Tarıhı ıdeıalardy júzege asyratyn ýaqyt keldi

Máse­len, Konstıtýsııada Mem­leket basshysynyń, Konstı­týsııalyq Sot Tóraǵasy men sý­dıalarynyń, Ortalyq saılaý komıssııasynyń jáne Jo­ǵary aýdıtorlyq palatanyń tóraǵalary men músheleriniń ókilettikterin atqarý kezeńinde saıası partııalarda bolýyna tyıym salynǵany elimizdiń damýdyń kelesi satysyna ót­kenin baıqata tússe kerek.

Áńgimege arqaý bolǵan tarıhı ıdeıalardy júzege asyratyn ýaqyt kelip jetkeni sózsiz. Shyntýaıtyna kelsek, jumys tobynyń alǵa qoıǵan basty maqsaty da sol bolyp tur. Aldaǵy ýaqytta elordadaǵy jáne oblystardaǵy máslıhat depýtattary is júzinde ákimdi tańdaıdy. Kópshilik daýys jınaǵan kandıdat jeńimpaz atanyp, kelisim alǵan bolyp sa­nalady. Memleket basshysy ony ákim laýazymyna ta­ǵaıyndaıdy. Bul da bizdiń eldegi basqarý júıesiniń jańa formasy ekeni ras.

Jyldyń basty qujaty quqyqtyq memleket pen aza­mattyq qoǵamdy nyǵaıtý jolynda Qazaqstandy odan ári ilgeriletetin jáne damytatyn máseleler keshenimen erek­shelengenine eshkimniń kúmáni joq. Ony Joldaýdy oqyǵan árbir azamat jaqsy túsinedi. Aldaǵy ýaqytta Parlamenttiń tómengi palatasy zańdardy qabyldaý máselesinde derbes bolyp, joǵarǵy palata Má­jilis qabyldaǵan zańdardy ǵana maquldaıtyny kókeıge qonyp otyrǵany ras. Bul qadam da eldi damýdyń jańa satysyna kóteredi.

Senat pen Májilisti qa­lyp­tastyrý tártibi ózgerip otyr­­­­ǵany barlyǵymyzǵa málim. Al­daǵy ýaqytta Memleket bas­shy­sy Senattyń 15 depý­taty­nyń ornyna 10 depýtatty ta­ǵaıyn­daı­tyn bolady. Al olar­dyń beseýi Qazaqstan halqy Assam­bleıa­­­sy­nyń usynysy bo­ıyn­sha depýtat mandatyn ıele­nedi.

Májilistiń aralas saılaý júıesi boıynsha partııalyq tizimder negizinde jáne bir mandatty aýmaqtyq okrýgter bo­ıyn­sha qurylatyny jaǵymdy ózgeris ekenin de atap ótken jón.

Saılaýǵa majorıtarlyq júıeniń engizilýine baılanysty depýtattyq mandattan aıyrý úshin qosymsha negiz engiziledi. Bir mandatty aýmaqtyq saılaý okrýgi boıynsha saılanǵan depýtatty saılaýshylar keri qaıtaryp ala alady.

Ilgeride saılaý júıesine qatysty kóptegen másele týyn­daǵanynan bárimiz habardarmyz. Aralas júıege kóshýdiń kóptegen artyqshylyǵy bar ekeni talas týdyrmaıdy dep pa­ıymdaımyn. Sebebi Joldaýda aıtylǵandaı proporsıonaldy júıe oıdaǵydaı óte jaqsy jumys isteıdi, biraq sonymen birge halyq depýtattardy ta­nymaıtyn jaǵdaıǵa jete bastaǵany da málim. Al majo­rıtarlyq júıe bul pozısııany aıtarlyqtaı kúsheıte túsetini aqıqat. Qazaqstan azamattary endigári halqymyzǵa belgili kandıdattardy saılaıtyn bolady. Bul óz kezeginde táýelsiz Qazaqstannyń odan ári gúldene túsýine aıtarlyqtaı áser ete­tinine senimim mol.

Ermek ABDRASÝLOV,

L.N.Gýmılev atyndaǵy EUÝ professory, zań ǵylymdarynyń doktory