Elimizdegi kitaphana isiniń damýyna zor úles qosyp kele jatqan zamandasymyzdyń ómir joly kóz aldymyzda. Baqytjamal Qaıyrbekqyzy 1962 jyly 13 maýsymda dúnıege kelgen. О́ziniń alǵashqy eńbek jolyn 1979 jyly Qostanaı oblysynyń Naýryzym aýdandyq kitaphanasynda qatardaǵy kitaphanashy bolyp bastaǵany da kúni keshe sııaqty edi.Ol 1983 jyly Qostanaı mádenı-aǵartý ýchılıshesin bitirip, aǵa kitaphanashy, aýdandyq balalar kitaphanasynyń meńgerýshisi, ortalyqtandyrylǵan kitaphanalar júıesi dırektorynyń mindetin atqarýshy, Qostanaı oblysy Naýryzym aýdandyq mádenıet bóliminiń ınspektory bolyp qyzmetterin jemisti atqardy.
Al 1987 jyldan beri qaıratker áriptesimiz Ulttyq kitaphanasynda eńbek etip keledi. Turaqty izdenis pen bilimin jetildirýge degen ynta-yqylasynyń arqasynda Qazaq memlekettik qyzdar pedagogıkalyq ınstıtýtyn 1997 jyly «Kitaphanashy-bıblıograf» mamandyǵy boıynsha úzdik dıplommen támamdaǵan B.Ospanova respýblıkanyń bas kitaphanasynda oqyrman qaýymmen júzdesip, oı bólisip kele jatqanyna da 35 jyl bolǵan eken.
Tabıǵatynan kez kelgen iske tyndyrymdy, tabandy eńbegi, udaıy izdenisi men talpynysy jáne óziniń mamandyǵyna degen erekshe qurmeti men súıispenshiligi Baqytjamal Ospanovanyń qolyna 2019 jyldan bastap Ulttyq kitaphananyń dırektorlyq qyzmetiniń tizginin ustatty. Ol sonymen qatar Qazaqstandyq kitaphanalyq odaqtyń tóraıymy, Mádenıet salasynyń úzdigi.
Baqytjamal Qaıyrbekqyzy qyzmetine kirisken alǵashqy kúnnen bastap, kitaphana salasyndaǵy kóptegen máseleniń jedel sheshimin taýyp, jańa arnaǵa betburýyna uıytqy boldy. Ol óziniń bilimi men tájirıbesin ǵasyr jasaǵan Ulttyq kitaphananyń dástúrlerin saqtaýǵa jáne odan ári damytýǵa, kitaphana qyzmetin jan-jaqty jetildirýge, zamanaýı kitaphananyń ımıdjin qalyptastyrýǵa aıanbaı jumsap keledi. Ulttyq kitaphanany aqparattyq ortalyq retinde damytýda qýatty serpilis jasady.
Basshymyz zaman talabyna saı jumys úderisterine jańa tehnologııalardy engizip, sonyń ishinde jańa otandyq WEV-RABIS aqparattyq-kitaphanalyq júıesin qurastyryp, ony respýblıka kitaphanalarynda ıgerýge kómektese bildi.
Osyndaı serpilistiń nátıjesinde B.Ospanovanyń jetekshiligimen kitaphanalyq tájirıbege basqa da jańa ınnovasııalyq jobalar engizilýde. Búgingi tańda Ulttyq kitaphanada jalpy kitaphana mamandarynyń kásibı bilimin arttyrý maqsatynda «Katalogızator mektebi» jáne «Qalpyna keltirý jáne konservasııalaý mektebi» atty jobalar tabysty júzege asyrylýda. Elimizdegi kitaphana mamandary osy mektepterden ózderiniń kásibı biliktiligin arttyryp, tájirıbe jınaqtap, joǵary deńgeıge kóterilip, jańa qyrynan tanylyp jatqany qýantady.
Kitaphana oqyrmandaryna qyzmet kórsetý ádisterin jańartyp, kitaphanaǵa jáne kitap oqýǵa oqyrmandardy tartýǵa, qyzyǵýshylyǵyn arttyrýǵa eleýli úles qosty. Ol paıdalanýshylardyń jan-jaqty damýyna, óz deńgeıin kóterýge jáne ózara suhbattasýlaryna múmkindikter jasap, olardyń oqýǵa yńǵaılylyǵy men jaılylyǵyn keńeıtýge baǵyttalǵan qoldanystaǵy kitaphanalyq aqparattyq tehnologııalardy, servıster men qyzmetterdi jańartýǵa erekshe nazar aýdardy.
Baqytjamal áriptesimizdiń qyzmet babyndaǵy baıqampazdyǵy men ishki ıntýısııasyna eriksiz bas ıesiń. Basshymyzdyń kitaphana isiniń órkendeýine ujymnan ózi tańdap, joldaryn ashqan F.Bektýrbekova, F.Sydyqjanova, G.Ensebaeva, M.Ábilova, J.Toqtarova sııaqty mamandardyń óz mindetterin biliktilikpen atqarýy ustaz úshin qashanda maqtanysh.
Baqytjamal Ospanova kitaphana mamandaryn tárbıeleýmen qatar «kitaphana ardyń isi, adamgershiliktiń aınasy, halyqtyń aldyndaǵy úlken jaýapkershilikti arqalaý» degen qaǵıdasyn árdaıym alǵa tarta otyryp, qyzmetkerlerdiń jaýapkershiligin arttyryp, talabyn kúsheıtýdi jiti nazaryna ustanyp,Ulttyq kitaphanada aqparattar tasqyny aryndaǵan zamanda jedel aqparattar alýǵa, olardyń qysqa da nusqa bolýyna, izdegenin tez tabýǵa oqyrmandar úshin barlyq múmkindik jasalǵan.
Baqytjamal Ospanovanyń bastamasymen kitaphanada qalyń oqyrman qaýymǵa ulttyń mártebesin kóteretin rýhanı dúnıelerdi jańǵyrtýǵa den qoıyldy. Sonyń bir dáleli bizde «Abaı ádebı ortalyǵy» men «Ál-Farabı ǵylymı ortalyǵynyń» ashylyp, uly tulǵalardyń asyl murasynyń oqyrmandarǵa qoljetimdi bolýy. Bul ortalyqtardyń basty maqsaty – Uly dalanyń birtýar qaıratkerlerin halyqqa tanystyrý bolyp tabylady. Osy ortalyqtarda kitaphana qoryndaǵy mol Ál-Farabı men Abaıǵa arnalǵan qujattar tolyq qamtylǵan jáne ashyq qor retinde oqyrmandar úshin barynsha qoljetimdi. San túrli mádenı sharalar ótkiziledi, teledıdarǵa belgili tulǵalarmen suhbattar túsiriledi. Búgingi tańda bul ortalyqtar oqyrmandardyń qyzyǵýshylyǵyn arttyryp, ashyq oı-pikirler almasatyn dıalog alańyna aınaldy.
Baqytjamal Ospanovanyń belsendi eńbegi men utymdy erik-jigeri arqasynda kitaphana mamandary zaman aǵymyna baılanysty kásibı biliktilikti damytý men shyńdaýda álemdik deńgeıdegi bedeldi konferensııalar men forýmdarǵa júıeli túrde qatysady. Máselen, 2019 jyly Gresııanyń astanasy Afınada ótken «Kitaphanalar: ózgeristerge arnalǵan dıalog» atty 85-shi Halyqaralyq kitaphanalyq jáne aqparattyq kongresine elimizdiń otyzdan astam kitaphanashynyń qatysqanyn maqtanyshpen aıtýǵa bolady.
Qazir Ulttyq kitaphananyń kókjıegi keńeıip, álem kitaphanashylarynyń damý kóshine qosyldy. Halyqaralyq kongress aıasynda Baqytjamal Ospanovanyń bastamasymen qazaqtyń uly aqyny Abaı Qunanbaıulynyń 175 jyldyǵyna arnalǵan «Abaı – Uly dalanyń aqyny» atty ádebı kesh ótkizildi. Bul sharada shaqyrylǵan sheteldik qonaqtarǵa Qazaqstan Respýblıkasynyń Gresııadaǵy elshisi A.Iý.Volkov pen Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq kitaphanasynyń dırektory B.Ospanova mazmundy baıandamalar jasady. Elimizden barǵan kitaphanashylar ejelgi órkenıet ortalyqtarynyń biri bolǵan Afına qalasynyń tórinde qazaqtyń uly aqyny Abaı Qunanbaıulynyń álem tilderindegi óleńderin tebirenispen oqydy, ánderin shyrqady, kitap kórmesimen tanystyrdy jáne ulttyq taǵamdarmen qazaqtyń dastarqanyn jaıyp, áserli suhbattar júrgizdi.
Ulttyq kitaphananyń basshysy retindegi mindetine tereń jaýapkershilikpen qaraı otyryp, B.Ospanova halyqtyń rýhanı ıgiligi úshin elimizdiń kitaphana isin nyǵaıtý jolynda kúsh-jigerin aıamaı eńbek etip, ózin jan-jaqty tanyta bilýde. Onyń eńbekqorlyǵy, qaıyrymdylyǵy, jaıdary minezi, úzdiksiz úırenýge degen qulshynysy jáne joǵary uıymdastyrýshylyq qabileti árbir isinde baıqalyp turady. Ol 2019 jyldan bastap Qazaqstandyq kitaphanalyq odaqtyń tóraıymy bolyp saılandy. Bul uıym respýblıka kitaphanalarynyń jumysyn úılestirý jáne shoǵyrlandyrý maqsatynda qurylǵan. Osy jaýapty da mańyzdy qyzmetti atqarýda elimizdiń kitaphana isine baılanysty ózekti máselelerdi kún tártibine usynyp, bılikke jetkizip, zaman talabyna saı damytý men kitaphanashy mártebesin kóterýde barynsha iskerlik qabiletin kórsetip keledi. Búgingi tańda atalǵan Kitaphanalyq odaqtyń belsendi aralasýymen kitaphanashylardyń jalaqysy kóterildi, kitaphanashy kúni respýblıkalyq deńgeıde belgilendi. Kitaphanashynyń eńbegin baǵalaý maqsatynda «Úzdik kitaphanashy», «Kitaphana isiniń ardageri», «Qazaqstannyń qurmetti kitaphanashysy» tósbelgilermen marapattaý qolǵa alyndy.
El rýhanııatyna janashyr basshy B.Ospanova 2020 jyly Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq kitaphanasyna 110 jyl tolýyn atap ótýdi laıyqty uıymdastyra bildi. Aıtýly merekelik sharada Baqytjamal Ospanova jumys qabileti men iskerligin kórsetip, «Qazaqstan kitaptary» qyzmetiniń oqý zalyna Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq kitaphanasynyń tuńǵysh dırektory – Oraz Jandosovtyń esimin berip, aqparattyq stend jasatyp, kitaphana qorynan «Mádenıetti órkendetken Oraz» atty kitap kórmesin oqyrmandar nazaryna usyndy.
Mereıtoılyq is-shara aıasynda Ulttyq kitaphananyń tarıhynda esimi altyn árippen jazylǵan burynǵy basshylarymyzdyń biri – Qazaqstannyń eńbek sińirgen qyzmetkeri Roza Berdiǵalıeva atyndaǵy «Kitaphanataný zalynyń» ashylý rásimi ótkizildi. Taǵy bir eleýli sharalardyń biri – Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq kitaphanasy tarıhı mýzeıiniń saltanatty ashylýy boldy.
Baıqap qarasam, Ulttyq kitaphananyń 110 jyldyq ulaǵatyna qanshama tarıh, ýaqyt, ulylyq pen órkenıet syıyp tur. Basshymyz B.Ospanovanyń «О́tkendi saqtaı otyryp, bolashaqqa jol ashamyz» qaǵıdasy ulttyq rýhqa dem beredi, búgingi jas urpaqty bedeldi tulǵalardyń úlgisimen tárbıeleıdi. О́tkenge qurmetpen qaraý maqsatynda kitaphanadaǵy ashylǵan zaldar sonyń dáleli.
Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń 2020 jyly koronavırýstyq pandemııaǵa baılanysty tótenshe jaǵdaı jarııalanǵany málim. Osyndaı qıyn-qystaý kezeńde Baqytjamal Ospanovanyń jetekshiligimen kitaphana paıdalanýshylarǵa qyzmet kórsetýdiń jańa formaty onlaın-rejimge kóshirildi. Onyń bastamasy boıynsha áleýmettik jelilerde onlaın-jobalar, kásibı dárister, sheberlik synyptar, elimizge tanymal mádenıet, óner jáne ádebıet qaıratkerlerimen, sondaı-aq belgili zııaly qaýym ókilderimen oqyrmandarǵa tikeleı efırde mańyzdy da paıdaly ádebı sholýlar men kezdesýler, suhbattar júzege asyryldy. Onyń ishinen atap aıtatyn bolsaq: «Naǵyz oqıtyn kez», «Kitaphanadaǵy kezdesýler», «Dara tulǵalar daýysy» jáne t.b. aýqymdy jobalardy paıdalanýshylar jyly qabyl alyp, alǵystaryn bildirdi.
Munda da ol óziniń «Elimizdegi jaqsy kitaphana – jańalyq pen jaqsylyqtyń jarshysy, rýhanı baılyqtyń qaınar kózi, ulttyq ıgiliktiń naq ózi» degen qaǵıdasymen áriptesterin zaman talabyna saı barlyq jańalyqta daıyn bolýdy úıretip, biliktilikterin shyńdady.
Konseptýaldy oılaý qabileti joǵary tańǵalarlyq meıirimdi Baqytjamal Ospanova árqashan jemisti qarym-qatynas pen yntymaqtastyqqa ashyq. Onyń dáleli álem kitaphanashylarynyń konferensııasy men semınarlaryna qatysyp «Sıfrly ǵasyrdaǵy kitap jáne kitap oqý», «Kitaphanalar men baspahanalardyń sandyq kezeńdegi halyqaralyq baılanystary», t.b. mańyzdy baıandamalar jasady.
Baqytjamal Ospanova elimizde ótetin jyl saıynǵy mádenıet jáne óner salasy uıymdary men qyzmetkerleriniń «Rýhanı qazyna» respýblıkalyq festıvaliniń kitaphana salasy boıynsha qazylyq qyzmetin belsene atqaryp, óziniń úlesin qosýda. Osyndaı san qyrly jaýapty basshylyq qyzmetti atqara júrip, ol «100» qaıratker áıel: anyqtamalyq-ensıklopedııasyna, «Edelveıs» baspa úıi jaryqqa shyǵarǵan «Qazaqstannyń úzdik áıelderi» atty kitabyna engizildi jáne arnaıy «Lýchshıe jenshıny Kazahstana» medalimen, elimizdiń joǵary memlekettik nagradasy – «Qurmet» ordenimen marapattaldy.
Osyndaı qyzmettegi úlken jetistiktiń barlyǵy el mádenıetiniń ardaqty tulǵasy Baqytjamal Qaıyrbekqyzynyń kitaphana men mádenıetke degen adaldyǵyn, bıik azamattyq bolmysyn kórsetedi jáne onyń ózi tańdaǵan mártebeli mamandyǵyna degen zor qurmetiniń belgisi dep bilemiz.
Qanshaıym IZAMBEKOVA,
Qazaqstan kitaphana isiniń ardageri
