Jalpy, jazýshy qaýymǵa sýretshilik tym alys óner emes. Ekeýine de kórkemdik ortaq. Biri órnekti sózben, biri myń boıaýmen kórkemdeıdi. Árıne, eń basty negiz – oı. Sýretshiler sózge sarań bolǵanymen, jazýshylarda sýretshilik kózqaras – ásemdikti kórý, baıqaý ǵadetteri bar. Sonda boıaýy joǵy bolmasa, jazýshy da sýretshi ǵoı deısiń.
Aqyn-jazýshylardyń sýretshiligi jaıly sóz qozǵaǵanda, eń aldymen, Pýshkın men Lermontov eske túsedi. Qazaq aqyny «Poet krasıvyı doljen byt, kak bog. Kto vıdel boga? Tot, kto vıdel Pýshkına» (Oljas Súleımenov) dep jyrlaǵan Pýshkın qylqalamynan júzdegen portretter, peızajdyq eskızder, qustar men jylqylardyń sýretteri, shyǵarmalaryna arnalǵan ıllıýstrasııalar týdy. Keıde ol bir kartınada ómirde bar keıipkerler men qııaldan týǵan personajdardy qosa beınelegen. Máselen, ózi men Evgenıı Onegındi. Búginde bul eńbekter aqynnyń memorıaldyq mýzeılerinde saqtalyp tur.
Al Lermontov sýret salýǵa bala kezinen qyzyǵypty. Keıin Kavkazǵa jer aýdarylǵanda sýretshilik talanty tipti aıqyn kórine bastaıdy. Munda Lermontov kóbinese ásker ómirinen karıkatýralar salady, portretter men peızajdar jazady.
Kavkazǵa alǵashqy saparynyń ózinde-aq aqyn kórgen kórikti jerlerin qaǵazǵa túsirip úlgergen. 1837 jyly zamandasy S.Raevskııge jazǵan hatynda osy sapardan Peterbýrgke jaqsy bir toptama ala kelgenin jazady. Lermontovty tipti kásibı sýretshiler de kóshirgen. Máselen, aqynnyń sýretteri boıynsha birneshe akvareldi sýretshi knıaz G.Gagarın jasady.
Búgingi kúnge Lermontov kartınalarynyń az ǵana bóligi jetti. 13 maıly boıaý, 44 akvarel men 400-ge jýyq sýret. Bul eńbekter Pýshkın úıinde, Memlekettik ádebı murajaıda jáne Máskeý, Tarhan, Pıatıgorsk qalalaryndaǵy Lermontov memorıaldyq murajaılarynda saqtalǵan.
Al Shevchenkonyń ómirine sýretshilik qabileti kóp kómektesti. Eń aldymen, sharýa otbasynda dúnıege kelgen ol osy óneriniń arqasynda krepostnoılyqtan qutyldy. Keıin sýret salýdan sabaq ta berdi. Saıası qýǵynda júrgende Shevchenko geologııalyq ekspedısııalar quramynda sýretshi boldy. Sóıtip, Aral men Kaspıı teńizderin aralady. Odan bólek Taras Grıgorevıch stanoktyq keskindeme, grafıka, monýmentaldy jáne sándik keskindeme, músin salalarynda jumys istedi. Jazýshy ómiriniń sońyna qaraı gravıýra akademıgi ataǵyn aldy.
Poezııa men sýret. Bul Maıakovskıı bastaǵan revolıýsııalyq plakat óneri. Bala kezinen sýretke ıkemi bolǵan aqynnyń otbasynda bári derlik – ákesi de, anasy da, ápkeleri de sýret salǵan. Al stýdenttik jyldarda ol tanymal plakattar men ashyq hattardyń serııasyn jasaýǵa qatysady. Maıakovskııdiń Kazımır Malevıchpen birlesip jasaǵan jumystary erekshe tabysqa jetti. Osydan soń aqyn qoǵamdyq-saıası oılarǵa qurylǵan satıralyq plakat jasaýmen aınalysty. Oǵan qosa Maıakovskıı kóptegen kitabyn fýtýrıstik sýretterimen ózi kórkemdegen.
Al Gıýgo sýretshiliginen myńnan asa kartına qalypty. Onyń kóbi, negizinen óz shyǵarmalaryna ıllıýstrasııalar. Gıýgo tek boıaýmen, qaryndashpen ǵana emes, qara kofemen de sýret salǵan. Tipti keı shyǵarmalarynda óz qanyn qoldanǵan desedi. Bálkı, ańyz, bálkı, aqıqat.
Antýan de Sent-Ekzıýperıdiń jazýshylyǵynan basqa da kásibi barshylyq. Ol – kásibı ushqysh, jýrnalıst, ónertapqysh, karta sıqyrshysy hám sýretshi. Jazýshynyń álemge áıdik ertegisi – «Kishkentaı hanzada» da avtordyń ádemi ıllıýstrasııalarymen tanymal. Ekzıýperı qoljazbany syzbalarymen birge baspaǵa tapsyrǵanda, mátin men sýretterdiń tutas bir shyǵarmadaı ekeni anyq kóringen.
Qazaq qalamgerleri arasynda kórkem sózimen birge sýretti de jaqsy salatyndardy bilemiz. Máselen, jazýshy, kompozıtor Ilııa Jaqanovtyń sýretshiligi ámbege aıan. Qazirgi tańda da qylqalamyn qolynan tastaǵan joq dep estımiz. Bálkı, adamnyń sýretshilik darynyna týǵan jeriniń tabıǵaty da áser etetin bolar. «Altaıdyń kerbuǵysy» atanǵan Oralhan Bókeı de bos ýaqytynda sýret salatyn desedi. Sondaı-aq Oralhan Bókeıdiń dosy, aýdarmashy Anatolıı Kımniń sýretshilik óneri bar. Jeke albomy da shyqqan. Dál osy Altaıdyń baýyrynda ómirge kelgen jazýshy Álibek Asqar jazýshylyqtan buryn sýretshi bolýdy armandapty. Kórkemsýret ýchılıshesin kitap bezendirý mamandyǵy boıynsha sýretshi-grafık bolyp bitirgen ol óz kitaptaryn ózi bezendiredi.
