Sóz zergeriniń quthanasy

*Sýretker týraly sóz. «..Jara­tylysynan jomart talant­tyń qaǵazdy kýá, qalamdy qarý sanaǵan saǵatynan bas­tap ustanǵan sharty – sóz kıesine des berý. Sóz ataýlynyń sóli men nárin, ıisi men dámin, onyń hımııalyq quramy men atomdyq salmaǵyn aınytpaı anyqtaýda Ǵabeńnen kóregen jazýshy bizde sırek», deıdi Qaltaı Muhamedjanov. «Ǵabıt Músirepov – ardaqty at! Músirepov týraly myń sózden «Músirepov» degen bir sózdiń maǵynasy áldeqaıda baı. Músirepovti maqtaýdyń keregi joq, Músirepovpen maqtaný kerek!», degen akademık Zeınolla Qabdolov. «Qyz Jibek» fıl­miniń ssenarııin Ǵabıt Músirepov jazbaǵanda ne bolar edi? Sony oılasam keıde zárem qalmaıdy. Ǵabeń árbir akter men rejısserdiń tirligine tikeleı aralaspaǵanda, mundaı klassıkalyq týyndy týmas edi. Ǵabeń «Qyz Jibek» arqyly qazaqtyń bostandyǵyn, erkindigin, sulýlyǵyn jáne aqsúıektikti sahnaǵa da, ekranǵa da shyǵaryp ketti», deıdi Dýlat Isabekov.

Mýzeıdiń ádebı bólimindegi ekspozı­sııa­nyń jańartylýy on bes taqyryptyq qabyrǵa-taqtalar (stendiler), úsh sensorly ekran (Touch Panel) jáne shaǵyn kınozal arqyly jańa mazmunmen baıydy. Jazýshynyń atatek shejiresi, áke-sheshesi, týys-týǵandary týraly derekter, balalyq shaǵy, bilim sapary, ustazdary, otbasy men urpaqtary, jazýshylyq jáne qoǵamdyq qyzmeti, sýretker týraly zamandastary qaldyrǵan pikirler, hattar men fotosýret­ter, tutynǵan zattary, t.b. tutastaı alǵan­da alýan syr aǵytatyn derekkózder jıyn­tyǵy desek te bolady. Ǵ.Músirepov 1902 jyly 22 naýryzda dúnıege kelgen. Jazý­shynyń óz sózimen aıtsaq: «…eskishe jyl basy dep esepteletin «Naýryz kúni» kıiz úıde týǵan». Soltústik Qazaqstandaǵy Eltin­jalda kindik qany tamǵan. Ǵabeńniń: «Men álemniń kóptegen elderinde boldym. Biraq solardyń birde-birinde eń alǵashqy qadamymdy basqan týǵan jerdegi dala jol­daryndaǵydaı júrekti aýyrtatyn, tebi­rentetin sezimdi bastan keshpedim»,  degen saǵynysh sózi ekspozısııadan oryn alǵan.

Mýzeıge kelýshiler uly jazýshynyń shyǵarmalaryn birshama biledi: oqyǵan, tanysqan, estigen... «Qazaq soldaty», «Oıanǵan ólke», «Kezdespeı ketken bir beıne», «Ulpan», «Jat qolynda»... Al ákesi, anasy, aǵa-baýyrlary kimder edi degen saýal árqaısysynyń til ushynda turatyny sózsiz. Ákesi jaıynda Ǵabeń óziniń «Avtobıografııalyq áńgimesinde» bylaı dep jazady: «Ákemizdiń sharýasy taıǵa artqan qorjyndaı bultyldap, kedeı men ortashaǵa kezek aýysýdan kóz ashqan emes. Anda-sanda ortashaǵa ja­qyndap shyrt túkire bastaǵanda áke­miz op-ońaı kedeı bolyp qalýshy edi. Baı bolýdy qansha unatqanymen, ol bir ishin­de ketken armany bolý kerek?». Ákesi Mahmut Kájimbaıulynyń (1871-1936) foto-sýreti saqtalmaǵan. Ǵ.Músirepovtiń aǵasy Hamıttiń uly Ekpin Mahmutovtyń sýretteýi boıynsha: «Atam shaǵyn dene­li, kóp sóılemeıtin, arabsha oqyǵan, Qurannan túsinigi bar, mási tigetin, qamshy óretin, az ýaqyt aýyl starshıny retinde atqaminer bolǵan kisi edi. Keskin jaǵynan oǵan uqsaıtyny meniń ákem, al Ǵabıt sheshesine kóbirek uqsaıdy, ásirese ashý qysqanda, birdeńege renjigende keskini aq surlanyp ketetin qasıeti». Ǵabıttiń anasy – Dına Ońǵarbaıqyzy (1877-1957) 81 jasqa qaraǵanda ómirden ozǵan. Dına ári S.Muqanovtyń kindik sheshesi. Sábeń ol týraly: «…minezi bııazy, peıili keń, asy dámdi, abysyn-ajynǵa qadirli kisi bolǵan», deıdi. Aq kımeshek kıip otyryp túsken foto-sýreti bar. Ǵabıt Músirepovtiń aǵasy Hamıt Mahmutov uzaq jyldar aýyl­da muǵalim, aǵasy Sábıt Mahmutov brıgadır bolyp jumys istegen. Inisi Baıazıt Mahmutov Qostanaı ob­lysynda MTS-ta, oblystyq gazet redak­sııasynda, ómiriniń sońǵy jylda­rynda Qostanaı oblystyq tarıhı-ólketaný mýzeıiniń dırektory bolyp qyzmet atqarǵan. Inisi Qajym tym erte, 5-aq jasynda ómirden ozǵan. Qaryndasy Gúlsim Mahmutqyzy Janǵojına – bar ómirin muǵalimdikke arnaǵan, osy qyzmeti úshin Eńbek Qyzyl Tý ordenimen marapattalǵan. Sol kezde oqýshysy, áıgili ánshi Ermek Serkebaev quttyqtaý jedelhatyn joldaǵan eken. Kishi inisi Áshim Mahmutov Almatyda «Qazaqstan kórkem ádebıet baspasynda» jaýapty korrektor bolyp, soǵys bastalǵan 1941 jyly eline – «Jańajolǵa» kelip, qara shańyraqqa ıelik etken. Sheberlik, ustalyq jumystar atqarǵan. Ǵabeńniń aǵasy Hamıttiń uly Ekpin: «Ǵabe, osy biz bárimiz Mahmutovtarmyz. Tek óziń ǵana qalaı Músirepov atanyp ket­tiń?», dep suraıdy. Sonda Ǵabeń: «Pres­nogorkovtaǵy mektep­ke barǵa­nymda menen «famılııań kim?», dep sura­dy. Famılııa degendi bilme­sem kerek. «Atańnyń aty kim?» dep su­ra­dy. Ká­jim­baıdyń balasy bolyp júrgen­dikten, «atam Músirep» dep jaýap berdim. Solaı­sha Músirepov atandym», deıdi.

*Sýretker týraly sóz. «Men kitap­­ty oqyǵanda beldi, arqasy jaıly, kóp­­shikti ermen erttelgen jorǵaǵa mingen­deı, asyqpastan, jaıbaraqat teńselip otyryp, «О́lkeden» asqanymdy bir-aq sezdim. Sharshaǵanym joq. Uzaq jol júrip sharshaǵanym joq... Jalpy aıtqanda, tiliń jaqsy. Oǵan qazaq túsi­nedi. Qazaqtan shyqqan mınıstr men mıllıoner túsinbeıdi. E, baqytsyz jazýshy, men seni aıaımyn...», degen eken Baýyr­­jan Momyshuly. (Ǵ.Músirepovke jaz­ǵan hatynan. 20.04.1955 ). «Ǵabeń ómiri­men de, ónerimen de eshkimge uqsama­ǵan, halqymyzdyń taǵdyr-talaıyna sırek bitetin dara tulǵa. О́mirdi sulý­lyq zańdylyqtarymen ıgerip, aqyl-parasat jolymen tanýdyń Ǵabeń soq­qan altyn kúmbezi ǵasyrlar tórinen jar­qyraı kórinip, urpaqtardyń rýhanı baǵdarshysy bolady». Aqseleý Seı­dim­­bekov. («Kúndelikten». 31.12.85). «Mú­si­­repov jalpaq jurtqa kórkem dúnıe­ni qalaı jazý kerek ekenin ózi dálel­dep qana qoıǵan joq, jazý ónerine jaýapkershilikpen qaraýǵa shaqyrdy. Eń bastysy, ol keıingi qalamgerlerge «Soqyr kóretindeı, sańyraý estıtindeı etip jaz!», dep amanat qaldyrdy. Ǵabeńniń bul salmaqty sózi ádebıetimizdiń qaı tolqyny úshin de ómirlik ósıet bolýǵa tıis». Baýyrjan Omaruly.

Bala Ǵabıt aýyl moldasynan saýa­tyn ashady. Arab árpimen qazaqsha jazý­ǵa tóseledi. Aýyz ádebıetine, qıssa-dastan­darǵa qushtarlyǵyn ákesiniń aǵasy Botbaı oıatady. «Qyz Jibek», «Qozy Kórpesh – Baıan sulý», «Kóruǵly» dastandarymen tanystyrǵan sol. Alǵashqy ustazy Be­ket О́tetileýovten qaı kitapty oqý tý­ra­ly, qaı avtordyń shyǵarmalaryna kóńil aýdarý kerektigi jóninde kóp aqyl-keńes, baǵyt-baǵdar alady. Pýshkın, Lermontov, Krylov shyǵarmalarymen sýsyndaıdy. Presneogorkovtaǵy orys mektebinde (ýchılıshede) tórt jyl oqıdy. Onda Marıamna Aleksandrovna Shehter (Sılvııa Mıhaı­lovna) orys ádebıetinen sabaq beredi. О́ziniń mańdaıyna jazýshy­lyq taǵdyr jazylatynyn alǵash boljaǵan osy muǵalimi bolǵanyn Ǵabeń keıin asa iltıpatpen, qurmetpen eske alady. Sońǵy emtıhanda on oqýshynyń toǵyzy ótip, Ǵabıttiń máselesi eki saǵat talqylanady. Shyǵarma jazǵanda árip qateleri órip júr. Soǵan qaramastan, Sılvııa Mıhaılovna: «Bul bala bolashaqta jazýshy bolady!» dep qorǵap, dáleldep, «bes» degen baǵa qoıdyrýǵa janyn salady. Dırektor basyn shaıqaıdy. Taǵdyrsheshti sát demeske lajyńyz joq! Ýchılısheni bitirgen soń, 1921 jyly ol az ýaqyt aýyl starshynynyń qaǵaz kóshirýshisi bolyp eńbek etedi de, odan soń eti tiri jas jigitti Taýzar boly­synyń áskerı komıssarıatyna, áske­rı basqarmanyń jergilikti organyna jumys­qa tartady. Bir jyldan soń Ǵabıt Blagoveshenka selosyndaǵy aýdandyq mılısııa bastyǵynyń orynbasary boldy. «Jıyrma úshinshi jyly kúzge qaraı Sábıt meni Orynborǵa ákeldi. On jetinshi jyldan beri Sábıt úlken qalalarda, men aýyl tóńireginde boldym da, ol menen «ozyp» ketken eken. ... Qazaqstan máseleleri túgel alaqanynda sııaqty. Narkomdarmen teń otyryp sóılesedi. О́zi bas narkomnyń úıinde turady eken, meni de sonda alyp keldi. Sáken Seıfýllın bul kezde ataǵy shyqqan aqyn, revolıýsıoner. Qalada eki-úsh ınstıtýt bolsa da, rabfak basty oqý oryndarynyń biri edi...», dep eske alady Ǵabeń. Músirepovtiń tuńǵysh áńgimesi «Týlaǵan tolqynda» rabfaktyń qabyrǵa gazetinde jarııalandy. Jas qalamgerdiń alǵashqy áńgimesine Beıimbet Maılın batasyn berdi, ol bul kezde respýblıkalyq gazettiń jaýapty hatshysy edi. B.Maılınniń senim artyp, óziniń gazetine aýdarmashylyq qyzmetke tartýy arqyly Músirepovtiń shyǵarmashylyq joly bas­taldy. Músirepov 1926 jylǵa deıin óziniń rabfaktaǵy oqýyn aýdarmashylyq jumyspen qatar alyp júrdi. Omby aýyl sharýashylyǵy akademııasyna túskenimen, bir jyl ǵana oqyp, elge qaıtady. Býrabaı orman tehnıkýmynda sabaq beredi. Jas mamannyń jıren qasqanyń tizginin bos tastap otyryp túsken sýreti saqtalǵan. 1927 jyl.

*Sýretker týraly sóz. «Ol – tarı­hy­myzdaǵy, ulttyq ádebıetimiz ben mádenıetimizdegi HH ǵasyr týǵyzǵan asa iri, alyp tulǵalardyń biri. Ǵabıt Mah­mutuly Músirepov meńgergen taqy­ryptar, qozǵaǵan áleýmettik, rýhanı ómirimizge qatysty máseleler onyń shy­ǵarmalarynda tereń kórkemdik sheshimin tapqandyǵy ulttyq ádebıe­timizde ǵana emes, álemdik ádebıettiń sheń­be­rinde de joǵary baǵalandy». Zákı Ahmetov. «Músirepov talantynyń bar­laý­shylarǵa tán baıqampazdyǵy sonda – ol ylǵı jańa kóktemniń alǵashqy búrin­deı kósegeli qubylystarǵa nazar aýdarady». Ábish Kekilbaev. «Ǵabıt kóptegen zamandas turǵylastary úshin jabyq ta jumbaq adam boldy». Medeý Sárseke.

El taǵdyry talqyǵa túsken kezeńde Ǵ.Músirepovtiń únsiz qalmaǵany, birneshe ret basyn báıgege tikkeni jóninde keıingi urpaq bilip ósýge tıis. Ǵ.Músirepov, M.Ǵataý­lın, M.Dáýletqalıev, E.Altynbe­kov, Q.Qýanyshevtiń 1932 jyly shilde aıyn­da VKP (b) Qazaqstan О́lkelik komı­te­tine jazǵan haty («Beseýdiń haty») sonyń bir dáleli. Mýzeıge kelýshiler hattyń tolyq mátinimen jáne ózgeriske ushyramaǵan nusqasymen tanysa alady. Hattaǵy qabyrǵadan qoıylǵan saýaldyń biri mynaý: «...Mal basynyń qısapsyz kemip ketýi men kóptegen qazaq aýdandaryn qamtyp, adamdardyń jappaı qyrylýyna ákep soqqan asharshylyq (qystyń ekinshi jartysynan bastap) jóninde áli kúnge deıin aýyz ashpaı otyrý qanshalyqty durys... osy bir jeke máseleler boıynsha partııa nusqaýlary men olardy is júzinde oryndaý arasyndaǵy alshaqtyqtyń paıda bolýynyń naqty sebebi qandaı jáne О́lkelik komıtet osy nusqaýlardyń oryndalýyn nelikten der kezinde teksermedi?». Hat avtorlarynyń úsheýi qýǵyn-súrginge ushyraıdy... Keıingi kezde «bul hatty olar jazbaǵan, olar qol qoımaǵan, hat­tyń avtory basqa bireý», deıtin bolym­­syz, usaq áńgimege de naqty jaýap osy mýzeı qabyrǵasynda beriledi. Ashar­shylyq taqyrybyna jazylǵan alǵash­qy kórkem shyǵarmanyń biri – Ǵ.Músi­repovtiń «Shuǵyla» atty áńgimesi. Bul da aqıqattyń aldynda alasarmaýdyń úlgisi. Al B.Maılın «Kúlpashty» jazdy. Ol jazyqsyz qaralanyp, ustalyp bara jatqanda, partııa jınalysynda aıtqan: «Beıimbet halyq jaýy bolsa – men de jaý­myn!», degen biraýyz sózi Er Ǵabeńniń beınesin kóz aldymyzǵa taǵy da ákeledi!

*Sýretker týraly sóz. «Tól ádebıe­timizde jazýdyń bıik mádenıetin Ǵabeńnen úırený kerek». Álibek Asqarov. «Ǵ.Músirepovti ıýmorıst jazýshy sanaý az. Ol tuńǵıyq fılosof, suńǵyla psıholog jazýshy. Ǵabeń ıýmoryn aqyldy ıýmor deý az. Ol kóregen, dana, meıirimdi ıýmor. Eshkimdi jasytpaıtyn, áldekimdi tasytpaıtyn, kóńildi qýanyshqa jeteleıtin, adamnyń sezim-tanymyn arttyratyn, tirshilikke qumarlyǵyn eselep kúsheıtetin shabytty ıýmor». Baqytjan Maıtanov. «Ǵ.Músirepov prozasynyń polıfonııalyq sıpaty aıryqsha. Jazýshynyń ózindik sýretkerlik qoltańbasy, ózindik kózqarasy bar. Metaforlyq-obrazdyq júıesi de ózgeshe órnekti toqylady». Serik Negımov.

Qazirgi ádebıet mýzeılerine asa qa­jet zamanaýı tehnologııalyq qural-jab­dyqtardy tıimdi paıdalanýdyń bir kóri­nisin Ǵabeń mýzeıiniń jańarǵan ádebı bóli­mindegi shaǵyn kınozaldan baıqaımyz. Ǵ.Músirepov ssenarııin jazǵan kınokartı­nalar: «Amangeldi», (1938, rej. M.Levın); «Qyz Jibek» (1970, rej. S.Qojyqov); «Kezdespeı ketken bir beıne» (1977, rej. V.Pusyrmanov); «Tarǵyl qaýyn» (1982, rej. V.Pusyrmanov). Derekti fılmder: Ǵ.Músirepovtiń Raıaǵa jazǵan hattary arqaý bolǵan «Klassıktiń keshikken mahabbaty» – «Pozdnıaıa lıýbov klassıka» (2006, rej. S.Ázimov) mýzeıge kelýshilerdiń sura­ny­syna qaraı sensorly ekrannan kórseti­ledi. Bul fılmderdiń shyǵý tarıhy baıandalady. Máselen, «Amangeldini» alaıyq. 1936 jyly Ǵ.Músirepov B. Maı­lın­men jáne V.Ivanovpen birlesip, alǵash dybystalǵan qazaq fılmi – «Aman­geldiniń» ssenarııin jazdy. «Lenfılm» túsirdi. 1938 jyly ekranǵa shyqty. Biraq ssenarıı avtorlarynyń biri – B.Maı­lınniń esimi atalmady (sol jyly «halyq jaýy» dep atyldy). Odaqtyq ba­sy­­lym­darda Ǵ.Músirepovtiń de aty atal­­­maı, tek V.Ivanovtyń avtorlyǵy ǵana kórsetildi. Ádilettilik kóp jyldan soń, Beıimbet aqtalǵannan keıin, kıno­týyn­dy «Qazaqfılmde» qaıta kóshiri­lip jazylǵanda (1966) ǵana qalpyna kelti­rildi. Ǵabeń lıbrettosyn jazǵan «Qyz Jibek» operasynyń 1968 jyly 1000-qoıy­lymy kórsetilgen. Operada Qyz Jibek rólin ár jyldarda K.Baıseıitova, B.Tólegenova, Sh. Beısekova, N.Úsenbaeva, M.Muhamedqyzy, t.b. sahna sheberleri somdady.

*Sýretker týraly sóz. «Ǵabıt Músirepovtiń «Etnografııalyq áńgime» atty týyndysynda negizgi keıipkerlerdiń aty-jóni joq. Biraq olardyń sóz sóı­leýi, keskin-kelbeti, júris-turysy men tamaqtanýyna deıin barlyǵy bir min­det­ti atqarǵandyqtan, oqýshyǵa keremet áser etedi. Keıipkerleriniń túrin «kórgen» soń, olardy sóıletpeı-aq qoıýǵa da bolady. Ne bolmasa sóıletip qoıyp, onyń túrine qaramasań da túsinip alasyń. Báribir tanısyń. Bul – Ǵabeńniń úlken sheberlikpen jazylǵan shyǵarmasy». Qalıhan Ysqaq. «Ǵabıttiń qosqan úlesi qaısy deýshilerge aıtarym – Ǵabıt Maılın izimen, biraq odan basqalaý, roman­tıkalyq stılde áńgime janryn damytyp, sol arqyly kúshti, tatymdy obrazdar galereıasyn jasady. Romanǵa kelgende, ol qazaq topyraǵynda tarıhı-áleýmettik roman janryn jasaýǵa zor úles qosty. Dramada ol, bálkı, barlyq úlken sýretkerlerden ozyq tur». Áýelbek Qońyratbaev. «Qozy Kórpesh – Baıan sulý» men «Qyz Jibek» – epostyq shyǵarmalar. Osy dúnıelerdi dramatýrgııaǵa alyp kelip, Shekspır dramatýrgııasynyń deńgeıine deıin kóterý tek Ǵabeńniń qolynan keldi. Sosyn Músirepovtiń sahnadaǵy tili óte shu­raıly. О́kinishke qaraı, qazir bizde ol kisi­niń deńgeıinde jazatyn dramatýrg joq. Negizi, teatrǵa anyqtamany Ǵa­beń­­nen artyq eshkim bergen emes. «Qas sulý­dyń kóz jasyndaı móldir óner – teatr!», degen. Talǵat Temenov.

Mýzeıge kelýshilerdi qyzyqtyratyn taǵy biraz saýaldar jazýshynyń otbasy­lyq jaǵdaıyna baılanysty. 1922 jyly 20 jasynda Ǵabıt bir baıdyń kelini Qan­shaıymdy alyp qashyp, oǵan nekesiz úıle­nedi. Eki jyldan soń aralary ajyrap ketedi. Bala bolmaǵan. 1926 jyly Ǵabıt ekinshi ret jıyrma eki jastaǵy bashqurt arýy Husnı Iаgofarqyzyna úılengen. Qyryq jyl jubaılyq ǵumyrlarynda tórt qyz dúnıege keldi: Engelına, Roza, Aqmaral jáne Raıhan. «Eger de menen «ómirińde naǵyz mahabbatty kezdestirdiń be?», dep surasa, men «ıá» dep jaýap berer edim. Ol meniń súıikti Raıam», deıdi Ǵabeń. Olar tanysqan 1962 jyldyń mamyr aıynda Ǵabeń 60-ta, Raıa 23-te bolatyn.1964 jyly Husnı dúnıeden ozdy. Sol jyly Ǵabıt pen Raısa Muhamedııarova bas qosady. Jazýshy men aktrısanyń segiz jyldyq jubaılyq ómirleri júrek shymyrlatar súıispenshilik pen kózsiz qyzǵanyshqa toly bolǵan... Bul kezeńde olardyń Gaýhar jáne Gúlnar atty eki qyzdary dúnıege keldi. Ǵabeń aıtqan eken: «О́mirde ár adamnyń keregi kóp bolady, al egerde maǵan aıtsa, «Bar baı­lyqtan tek úsheýin ǵana tańda»dese, onda meniń qalaýym – densaýlyq, senimdi dos, máńgilik mahabbat». Músirepovtiń sońǵy ómir serigi Ǵazıza Beısenova onyń ádebı hatshysy-tuǵyn. Jazýshy onymen ǵumyrynyń sońyna deıin birge boldy.

Ǵabıt Mahmutuly jumystan qoly qalt etkende ártúrli ermek tapqan: bıl­ıard oınaýdy, ańǵa shyǵýdy, aǵashtan túrli zattar jasaǵandy unatqan. Tabıǵat aıasynda seıildegende ol erekshe kóringen aǵash butaqtaryn taýyp alyp, sodan taıaq jonǵan. О́zi tazalap, artyq-aýys butaqtaryn kesip, qajet qalypqa túsirgen. Ol shalbarynyń balaqtaryn sý ornyna, átir sepkizip útiktetken. Ańshylyqty jaqsy kórgen, qarý-jaraqtaryn alyp, aptalap-aılap joǵalyp ketetin bolǵan. 1936 jyly Beıimbet Maılınmen birge kýrortta úsh kún boıy dýmandatyp, sonyń saldarynan Konstıtýsııa kúnine josparlanǵan mıtıngi ótpeı qalǵan. Ǵabıt Músirepov bılıardty óte jaqsy oınaǵan jáne preferans oınaýdyń sheberi bolǵan. Mýzeıdegi taǵy bir jańalyq: ádebı zalda Ǵabeńniń ózi súıip tyńdaǵan «Gákký», «Segiz aıaq», «Atameken», «Jubaılar jyry», «Qyz–qaraǵaı», «Taý ishinde», t.b. ánder men Qurmanǵazynyń «Saryarqa» kúıi oryndalyp turady. Bul áýenderdi jazýshymen birge tyńdaǵandaı kúı keshesiz.

*Sýretker týraly sóz. «Ulpan» – Ǵabeńniń tragedııasy. «Ulpan» – qazaqtyń tragedııasy. О́mirdegi Eseneı anandaı bolǵan eken, mynandaı bolǵan eken. О́mirdegi Ulpan anańdaı bolǵan eken degen áńgimeni kóp estımin. Onda meniń sharýam joq. Meniń qabyldaǵanym – Ǵabeńniń Ulpany. Meniń qabyldaǵanym – Ǵabeńniń Eseneıi. Meniń qabyldaǵanym – Ǵabeń sanasynda somdalǵan qazaq dalasynyń myń qubylǵan sulý sýreti. Meniń qabyldaǵanym – Ǵabeńe ǵana tán móldir ıýmor...» Ákim Tarazı. «...О́leńder oqydym. Keterde maǵan qalam syılady (altyn qalam). Qart qartaıǵan eken. Búkil úıde jalǵyz ózi otyrǵany qatty áser etti maǵan... Kabıneti jupyny, jazý stoly tipti jupyny, basy artyq dúnıeler, álemish-jalamyshtar joq. Uzyndy-qysqaly, bir tústes, úshkir ushtalǵan qara qaryndashtar. Tildeı paraqqa arabsha jazyp tastapty, jańadan jazylǵan, sirá. Qorapqa salǵan eki myltyǵy tur. Kireberiste saıatshynyń saýyt-saımandary. Retin taýyp, ózimen uzaǵyraq sóıleser me edi? Biraz birge bolyp, dostasar ma edi? Táńirim-aı, bular degen aıaǵyn úzeńgige salyp turǵan adamdar ǵoı...». Muqaǵalı Maqataev, («Kúndelikten». 17 naýryz 1973 jyl).

Memorıaldyq bólimdegi jazýshynyń jumys kabıneti men qonaq bólmesi sol burynǵy qalpynda. Ondaǵy zattar man múkámmal-múlikterge shań tıgizbeı saqtaýdyń bir syry – árqaısysy týraly qozǵalar áńgime, shertiler syr uly jazýshynyń fánı jalǵandaǵy tirlik tynysyna qatysty: jazý ústeliniń ústindegi sııasaýyt, qalam, qaryndashtar, kózáınek, múshtik, kitaptar, qoljazbalar... «Músirepov hathanasy – Pısmoteka Mýsrepova» atty jınaqty (kólemi 25 b.t., 300-den asa hattar engen) bıyl jaryqqa shyǵardyq. Kópten beri qomaqty «Ǵabıt Músirepov» atty tulǵalyq ensıklopedııa­ny ázirleýdemiz.

Ǵabıt Músirepov – qazaq oqyrmandary úshin oqylyp bitpegen, oqylǵan sa­ıyn tylsymyna tarta túsetin ǵajaıyp sýret­kerlik álem!

Ádilǵazy QAIYRBEKOV,

S.Muqanov pen Ǵ.Músirepovtiń ádebı-memorıaldyq mýzeı kesheni jetekshisi,

fılologııa ǵylymdarynyń kandıdaty