Qazaqstan Respýblıkasy Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstrliginiń buıryǵy №445

2013 jylǵy 27 jeltoqsan,  Astana qalasy «Jeńil ónerkásip» salasyndaǵy salalyq biliktilik sheńberin bekitý týraly Qazaqstan Respýblıkasynyń Eńbek kodeksi 138-4-babynyń 3-tarmaǵyna sáıkes buıyramyn: 1. Osy buıryqqa qosa berilgen «Jeńil ónerkásip» salasyndaǵy salalyq biliktilik sheńberi bekitilsin. 2. Qazaqstan Respýblıkasy Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstrliginiń О́nerkásip komıteti (B.A. Qasymbekov) zańnamada belgilengen tártipte: 1) Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde osy buıryqtyń memlekettik tirkelýin; 2) Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde osy buıryq memlekettik tirkelgennen keıin kúntizbelik on kún ishinde buqaralyq aqparat quraldarynda jáne «Ádilet» aqparattyq-quqyqtyq júıesinde resmı jarııalaýǵa jiberýdi; 3) Qazaqstan Respýblıkasy Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstrliginiń ınternet-resýrsynda osy buıryqtyń ornalasýyn qamtamasyz etsin. 3. Osy buıryqtyń oryndalýyn baqylaýdy ózime qaldyramyn. 4. Osy buıryq memlekettik tirkelgen kúninen bastap qoldanysqa engiziledi jáne resmı jarııalanýǵa tıis. Qazaqstan Respýblıkasy Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstriniń mindetin atqarýshy A. RAÝ. Qazaqstan Respýblıkasy Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstriniń mindetin atqarýshynyń 2013 jylǵy 27 jeltoqsandaǵy №445 buıryǵymen bekitilgen «Jeńil ónerkásip» salasyndaǵy salalyq biliktilik sheńberi 1. «Jeńil ónerkásip» salasyndaǵy salalyq biliktilik sheńberi (budan ári- SBSh) segiz biliktilik deńgeıin qamtıdy, bul Qazaqstan Respýblıkasy Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstriniń 2012 jylǵy 24 qyrkúıektegi № 373-ó-m jáne Qazaqstan Respýblıkasy Bilim jáne ǵylym mınıstriniń 2012 jylǵy 28 qyrkúıektegi № 444 birlesken buıryǵymen bekitilgen Ulttyq biliktilik sheńberine (budan ári – UBSh) sáıkes keledi (Normatıvtik quqyqtyq aktilerdi memlekettik tirkeý tiziliminde № 8022 bolyp tirkeldi, «Kazahstanskaıa pravda» gazetinde 2012 jylǵy 24 qarashada № 408-409 (27227-27228) jarııalanǵan). 2. SBSh-nyń negizgi baǵyty – jeńil ónerkásipte túpkilikti tutynýdyń básekeli ónimin qurýda jáne ótkizýde memlekettik jáne salalyq saıasattyń quraly bolý. 3. SBSh-da paıdalanylatyn negizgi termınder men uǵymdar: 1) bilim – oqý jáne jeke tájirıbesi arqyly aqparatty meńgerý nátıjesi, oqý nemese jumys salasyna qatysty faktilerdiń, qaǵıdattardyń, teorııa men praktıkanyń jıyntyǵy, biliktiliktiń baǵalanýǵa tıis bóligi; 2) UBSh – eńbek naryǵynda tanylatyn biliktilik deńgeılerin qurylymdalǵan sıpattaý; 3) ulttyq biliktilik júıesi – mamandardyń biliktiligine eńbek naryǵy tarapynan suranys pen usynystardy quqyqtyq jáne ınstıtýsıonaldyq retteý tetikteriniń jıyntyǵy; 4) tájirıbe – sanaly qyzmet, belgili bir ýaqyt aralyǵynda meńgerilgen jáne tıimdi paıdalanyla alatyn bilim men daǵdylar; 5) SBSh – salada tanylatyn biliktilik deńgeılerin qurylymdyq jaǵynan sıpattaý; 6) kásibı standart – kásibı qyzmettiń naqty salasynda biliktilik deńgeıine jáne quzyrettilikke, eńbek mazmunyna, sapasyna jáne jaǵdaılaryna qoıylatyn talaptardy aıqyndaıtyn standart; 7) ıkem – qyzmetti júzege asyrý jáne mindetterdi sheshý maqsatynda bilimdi qoldaný jáne quzyrettilik tanytý qabileti (logıkalyq, ıntýıtıvtik, shyǵarmashylyq jáne praktıkalyq oılaýdy qoldaný). 4. Jeńil ónerkásip salalarynyń strategııalyq maqsattary: 1) jumyskerlerdiń basqarýshylyq, ınjenerlik, tehnıkalyq jáne kásipkerlik kásibıligin arttyrý; 2) ǵylymı, jobalaý uıymdary, aralas kásiporyndar kooperasııasynyń turaqty mehanızmderin jáne olarmen ózara seriktestik is-qımyl qalyptastyrý; 3) stanoktardyń, quraldar men tehnologııalyq jabdyqtardyń parkin jańartý jáne qazirgi zamanǵy parkin qurý; 4) jeńil ónerkásiptiń básekege qabiletti ónimin jasaý. 5. SBSh-nyń mindeti kásiptik standarttardy odan ári ázirleý úshin jeńil ónerkásip salalarynyń qoldanystaǵy jáne perspektıvaly tehnologııalaryn eskere otyryp, qyzmetkerlerdiń fýnksıonaldyq minez-qulqyna, ıkemine, daǵdylaryna jáne bilimine qoıylatyn talaptardy aıqyndaý bolyp tabylady. 6. Salanyń ónimdi jasaý men iske asyrýdyń qoldanystaǵy jáne perspektıvaly tehnologııalardy qoldanýmen baılanysty negizgi óndiristik mindetteri: 1) normatıvtik tehnıkalyq qujattama ázirleý; 2) óndiris quraldaryn jetildirý jáne daıyndaý; 3) energııa únemdeıtin jáne «jasyl» tehnologııalar men materıaldardy paıdalaný; 4) jeńil ónekásip ónimin óndirý jáne ótkizý. 7. Problemalyq úlgidegi negizgi salalyq mindetter: 1) sala sýbektileri kooperasııasynyń básekege qabiletti modelderin ázirleý jáne iske asyrý; 2) kásiporyndardyń turaqty damý strategııalaryn ázirleý; 3) jumyskerlerdi kásibı deńgeıin turaqty túrde arttyrýǵa, sapaly jáne ónimdiligi joǵary eńbekke yntalandyrý júıelerin qurý; 4) ónertabystyq qyzmetti jáne utymdy etýdi uıymdastyrý; 5) ónimniń ózindik qunyn tómendetý, óndiristiń energııa tıimdiligin arttyrý; 6) jeńil ónerkásipti tıimdi basqarý ádisterin paıdalaný; 7) memlekettik-jeke menshik seriktestik mehanızmderin ázirleý jáne iske asyrý; 8) jeńil ónerkásip taýarlarynyń básekege qabiletti assortımentin damytý, ımporttyń ornyn basý. 8. SBSh mynadaı: 1) UBSh biliktilik deńgeıleriniń jeńil ónerkásipte qoldanylatyn jáne perspektıvaly tehnologııalardy eskere otyryp jumyskerdiń quziretterine, bilimderine, ıkemine jáne daǵdylaryna qoıylatyn talaptaryn naqtylaý; 2) SBSh-nyń tómengi biliktilik deńgeılerinen joǵary deńgeılerge aýysqan kezdegi talaptardyń sabaqtastyǵy; 3) jeńil ónerkásip jumyskerleriniń quzyretterine, bilimderine, ıkemine jáne daǵdylaryna qoıylatyn talaptar sıpattamasynyń bir maǵynalylyǵy, qısyndylyǵy jáne qysqalyǵy; 4) jeńil ónerkásiptiń barlyq kásiptik qyzmetter salasyna SBSh-nyń úlgilik talaptarynyń ámbebaptylyǵy, qolaılyǵy; 5) jumyskerlerdiń biliktilik deńgeıin arttyrýdy yntalandyrý qaǵıdattary eskerile ala otyryp ázirlendi. 9. SBSh SBSh-ǵa 1-qosymshaǵa sáıkes qurylym boıynsha resimdelgen sheńberlik qurylymdy bildiredi. SBSh kásiptik qyzmettiń jalpy sıpattamalarynyń árbir biliktilik deńgeıine arnalǵan sıpattaýdan turady, atap aıtqanda: 1) tulǵalyq jáne kásiptik quzyretter – bul kórsetkish jumykerdiń jalpy quzyretin aıqyndaıdy jáne mynadaı úsh negizgi kórinis berý dárejesi bar: basshylyqtyń qol astyndaǵy qyzmet; ózindik atqarýshylyq qyzmet; basqalarǵa basshylyq etý. 2) bilim – bul kórsetkish keshendi bolyp tabylady jáne bilimge qoıylatyn talaptardy aıqyndaıdy, kásiptik qyzmettiń mynadaı erekshelikterine baılanysty bolady: paıdalanatyn aqparattyń kólemi men kúrdeliligi; bilimniń ınnovasııalyǵy; olardyń abstraktilik dárejesi (teorııalyq jáne praktıkalyq bilimniń araqatynasy); onyń kórinis berý (biliktiliktiń bir deńgeıinen basqasyna aýysý) dárejesi kórsetkishterdiń quramdas bólikteriniń biriniń (kez kelgeniniń), ekeýiniń de nemese úsheýiniń ózgerýine baılanysty. 3) ıkem jáne daǵdy – bul kórsetkish keshendi bolyp tabylady jáne biliktilikke qoıylatyn talaptardy aıqyndaıdy, kásiptik qyzmettiń mynadaı erekshelikterine baılanysty bolady: kásiptik mindetterdi sheshý tásilderiniń kóptigi (ózgergishtigi), osy tásilderdi tańdaý nemese ázirleý qajettiligi; jumys jaǵdaıynyń belgisizdik jáne onyń damýynyń beımálimdigi dárejesi; onyń kóriis berý (biliktiliktiń bir deńgeıinen basqasyna aýysý) dárejesi kórsetkishterdiń quramdas bólikteriniń biriniń (kez kelgeniniń) nemese ekeýiniń de ózgerýine baılanysty. 10. Biliktilik deńgeıi belgili bir bilim berý baǵdarlamasyn ıgerý jáne/nemese praktıkalyq tájirıbe nátıjesi bolyp tabylady. Biliktilikti ósirý nemese árbir deńgeıde onyń beıinin ózgertý úshin tıisti lısenzııalary bar uıymdarda biliktiligin arttyrý jáne kadrlardy qaıta daıarlaý júıesiniń qosymsha bilim berý baǵdarlamalary boıynsha oqytý júrgiziledi. Biliktilik deńgeıi praktıkalyq jumys tájirıbesin meńgerýine, óz betinshe bilim alýyna jáne oqýyna qaraı ósýi múmkin. Bilim berý men oqytýdyń ártúrli nysandaryn esepke alý salalyq biliktilik júıelerniń ishinde júrgiziletin bolady. Derbes bilim berý traektorııasyn qurý jumyskerdiń bilimi men praktıkalyq tájirıbesin, biliktilikti arttyrý kýrstaryn eskerý arqyly júzege asyrylady, bul biliktilik deńgeıleriniń tininen de, kóldeneńinen deilgerileýine múmkindik beredi. Biliktilik deńgeıleriniń bilim berý jáne oqytýdyń ulttyq júıesi deńgeılerimen araqatynasy SBSh-ǵa 2-qosymshada kórsetilgen biliktilikke qol jetkizý kórsetkishi boıynsha aıqyndalady. 11. SBSh qajet bolǵan jaǵdaıda biliktiliktiń ishinde biliktilikterdiń salalyq talaptarynyń ereksheligi kórinis tabatyn kishi deńgeılerdi kózdedi. «Jeńil ónerkásip» salasyndaǵy salalyq biliktilik sheńberine 1-qosymsha Salalyq biliktilik sheńberiniń biliktilik deńgeıiniń sıpattamasy Kásibı qyzmeti salalary: 1) tabıǵı jáne hımııalyq talshyqtardyń ıirimi; 2) toqyma, trıkotaj jáne toqyma emes tósemder óndirisi; 3) ıirim jip, toqyma, trıkotaj, toqyma emes tósemderdi boıaý jáne árleý; 4) talshyqty materıaldardy alǵashqy óńdeý; 5) kıim, shulyq náskı buıymdary, bas kıim óndirisi; 6) aıaq kıim óndirisi; 7) galantereıa óndirisi; 8) bylǵary jáne úlbir óndirisi jáne olardan jasalǵan buıymdar. UBSh deńgeıi SBSh deńgeıi Kásibı qyzmeti salalary: 1) tabıǵı jáne hımııalyq talshyqtardyń ıirimi; 2) toqyma, trıkotaj jáne toqyma emes tósemder óndirisi; 3) ıirim jip, toqyma, trıkotaj, toqyma emes tósemderdi boıaý jáne árleý; 4) talshyqty materıaldardy alǵashqy óńdeý; 5) kıim, shulyq náskı buıymdary, bas kıim óndirisi; 6) aıaq kıim óndirisi; 7) galantereıa óndirisi; 8) bylǵary jáne úlbir óndirisi jáne olardan jasalǵan buıymdar. Jeke jáne kásibı quzyretine qoıylatyn talaptar Biligi men daǵdysyna qoıylatyn talaptar Biliýine qoıylatyn talaptar 1 1 Derbestigi: mindetterdi oryndaý barysynda óte tómen derbestik deńgeıinde tolyq basshylyq jasalatyn jumys Jaýapkershiligi: jumystardyń oryndalýy, óz qaýipsizdigi jáne basqalardyń qaýipsizdigi. Kúrdeliligi: nusqaýlyq boıynsha qatań jumys isteý: shıkizatty, jabdyqtardy, quraldardy jumysqa daıyndaý. Bir úlgidegi kúrdeli emes praktıkalyq tapsyrmalardy oryndaıdy, ózin-ózi baqylaý jáne ózin-ózi basqara bilý daǵdylaryn kórsetedi. Eńbek páni, ony ózgertý prosesteri jáne tıisti oryndaýshylyq áreketter toptamasy týraly bazalyq bilim. Qaýipsizdik jáne eńbekti qorǵaý jónindegi qaǵıdalardy bilý. 2 2 Derbestigi: belgili jaǵdaılarda belgili bir derbestigi bar, basshylyq jasalatyn jumys; basshylyq jasap oqytý. Jaýapkershiligi: qarapaıym tapsyrmalardyń oryndalý nátıjesi, óz qaýipsizdigi jáne basqalardyń qaýipsizdigi; qorshaǵan ortany qorǵaý jáne órtke qarsy qaýipsizdik boıynsha talaptardy oryndaý. Kúrdeliligi: qarapaıym bir úlgidegi mindetterdi oryndaý, jabdyqtarǵa otyn quıý, aýysymdy qabyldaý, jabdyqtardy tazalaý jáne jumys ornyn jınaý. Bir úlgidegi jeńil praktıkalyq tapsyrmalardy oryndaıdy, qarapaıym óndiristik jaǵdaılarda ózin-ózi baqylaý jáne ózin-ózi basqara bilý daǵdylaryn kórsetedi. Eńbek páni, qarapaıym úlgilik mindetterdi oryndaý kezinde nátıjelerge qol jetkizý quraldary men tásilderi týraly bazalyq bilim. Qaýipsizdik jáne eńbekti qorǵaý jónindegi qaǵıdalardy bilý. 3 3 Derbestigi: bir úlgidegi jaǵdaılarda jáne kásibı qyzmetterdiń basshylyq jasalatyn kúrdeli jaǵdaılarda derbes jumystardy júzege asyrý, oqytýlardy óz betinshe uıymdastyrý. Jaýapkershiligi: jumystardyń oryndalý nátıjesi; óz qaýipsizdigi jáne basqalardyń qaýipsizdigi; qorshaǵan ortany qorǵaý jáne órtke qarsy qaýipsizdik boıynsha talaptardy oryndaý. Kúrdeliligi: bir úlgidegi praktıkalyq mindetterdi oryndaý; bilim jáne praktıkalyq tájirıbesi negizinde tanymal tásilin tańdaý; О́ziniń kásibı qyzmet salasyna sáıkes negizgi tehnologııalyq prosesterdi júrgizý. Standartty praktıkalyq tapsyrmalardy oryndaıdy, daǵdylaryn jobalaý alǵa qoıǵan mindetterdi oryndaý tásilderin tańdaýdy kórsetedi. О́z kásibı qyzmetinde ónimdi shyǵarý tehnologııasy, jeńil ónerkásip. kásiporyndarynda eńbekti josparlaý jáne uıymdastyrý týraly bilimi. Qaýipsizdik jáne eńbekti qorǵaý jónindegi qaǵıdalardy bilý. 4 4 Derbestigi: baǵynyshty qyzmetkerlerdiń mindetterdi óz erkimen belgileýin, normalardy uıymdastyrý jáne iske asyrýdy baqylaýyn kózdeıtin, basshynyń basqarýymen normalardy iske asyrý boıynsha oryndaýshylyq-basqarýshylyq qyzmet. Jaýapkershiligi: normalardyń iske asyrý nátıjesi; óz qaýipsizdigi jáne basqalardyń qaýipsizdigi; qorshaǵan ortany qorǵaý jáne órtke qarsy qaýipsizdik talaptarynyń oryndalýy. Kúrdeliligi: jumys jaǵdaıyn óz betinshe taldaýdy talap etetin ártúrli úlgidegi praktıkalyq mindetterdi sheshý: óziniń kásibı qyzmeti salasyndaǵy kúrdeliligi túrli deńgeıdegi negizgi tehnologııalyq prosesterdi júrgizý, ujymdaǵy tálimgerlik jumys. Jartylaı fabrıkattar sapasyn jáne tehnologııalyq prosesterdi jáne daıyn ónimdi baqylaý Alynǵan tapsyrmalardy anyqtaıdy, baǵynyshtylardyń mindetterin belgileıdi, qyzmetteriniń nátıjesin baǵalaıdy, bilim jáne daǵdylardyń jetispeýin anyqtaıdy, qyzmetkerlerdiń kásipqoılyǵyn joǵarylatýǵa yntalandyrady. Kásibı mindetterdi qoıý jáne sheshý tásilderi, qaǵıdattary jáne amaldary týraly, óndiristegi qatynas etıkasy men psıhologııasy, eńbek ýájdemesi jáne yntalandyrý tásilderi týraly bilýi. Qaýipsizdik jáne eńbekti qorǵaý jónindegi qaǵıdalardy bilý. 5 5 Derbestigi: kásiporyn qyzmetiniń tehnologııalyq prosess ýchaskesi men strategııasy shegindegi basqarýshylyq qyzmet. Jaýapkershiligi: óz eńbegin baǵalaý jáne jetildirý, óziniń oqýy jáne basqalardy oqytý; óz qaýipsizdigi jáne basqalardyń qaýipsizdigi; qorshaǵan ortany qorǵaý órtke qarsy qaýipsizdik talaptaryn saqtaý. Kúrdeliligi: jumys jaǵdaılary ózgermeli túrli jaǵdaılarda sheshim tabý tásilderin tańdaý negizinde praktıkalyq mindetterdi sheshý. Jeńil ónerkásip ónimin óndirý tehnologııalyq prosesin uıymdastyrý boıynsha jumysty júrgizý, jobalaý, jańa jabdyqtardy tehnologııalardy jáne assortımennterdi ıgerý jáne endirý boıynsha jumystardy júrgizý, jeńil ónerkásip óndirisiniń tıimdiligin jáne ónim sapasyn arttyrý boıynsha uıymdastyrýshylyq - basqarýshylyq jumys. Tapsyrysty túsiný, jaǵdaıdy jáne óziniń is-qımyldaryn taldaý, sheshim qabyldaý jáne olardy iske asyrýǵa jaǵdaı jasaý, komandalyq jumys, basqarýshylyq jáne oryndaýshylyq kásipqoılyqty joǵarylatý turǵysynan qyzmetti baqylaý jáne túzetý daǵdylaryn kórsetedi. Kásibı jaǵdaılardy júıelik taldaý jáne jobalaý ádisnamasy, basqarýshylyq sheshimderdi qabyldaý tásilderi, ujym jáne ujymdyq qurylym týraly bilýi. Qaýipsizdik jáne eńbekti qorǵaý jónindegi qaǵıdalardy bilý. 6 6 Derbestigi: jumystar jóninde basqa ýchaskelermen kelisim jasaýdy boljaıtyn, kásiporyn qyzmetteriniń strategııasy sheńberindegi basqarýshylyq qyzmet. Jaýapkershiligi: mańyzdy ózgeristerge jáne damýǵa ákelýi múmkin qyzmet úderisterin josparlaý jáne ázirleý, qyzmetkerlerdiń kásipqoılyǵyn arttyrýǵa jaýapkershiligi. Kúrdeliligi: sheshim qabyldaý tásilderiniń ártúrliligin bolmaıtyn mindetterdi sheshýge baǵyttalǵan qyzmetter. Zerrteý jáne tájirıbeli eksperemental jumystardy júrgizý, óndiristi keńeıtýdi jobalaý jáne jańǵyrtý, jeńil ónerkásip assortımentin keńeıtý jáne jańartý, jańa tehnologııalardy endirý. Belgisizdigi joǵary áleýmettik jáne kásibı jaǵdaılarda jobalaý jáne sheshim qabyldaý, ózin-ózi basqarý mádenıeti, kommýnıkasııany uıymdastyrý jáne kózqaras- tardy kelisý, nátıjelerdi resimdeý jáne olarmen tanys- tyrý, qazirgi zamanǵy baǵdar- lamalyq ónimder men tehnıkalyq quraldardy paıdalaný daǵdylaryn kórsetedi. Áleýmettik jáne kásibı kúrdeli jaǵdaılarda birlesip taldaý, jobalaý jáne sheshim qabyldaý ádisnamasy, kommýnıkasııany uıymdastyrý jáne kózqarastardy kelisý, taldamalyq jáne jobalyq qujattamany resimdeý jáne tanystyrý tásilderi týraly bilýi. Qaýipsizdik jáne eńbekti qorǵaý jónindegi qaǵıdalardy bilý. 7 7-1 Derbestigi: sala qurylymyn jumys istetý jáne damytý strategııasyn qurýdy kózdeıtin basqarýshylyq qyzmet Jaýapkershiligi: mańyzdy ózgeristerge nemese damýǵa ákelýi múmkin qyzmet úderisterin josparlaý, ázirleý jáne onyń nátıjeleri. Kúrdeliligi: damý máselelerin sheshý, jańa tásilderdi ázirleý, ártúrli ádisterdi qoldanýdy kózdeıtin qyzmet. Jeńil ónerkásibi ónimderin ishki naryqqa ótkizý, jeńil ónerkásibi ónimindegi Qazaqstandyq qamtý úlesin ulǵaıtý, jergilikti klasterlerdi damýytý. Mindet pen problemalardy qoıý, ınnova- sııalyq tásilderdi, tujyrymdama jasaý jáne qyzmet strategııasy ádisterin qoldana otyryp, olardy júıeli túrde sheshý daǵdylaryn kórsetedi. Tujyrymdamany, strategııany, qyzmettiń fýnksıonaldyq modelderin qurý ádisnamasyn, jeńil ónerkásip úshin kadrlardy daıarlaý salasyndaǵy akmeologııalyq ádisterdi qoldana otyryp, mindetter men problemalardy qoıý men júıeli túrde sheshý tásilderi týraly bilim. Qaýipsizdik jáne eńbekti qorǵaý jónindegi qaǵıdalardy bilý. 7-2 Derbestigi: sala qurylymyn jumys istetý jáne damytý strategııasyn qurýdy kózdeıtin basqarýshylyq qyzmet Jaýapkershiligi: mańyzdy ózgeristerge jáne damýǵa ákelýi múmkin qyzmet úderisterin josparlaý, ázirleý jáne onyń nátıjeleri. Kúrdeliligi: damý máselelerin sheshý, jańa tásilderdi ázirleý, ártúrli ádisterdi qoldanýdy kózdeıtin qyzmet Jeńil ónerkásibi ónimderin syrtqy naryqqa ótkizý, jeńil ónerkásibi ónimindegi qazaqstandyq qamtý úlesin ulǵaıtý, jergilikti klasterlerdi damytý 8 8-1 Derbestigi: memlekettik aýqymdaǵy salanyń iri ınstıtýsıonaldyq qurylymdaryna jumys istetý jáne damytý strategııasyn qurýdy kózdeıtin basqarýshylyq qyzmet. Jaýapkershiligi: mańyzdy ózgeristerge nemese damýǵa ákelýi múmkin qyzmet úderisterin josparlaý, ázirleý jáne onyń nátıjeleri. Kúrdeliligi: damý máselelerin sheshý, jańa tásilderdi ázirleý, ártúrli ádisterdi qoldanýdy kózdeıtin qyzmet. Jeńil ónerkásibi ónimderin ishki naryqqa ótkizý, jeńil ónerkásibi ónimindegi qazaqstandyq qamtý úlesin ulǵaıtý, jergilikti klasterlerdi damytý. Júıelik jáne strategııalyq oılaýdy, logıkalyq ádisterdi, kásibı qyzmet pen ózara is-qımyldyń modelderin qurý men oryndaý ádisterin qoldana otyryp, ózara tıimdi sheshimderdi qabyldaý daǵdylaryn kórsetedi. Qyzmettiń jáne ózara is-qımyldyń kooperatıvtik júıelerin qurý, jeńil ónerkásip salasyndaǵy makroáleýmettik jáne makro-ekonomıkalyq júıelerdi úlgileý jáne basqarý ádisnamasy týraly bilim. Qaýipsizdik jáne eńbekti qorǵaý jónindegi qaǵıdalardy bilý. 8-2 Derbestigi: memlekettik aýqymdaǵy salanyń iri ınstıtýsıonaldyq qurylymdaryna jumys istetý jáne damytý strategııasyn qurýdy kózdeıtin basqarýshylyq qyzmet. Jaýapkershiligi: mańyzdy ózgeristerge nemese damýǵa ákelýi múmkin qyzmet úderisterin josparlaý, ázirleý jáne onyń nátıjeleri. Kúrdeliligi: damý máselelerin sheshý, jańa tásilderdi ázirleý, ártúrli ádisterdi qoldanýdy kózdeıtin qyzmet. Jeńil ónerkásibi ónimderin syrtqy naryqqa ótkizý, jeńil ónerkásibi ónimindegi qazaqstandyq qamtý úlesin ulǵaıtý, jergilikti klasterlerdi damytý.   «Jeńil ónerkásip» salasyndaǵy salalyq biliktilik sheńberine 2-qosymsha Biliktilikke qol jetkizý kórsetkishi Biliktilik deńgeıi Tıisti deńgeıdegi biliktilikke qol jetkizý joldary 1 Praktıkalyq tájirıbe jáne/nemese jumys ornynda qysqa merzimdi oqytý (nusqaý) jáne/nemese bastaýyshtan kem emes orta bilimi bolǵan kezde qysqa merzimdi kýrstar. 2 Praktıkalyq tájirıbe jáne/nemese negizgi orta bilimnen kem emes jalpy orta bilimi bolǵan kezde kásibı daıarlaý (bilim berý mekemesi negizinde qysqa merzimdi kýrstar nemese korporatıvti bilim berý) jáne/nemese eresekterdi qaıta daıarlaý. 3 Praktıkalyq tájirıbe jáne/nemese jalpy orta bilim nemese negizgi orta bilimniń negizinde tehnıkalyq jáne kásibı bilim nemese praktıkalyq tájirıbesiz jalpy orta bilim bolǵan kezde kásibı daıarlaý (bilim berý mekemeleriniń negizinde bir jylǵa deıin kásibı daıarlaý baǵdarlamalary boıynsha kýrstar nemese korporatıvti oqytý). 4 Joǵary dárejeli tehnıkalyq jáne kásibı bilim (qosymsha kásibı daıyndyq) jáne praktıkalyq tájirıbe. 5 Tehnıkalyq jáne kásibı bilim (orta býyn mamany), ortadan keıingi bilim, praktıkalyq tájirıbe, nemese joǵary bilim. 6 Joǵary bilim, praktıkalyq tájirıbe. 7 Joǵary bilim, praktıkalyq tájirıbe, nemese joǵary oqý ornynan keıingi bilim, praktıkalyq tájirıbe. 8 Joǵary bilim, praktıkalyq tájirıbe, nemese joǵary oqý ornynan keıingi bilim, praktıkalyq tájirıbe. Osy biliktilik deńgeıinde joǵary bilim «Bilim týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń 2007 jylǵy 27 shildedegi Zańy qabyldanǵanǵa deıin alynǵan joǵary bilimdi, sondaı-aq osy zańda belgilengen bilim deńgeıine sáıkes aıqyndalǵan joǵary bilimnen keıingi bilimdi qamtıdy. Buıryq Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde 2014 jylǵy 27 qańtardaǵy Normatıvtik quqyqtyq kelisimderdi memlekettik tirkeýdiń tizilimine №9093 bolyp engizildi.