gý­manıtarlyq jaǵdaıdyń nasharlaýyna baılanysty BUU Qaýipsizdik Keńesiniń shuǵyl otyrysyn ótkizýdi usyndy. Reseı BUU Qaýipsizdik Keńesin­de Ýkraınadaǵy «gýmanıtar­lyq» ahýal týraly daıyndaǵan qararǵa daýys berýdi keıinge qaldyrýdy suraǵan. Aldymen sársenbige josparlanǵan, sodan keıin beısenbide kún­niń ekin­shi jartysyna aýysty­ryl­ǵan daýys juma kúni tańer­teń taǵaıyndalýy kerek. The Guardian basylymy dıp­loma­tııalyq aqparat kózderine súıe­ne otyryp, Ýkraına prezıdenti V.Zelenskııge Birikken Ulttar Uıymynyń Bas Assambleıasynda sóıleýge múmkindik berý týraly pikirtalastar júrip jatqanyn jazdy.

AQSh-Reseı «teketiresi»

AQSh pen Reseıdiń qarym-qatynasy kúnnen kúnge ýshyǵyp bara jatqanǵa uqsaıdy. Kúni keshe V.Zelenskııdiń AQSh Kongresindegi sózinen keıin Djo Baıden Reseı prezıdentin «áskerı qylmysker» dep atady. 

Al Kreml ókili Dmıtrıı Pes­kov Reseı basshysy Vla­dı­mır Pýtındi «áskerı qylmys­ker» dep ataǵan AQSh prezıdenti Djo Baıdenniń sózderi «qa­byl­daýǵa kelmeıtin jáne keshiril­meıtin rıtorıka» ekenin atap ótti.

Álemdegi úshinshi alpa­ýyt el Qytaıdyń Ýkraına­daǵy jaǵ­daıǵa qatysty pikir bil­dirýge tartynyp keledi. Qytaıdyń Ýkraınadaǵy elshi­si ýkraınalyqtardyń bir­ligi men jigerin joǵary baǵala­dy. El­diń burynǵy ustanymy­na qaı­shy keletin pikirge búkil álem nazar aýdardy. Fang Sıanjýn Lvov oblystyq áskerı ákimshiligimen kezdesý kezinde Qytaıdyń «Ýkraınaǵa eshqashan shabýyl jasamaıtynyn», ony ekonomıkalyq jáne saıası turǵydan qoldaı­ty­nyn aıtqan. Bul týraly «Ýkrınform» habarlaǵan.

Kelissózden nátıje bola ma?

Ýkraına men Reseı ara­syn­daǵy kelissóz qalaı júrip jatyr degenge keler bolsaq, alǵashqy úsh kezdesý aıtar­lyqtaı nátıje bermegenge uqsaıdy. Bes saǵatqa sozylǵan eń birinshi kezdesýde eki tarap ta otyrystyń qıyn ótkenin ǵana aıtyp qoıdy. Kelesi jıyn­darda qorshaýda qalǵan qala turǵyndaryna gýmanıtarlyq kómek jetkizý úshin jol ashýǵa kelis­kendeı boldy. Alaıda bul tolyǵymen múmkin bolmady. Keıbir óńirlerde atys toq­tamady. Sońǵy kezdesýlerden soń «úmit bary» aıtyla bastady. Degenmen, bul Ýkraınadaǵy ahýalǵa esh áser ete qoımady. El aýmaǵynda atys toqtamaı tur.

Kelissózdiń eki el prezı­denti kezdespeı naqty nátıje bermeıtini túsinikti bola bas­tady. Túrkııa basshysy Rejep Taıyp Erdoǵan bul kezdesýdi uıymdastyrýǵa tilek bildir­gen, alaıda ázirge taraptar­dyń buǵan ne degeni belgisiz. Kremldiń baspasóz hatshysy Dmıtrıı Peskov «Bizdiń delegasııa kelissózge kelgende úlken kúsh jumsap jatyr, basqa tarapqa qaraǵanda daıyndy­ǵyn kórsetti», dedi. Reseıdiń syrt­qy ister mınıstri Sergeı Lavrov ta  Reseıdiń kelissózden qashpaıtynyn, alaıda nátıje bermeıtin bos kezdesýge barǵysy kelmeıtinin málimdedi. S.Lavrov Reseı Ýkraınamen tek nátıjeli sheshimderge ákeletin kelissóz júrgizýge daıyn ekenin atap ótti. Ol «Ýkraına basshylyǵy tek teledıdardaǵy sýret úshin kezdeskisi keledi», deıdi.

Al Ýkraına bolsa Reseıdiń ýltımatýmyna kelispeıtinin, eldiń egemendigin qamtamasyz etetin ózderi usynǵan shart­qa ǵana qol qoıatynyn talaı ret aıtqan. Syrt kózge eki tarap ta óz aıtqanynan qaıtpaı turyp alǵandaı kórinedi. Soń­ǵy kúnderi Reseı talabyn tómen­dete bastaǵandaı kóringen. Qan­sha jyldan beri ýshyqqan qaqty­ǵys­tyń sheshimi tez arada tabyla qoıýy da ekitalaı sııaqty.