Ásirese poezııa álemine salyp ketken óshpes órnegi, muqalmas murasy erekshe aqynnyń shyǵarmashylyǵynda aıtylǵan qazaqtyń muńyna, qazaqtyń bolashaǵyna, teńsizdik pen ádiletsizdiktiń qandy sheńgeline arandaǵan ultynyń ýaıymyna qatysty tolǵamdar, tolǵanysty oramdar keshegi zamanǵa ǵana emes, dáp búgingi bizdiń kezeńge, bizdiń qoǵamǵa arnap aıtylǵandaı.
Aqyndyq tabıǵaty eshkimge uqsamaıtyn, ózindik joly dara, óz aldyna bıik shyńǵa aınalǵan Maǵjan Jumabaevtyń basqasyn aıtpaǵanda, «Jatyr» degen bir ǵana óleńinen aqynnyń óz halqy úshin janynyń qandaı deńgeıde kúızelip, kúńirengenin ańǵarý ońaı.
«Basqa jurt aspan-kókke
asyp jatyr,
Kiltin óner-bilim ashyp jatyr.
Biri – aı, biri – juldyz, biri kún bop,
Jaltyrap kókten nuryn
shashyp jatyr.
Talasyp óner-bilim alyp jatyr,
Kúnbe-kún alǵa qaraı baryp jatyr.
Ot jegip, kókte ushyp, sýda júzip,
Táńiriniń rahmetine qanyp jatyr»,
– deıdi aqyn.
Sonaý HH ǵasyrdyń bas kezindegi qazaqtyń ótkir máselesine ózegi kúıip otyryp jazylǵan osy óleńdegi aıtylǵan túrli túıtkil búgingi qoǵamymyzda bar ekeni, onyń óńin bermeı, eńserilmeı turǵany jalǵan ba? Oza shaýyp, tóske órlep turǵan talaı eldiń qataryna qosylamyz degen talabymyzdyń taýy shaǵylyp turǵanyn nesin jasyramyz? Demek aqyn óz óleńi arqyly búgingi tirligimizdi ýaqyt talabyna saı qamdaýymyz kerek ekenin meńzep turǵanyna shek keltire almaımyz. Budan biz aqynnyń táni ólse de rýhy, jany óz qazaǵymen birge jasap kele jatqanyn uǵamyz.
«Baılaryń myńdy aıdaǵan
shalqyp jatyr,
Bar malyn bolystyqqa
sarqyp jatyr.
Barymta, urys-keris, kisi óltiris –
Ishinde sorly qazaq qalqyp jatyr.
Keń jeri kúnnen-kúnge quryp
jatyr,
Sur jylan bar qan-sólin
soryp jatyr.
Astana, jurt bılegen adamdardy
Táńiri kúnnen kúnge uryp jatyr»,
– degen joldardaǵy kórsetilgen qynjylys pen kúıinish týdyrar kórinister qazirgi qazaq qoǵamynda kezdespeıdi degenge kim senedi? Túrli qıturqy jolmen baıyp, sol dúnıesiniń arqasynda bılikke umtylyp, qoly jetken bıligin odan ári baıýdyń kózine aınaldyryp jatqandar, kisi óltirý, daý-damaı, urlyq-qarlyq, jerimizdiń asty-ústiniń qan-sólin qalaǵanynsha soryp semirip, qarapaıym halyqqa shekesinen qarap júrgender búginde az ba?!
Myna tómendegi shýmaq ta búgingi qazaq qoǵamyna oı salýǵa tıis.
«Shákirtter medresede
shirip jatyr,
Qaıdaǵy eski nusqa kórip jatyr.
Oqyǵan, din izdegen baıǵus shákirt
Jemtikshi quzǵyn bolyp
kirip jatyr»,
deıdi aqyn.
Moıyndaýymyz kerek, jarytyp din baǵa almadyq. Jas shákirtter arasynda týra jolǵa túse almaı, árkimniń jetegine erip, aıdaýyna kónip júrgender qazirgi qazaqstandyq qoǵamdaǵy ótkir máselelerdiń biri retinde kún tártibinde turǵany ótirik pe?
О́z zamanynda azaptyń, qýǵyn-súrginniń neshe atasyn kórgen, «Jetse eger qorqynyshty qara túnim, Bassa dert, álim quryp shyqpaı únim, Kóńil ashar, keýdeme jan kirgizer, О́leń – meniń Sholpanym, Aıym, Kúnim», – dep ómirdegi bar úmitin óleńmen baılanystyryp, jaýhar dúnıeler qaldyrǵan aqyn Maǵjan qazaq qoǵamynyń búgingi bıiginen qarap tur.
Maǵjandy oqý, Maǵjanǵa oralý – ult rýhyn kóterý, túp tarıhyńdy bilý, halyq bolyp saqtalyp qalýdyń jolyn izdeý, Alty Alashtyń kirshiksiz taza, adal armanyn túsiný, qazaqqa shynaıy qyzmet etýdiń ozyq úlgisin bilý, buzyq ári búkir pıǵyldylardyń jeteginde ketpeý amalyna den qoıý.
Ádebıet álemi arqyly tárbıe isindegi olqylyqtardy joıý jumysynda Maǵjannyń poezııasyn keńinen paıdalanýdy bir mindet retinde qarastyrý qolǵa alynýǵa tıis. Bul el bolashaǵy úshin asa mańyzdy.
