Halqymyzdyń dástúrli mýzykalyq aspabyna nemis Rozemarıdiń qushtarlyǵyn oıatqan ne qudiret?
«Mýzyka sheksiz álem» ortalyǵynyń jetekshisi Ospan Súleımenuly «Egemenge» erikkennen bas suqpaıdy. Gazetimizdiń turaqty avtory ári óner janashyry redaksııaǵa únemi jaǵymdy jańalyqty jetkizýge asyǵady.
– M.О́temisov atyndaǵy oqýshylar saraıynda №1 Balalar mýzyka mektebiniń 1 Mamyr – halyqtar dostyǵy merekesine oraı «Aıaýly Astanam» atty jyldyq esep berý konserti ótti. Munda ult-aspaptar orkestri K.Kúmisbekovtiń «Mýzykalyq eskızder» jáne Gronadastyń «Ispan bıin» oryndady. Mádenıet qaıratkeri Sh.Qorǵanbekova jetekshilik etetin ujymnyń ónerine kórermen rızashylyǵy sheksiz. Dombyrashylar, jetigenshiler ansamblderi, ásirese, halqymyzdyń qasıetti kóne aspabynyń biri – qyl qobyzda oryndaýshylar erekshe áser qaldyrdy. Qorqyt atamyzdyń kúıin oryndaǵan 12 oqýshydan turatyn ansamblge belgili qobyzshy Raýshan Orazbaeva jetekshilik etedi, – dep sózin bir qaıyryp alǵan mýzykanttyń bizge aıtatyn áńgimesiniń qyzyq jerine áli jete qoımaǵanymyzdy ishteı sezip otyrmyz.
Sodan keıin: «Mynany kompıýterińizge kóshirip alyńyzshy» – dep taspany qolymyzǵa ustata saldy. Mundaǵy sýrettermen tanysyp shyqqanymyzda, ishinen syrtqy bet-pishimi qazaq deýge kelmeıtin ózge bir ulttyń ókilin kózimiz shaldy. Eýropalyq keskin-kelbeti orys shyǵar degen baılam jasatty. Búginde dombyra, qobyz t.s.s. dástúrli mýzykalyq aspaptarda óner kórsetip júrgen ózge ulttyń ókilderi az ba? Sondaı taǵy bir janmen tanystyrǵaly kelgen bolar degen oıymyzdy bólip jiberip, sózin ary qaraı jalǵastyrdy.
– Osy ansambldiń quramynda Germanııa elinen arnaıy kelgen Rozemarı Kraýze hanym qyl qobyzben óner kórsetkende, beıtanys qonaqtyń sheberligine bárimiz tańǵaldyq. Alǵashqyda bul kisini keshegi keńes tusynda Germanııaǵa bizden qonys aýdarǵan jerlesterimizdiń biri shyǵar dep topshylaǵandyqtan, onsha mán bere qoımaǵan jurt sońynan keremet bir jaǵdaıǵa tap boldy, – dep bizdi odan ári bilmekke jutyndyryp qoıdy.
«Sonaý Germanııaǵa birinshiden, qobyzdyń úni qalaı jetip júr? Ekinshiden, ózi nemis bola tura Kraýze hanym Qorqyt babamyzdyń kúıine sonshama qalaı ǵashyq bolyp qalǵan? Týrasyn aıtqanda, qyl qobyzda oınaý ekiniń birine buıyra bermeıdi. Bul halqymyzdyń eń qasıetti de kıeli aspaby sanalady. Sondyqtan muny ol qalaı úırengen, odan keıin basy bútin sol aspapty tańdaýynyń syry nede?» degen sansyz suraq sanany sabalaı jóneldi.
Suhbattasymyz oıymyzdy uǵyp qoıǵandaı. «Erteńine men bul kisimen ádeıi izdep baryp tanystym» dep estigennen góri, kórgendi aıtýǵa nyq bekindi.
«Germanııadaǵy Erlangen qalasy turǵynynyń negizgi kásibi dáriger, terapevt-psıholog ekenin estigenimde odan beter kóp nárseni bile túskim keldi», – dedi O.Súleımenuly. Onyń aıtýynsha, Rozemarı Kraýze ınternetten óziniń janyna jaıly mýzyka aspabyn izdeý arqyly bizdiń ulttyq aspaptyń qudiretine kóz jetkizipti. Alǵashqyda Mysyr eliniń mýzykalyq aspaby daýysyna qulaq túrip, sony taýyp alyp úırenedi. Biraq, birte-birte oǵan degen yntasy azaıa bastaıdy. Áser etpegen dybystan tez jalyǵady. Munan keıin janyna túriktiń syrnaıyn serik etip kóredi. Biraz ýaqyt munymen syrlas, muńdas bolǵan jan birde adamnyń ishki túısiginen asqan sezim joqtyǵyna kóz jetkizedi. Taǵy da baǵyn ınternetten synap kórýge bel býady. Janyna japyraqtaı jyly tıetin jaıly, jumsaq dybys izdeýge kirisedi. Kenet buryn-sońdy únin esh jerden estimegen bir áýenniń sıqyryna balqyp, lezde baılanyp qalǵan ol maqsatyna jetkenshe mazasyz kúı keshedi. Tehnologııanyń damyǵan zamanynda ınternet degenińiz asqaq armanyńyzdy janyńyzǵa ákelip baılap qoıatyn múmkindik emes pe? Sol arman osy aspappen birge kókiregine shýaq ornatqandaı. Áýeli ǵalamtor arqyly bul únniń ereksheligin anyqtap alǵysy keledi. Munan keıin qobyzdy izdeı kele, ol aspap Qytaı eliniń Úrimshi qalasynda turatyn uıǵyr sheberiniń jasaǵan aspaby ekendigin biledi. Oǵan tapsyrys bergen R.Kraýzeniń úsh aıdan soń sol oıy júzege asady. Alasurǵan kóńili shalqar aıdynǵa bólengen sheber keremet úndi aspaptyń qolyna túskendegi sátin aıtyp taýysa almaıdy. Súıip qalaǵan aspapta oınaýdy murat tutady. Úırenedi. Alaıda, ınternetten alǵan áser bólek te, ózi tartqandaǵy kúı odan múlde basqa sııaqty. Sóıtip júrgen ýaqytta, Avstrııanyń Gras qalasynda qyl qobyzshy Raýshan Orazbaeva jeke konsertin beredi degen habardy qulaǵy shalyp, arnaıy izdep baryp jolyǵady. Tanysady. Sodan bastap, qyl qobyzdy toqtamaı tartyp júredi. Avstrııada, Germanııada ustazymen kezdesken saıyn odan dáris alýyn ary qaraı jalǵastyra beredi. О́tken jyly tipti sol úshin Almatyǵa ushyp kelip, 2 apta taǵy da oqyp qaıtqan eken. Mine, izdenis nege jetkizedi? Bıyl óz ótinishimen Astana qalasynda ótken №1 Balalar mýzyka mektebiniń esep berý konsertinde óner kórsetip, qyl qobyzdyń keremetine bas ıgizgen qonaqqa munan keıin ne deısiz? Nemis qyzyna rahmet. Jurttyń sanasyn ýlaǵan eskiliktiń sarqynshaǵy degen jeleýmen kózin joıyp jibergisi kelgen keńestik saıasattyń sýmańdaǵan qylyshynan talaı márte moıny kesilmeı qalǵan qundylyqqa qurmet kórsete bilgeni úshin. Ulttyq mýzykalyq aspabynan, baıyrǵy dástúrinen qol úzip, moıny batystyń baıansyz jyltyraǵyna buryla bastaǵan keıbir jastarymyzǵa sol elderdiń ózi bizdiń rýhanı baılyǵymyzǵa bas ıip, baǵynyp jatqanyn dáleldep bergeni úshin.
Qazaq ulttyq óner ýnıversıtetiniń aǵa oqytýshysy, túrli halyqaralyq, respýblıkalyq baıqaýlardyń laýreaty, mádenıet qaıratkeri Raýshan Orazbaevamen áńgimeleskenimizde, sol sózderdi rastap berdi. «2012 jyly Avstrııanyń Gras qalasynda qyzym Toǵjanmen qobyz kúılerinen konsert bergenim esimde. Konsertten soń qasymyzǵa Rozemarı esimdi áıel kelip: «Qobyz úırengim keledi, qobyzdyń úni meniń júregimdi qozǵap, ishki rýhymdy oıatty» dedi. Men, árıne, úıreteıin dep nıet bildirdim, sebebi, qobyzdyń úninde rasynda da adamnyń júregin emdeıtin qudiretti kúsh bar. Men oǵan biraz sabaq berdim. Almatyǵa da kelip menen kóp nárse úırenip turdy. Jyl saıyn ózim Germanııa men Avstrııa jurtshylyǵy aldynda óner kórsetemin. Ondaǵy jurt meni taǵatsyzdana kútedi. Al endi, mine, dám-tuz buıyryp Rozemarı elordaǵa atbasyn tireýde. Ol meniń « Aqqý» atty shyǵarmashylyq jeke konsertimniń sátti ótýine sheksiz úles qosqan jan. Onyń ústine ulty nemis bola tura qyl qobyzdy aıryqsha qurmet tutqan osy bir ǵajap taǵdyrdyń shákirtterimmen birge ansamblde óner kórsetýi men úshin óte qýanyshty jaǵdaı. Rozemarı Qorqyttyń kúılerin shalqar sezimmen oınaıdy. Bul óte sırek kezdesetin qubylys» degen ustaz Astanaǵa kelgeli segiz aıdyń júzi bolyp qalǵanyn, osy merzimde №1 Balalar mýzyka mektebindegi qyl qobyz klasy boıynsha ansambl quryp úlgergenin aıtty. Qobyz ustaǵan Kraýze júregin maıdaı eritip áketken baba kúıi netken qudiretti edi!
Qarashash TOQSANBAI,
«Egemen Qazaqstan».
ASTANA.
Sýretti túsirgen Orynbaı BALMURAT.
Sodan keıin: «Mynany kompıýterińizge kóshirip alyńyzshy» – dep taspany qolymyzǵa ustata saldy. Mundaǵy sýrettermen tanysyp shyqqanymyzda, ishinen syrtqy bet-pishimi qazaq deýge kelmeıtin ózge bir ulttyń ókilin kózimiz shaldy. Eýropalyq keskin-kelbeti orys shyǵar degen baılam jasatty. Búginde dombyra, qobyz t.s.s. dástúrli mýzykalyq aspaptarda óner kórsetip júrgen ózge ulttyń ókilderi az ba? Sondaı taǵy bir janmen tanystyrǵaly kelgen bolar degen oıymyzdy bólip jiberip, sózin ary qaraı jalǵastyrdy.
– Osy ansambldiń quramynda Germanııa elinen arnaıy kelgen Rozemarı Kraýze hanym qyl qobyzben óner kórsetkende, beıtanys qonaqtyń sheberligine bárimiz tańǵaldyq. Alǵashqyda bul kisini keshegi keńes tusynda Germanııaǵa bizden qonys aýdarǵan jerlesterimizdiń biri shyǵar dep topshylaǵandyqtan, onsha mán bere qoımaǵan jurt sońynan keremet bir jaǵdaıǵa tap boldy, – dep bizdi odan ári bilmekke jutyndyryp qoıdy.
«Sonaý Germanııaǵa birinshiden, qobyzdyń úni qalaı jetip júr? Ekinshiden, ózi nemis bola tura Kraýze hanym Qorqyt babamyzdyń kúıine sonshama qalaı ǵashyq bolyp qalǵan? Týrasyn aıtqanda, qyl qobyzda oınaý ekiniń birine buıyra bermeıdi. Bul halqymyzdyń eń qasıetti de kıeli aspaby sanalady. Sondyqtan muny ol qalaı úırengen, odan keıin basy bútin sol aspapty tańdaýynyń syry nede?» degen sansyz suraq sanany sabalaı jóneldi.
Suhbattasymyz oıymyzdy uǵyp qoıǵandaı. «Erteńine men bul kisimen ádeıi izdep baryp tanystym» dep estigennen góri, kórgendi aıtýǵa nyq bekindi.
«Germanııadaǵy Erlangen qalasy turǵynynyń negizgi kásibi dáriger, terapevt-psıholog ekenin estigenimde odan beter kóp nárseni bile túskim keldi», – dedi O.Súleımenuly. Onyń aıtýynsha, Rozemarı Kraýze ınternetten óziniń janyna jaıly mýzyka aspabyn izdeý arqyly bizdiń ulttyq aspaptyń qudiretine kóz jetkizipti. Alǵashqyda Mysyr eliniń mýzykalyq aspaby daýysyna qulaq túrip, sony taýyp alyp úırenedi. Biraq, birte-birte oǵan degen yntasy azaıa bastaıdy. Áser etpegen dybystan tez jalyǵady. Munan keıin janyna túriktiń syrnaıyn serik etip kóredi. Biraz ýaqyt munymen syrlas, muńdas bolǵan jan birde adamnyń ishki túısiginen asqan sezim joqtyǵyna kóz jetkizedi. Taǵy da baǵyn ınternetten synap kórýge bel býady. Janyna japyraqtaı jyly tıetin jaıly, jumsaq dybys izdeýge kirisedi. Kenet buryn-sońdy únin esh jerden estimegen bir áýenniń sıqyryna balqyp, lezde baılanyp qalǵan ol maqsatyna jetkenshe mazasyz kúı keshedi. Tehnologııanyń damyǵan zamanynda ınternet degenińiz asqaq armanyńyzdy janyńyzǵa ákelip baılap qoıatyn múmkindik emes pe? Sol arman osy aspappen birge kókiregine shýaq ornatqandaı. Áýeli ǵalamtor arqyly bul únniń ereksheligin anyqtap alǵysy keledi. Munan keıin qobyzdy izdeı kele, ol aspap Qytaı eliniń Úrimshi qalasynda turatyn uıǵyr sheberiniń jasaǵan aspaby ekendigin biledi. Oǵan tapsyrys bergen R.Kraýzeniń úsh aıdan soń sol oıy júzege asady. Alasurǵan kóńili shalqar aıdynǵa bólengen sheber keremet úndi aspaptyń qolyna túskendegi sátin aıtyp taýysa almaıdy. Súıip qalaǵan aspapta oınaýdy murat tutady. Úırenedi. Alaıda, ınternetten alǵan áser bólek te, ózi tartqandaǵy kúı odan múlde basqa sııaqty. Sóıtip júrgen ýaqytta, Avstrııanyń Gras qalasynda qyl qobyzshy Raýshan Orazbaeva jeke konsertin beredi degen habardy qulaǵy shalyp, arnaıy izdep baryp jolyǵady. Tanysady. Sodan bastap, qyl qobyzdy toqtamaı tartyp júredi. Avstrııada, Germanııada ustazymen kezdesken saıyn odan dáris alýyn ary qaraı jalǵastyra beredi. О́tken jyly tipti sol úshin Almatyǵa ushyp kelip, 2 apta taǵy da oqyp qaıtqan eken. Mine, izdenis nege jetkizedi? Bıyl óz ótinishimen Astana qalasynda ótken №1 Balalar mýzyka mektebiniń esep berý konsertinde óner kórsetip, qyl qobyzdyń keremetine bas ıgizgen qonaqqa munan keıin ne deısiz? Nemis qyzyna rahmet. Jurttyń sanasyn ýlaǵan eskiliktiń sarqynshaǵy degen jeleýmen kózin joıyp jibergisi kelgen keńestik saıasattyń sýmańdaǵan qylyshynan talaı márte moıny kesilmeı qalǵan qundylyqqa qurmet kórsete bilgeni úshin. Ulttyq mýzykalyq aspabynan, baıyrǵy dástúrinen qol úzip, moıny batystyń baıansyz jyltyraǵyna buryla bastaǵan keıbir jastarymyzǵa sol elderdiń ózi bizdiń rýhanı baılyǵymyzǵa bas ıip, baǵynyp jatqanyn dáleldep bergeni úshin.
Qazaq ulttyq óner ýnıversıtetiniń aǵa oqytýshysy, túrli halyqaralyq, respýblıkalyq baıqaýlardyń laýreaty, mádenıet qaıratkeri Raýshan Orazbaevamen áńgimeleskenimizde, sol sózderdi rastap berdi. «2012 jyly Avstrııanyń Gras qalasynda qyzym Toǵjanmen qobyz kúılerinen konsert bergenim esimde. Konsertten soń qasymyzǵa Rozemarı esimdi áıel kelip: «Qobyz úırengim keledi, qobyzdyń úni meniń júregimdi qozǵap, ishki rýhymdy oıatty» dedi. Men, árıne, úıreteıin dep nıet bildirdim, sebebi, qobyzdyń úninde rasynda da adamnyń júregin emdeıtin qudiretti kúsh bar. Men oǵan biraz sabaq berdim. Almatyǵa da kelip menen kóp nárse úırenip turdy. Jyl saıyn ózim Germanııa men Avstrııa jurtshylyǵy aldynda óner kórsetemin. Ondaǵy jurt meni taǵatsyzdana kútedi. Al endi, mine, dám-tuz buıyryp Rozemarı elordaǵa atbasyn tireýde. Ol meniń « Aqqý» atty shyǵarmashylyq jeke konsertimniń sátti ótýine sheksiz úles qosqan jan. Onyń ústine ulty nemis bola tura qyl qobyzdy aıryqsha qurmet tutqan osy bir ǵajap taǵdyrdyń shákirtterimmen birge ansamblde óner kórsetýi men úshin óte qýanyshty jaǵdaı. Rozemarı Qorqyttyń kúılerin shalqar sezimmen oınaıdy. Bul óte sırek kezdesetin qubylys» degen ustaz Astanaǵa kelgeli segiz aıdyń júzi bolyp qalǵanyn, osy merzimde №1 Balalar mýzyka mektebindegi qyl qobyz klasy boıynsha ansambl quryp úlgergenin aıtty. Qobyz ustaǵan Kraýze júregin maıdaı eritip áketken baba kúıi netken qudiretti edi!
Qarashash TOQSANBAI,
«Egemen Qazaqstan».
ASTANA.
Sýretti túsirgen Orynbaı BALMURAT.
