Qyrǵyz halqynyń shoń aqyny, sańlaq sazgeri ári ánshisi Toqtaǵul Satylǵanovtyń týǵanyna 150 jyl tolý toıy IýNESKO tizimine kirip, keńinen atalýda.
1986 jylǵy qazan aıynyń sońǵy aptasynda Qazaqstanda Qyrǵyz ádebıeti men mádenıetiniń kúnderi ótti. Bul alqaly jıynǵa qyrǵyz týǵandardy «adamzattyń Aıtmatovy» atanǵan uly qalamger Shyńǵys aǵa Aıtmatov bastap kelgen edi. Bul kez Shyńǵys Tóreqululynyń bir kitaptan soń bir kitap týyndatyp, qoly da, joly da júrip turǵan jemisti de jeńisti kezeńi bolatyn. Aıtmatov álemine boılaǵan oqyrman qaýym – qazaq jurty jan dúnıesin jańǵyrtyp, sanada selt etip bas kótere bastaǵan ulttyq namystyń ushqynyn kóńil qundaǵyna uıalata bastaǵan shaq týǵan.
Sol kezde odaq boıynsha óziniń taralýy jaǵynan 300 myń danadan erkin asyp, báıge basyn bermeı, ulttyq ustahana kórigin dúrildetip turǵan jastar gazeti – «Lenınshil jas» jańadan «Suhbat-telefon» degen aıdar ashyp, onyń aıasynda ultymyzdyń ulaǵatty tulǵalarynyń alǵashqy tolqyny oqyrman qaýymǵa júrekjardy peıilin kórsetip te tastaǵan-dy. Halyq pen basylym arasynda rýhanı altyn kópir ornaǵan.
Gazettiń redaktory, sardar basshy Seıdahmet Berdiqulov ejelden Shyńǵys aǵamyzǵa ini-dos, úzeńgi joldas bolatyn. Árqashan ozyq oıy alda júretin, jańalyq ataýly dese qashanda aqmyltyq azamat, qýatty qalamger Seıdaǵań Shyńǵys Aıtmatovpen osy «Suhbat-telefon» aıdarynda gazet atynan ıntervıý alýǵa aldyn ala qam jasap, redaksııa qyzmetkerleri jabyla jumys jasap, zańǵarǵa qoıar saýaldardyń destesin jasadyq. Bul jumysqa sol kezde «Lenınshil jastyń» ádebıet jáne óner bólimin basqaryp otyrǵandyqtan men jetekshilik jasaıtyn bolyp bekitildim.
Kúnder ótkenshe bizder Shyńǵys aǵamyzǵa qoıylatyn júzge jýyq suraq daıyndap, elep-eksheýdiń arqasynda sonyń 70-ke jýyǵyn bólek daıyndap, qunttap, qundaqtap aldyq. Seıdaǵań kúnderdiń qorytyndysynda Shyńǵys aǵamyzben kezdesip, bul jolǵy buıymtaıdyń jaı-japsaryn aıtyp, ýádelesetin bolyp sonda ketti. Túske taman kóńildi oraldy. «Shyqań kelisti, «bul bir tosyn tásil eken, ýaqytty utýǵa da qolaıly, ári jańalyǵy da jan qyzyqtyrar jaqsy eken, onyń ústine shetelge is-saparǵa júrer kezim, meniń de ýaqytym shekteýli edi», dep qýanyp qaldy. Al, batyrlar, bul bir qyzyqty da kúrdeli sapar bolǵaly tur, daıyndalyńdar, eń áýeli ishki daıyndyq kerek, úırengenderiń men úırenbekteriń osy jerden kórinedi», dep Seıdaǵań bizge tolqı qarady.
Biz – Seıdahmet aǵa Berdiqulov, men jáne gazettiń fototilshisi Rahymbaı Hanalıev úsheýimiz qajetti asaı-múseıimizdi alyp, esik aldyna asyǵys shyǵa berdik. О́ıtkeni, Shyńǵys aǵamen kelisim boıynsha ony Uzynaǵashtyń uzyn dańǵylynyń boıynda, qara joldyń qaıqańǵa kóteriler tusynda kútip alyp, onymen bir mashınada otyryp, ulyq jolaýshyny joldan qaldyrmaı daıyndap alǵan suraqtarymyzdy sol kólik ishinde qoıyp, syr-suhbatty radıo-reporterge jazyp almaqpyz.
Esik aldynda bizderge Aqseleý Seıdimbekov aǵamyz kezdesti. «Sáke, bir qyzyqty da ǵajap saparǵa ketip bara jatyr ekensizder, shirkin-aı, men de ileser edim, reti kelse» dep aldymyzdy orady. Seıdaǵań qashanda jańalyqty, ásirese, jastar gazetine qajet jańalyq pen tosyndyqty basqaǵa syr etip ashpaýǵa daǵdylanǵan jan bolatyn. «Aqa, onyń ras, bizdiń de kóńilimiz daýyl kúngi teńizdeı, oqyrmandy oqys qýantýǵa degen jastar basylymynyń ádetin óziń de bilesiń, osy joly da sol dástúrden attaı almaı turmyz, renjime, biraq Shyqańa qoıar saýalyń bolsa, seniń atyńnan qoıýǵa daıynbyz» dedi. Aqseleý aǵamyz suraq jazylǵan qaǵazyn maǵan usyna berdi. Daıyndalyp kelgen eken. Qozǵalyp kettik.
Kóńil qobaljýly, qýanyshty tolqyn da boıymyzda jeleń jamylyp, júgirip-júgirip ketedi. Endi she, jıyrmasynshy ǵasyrdyń uly qalamgerimen betpe-bet kezdesip, emin-erkin suhbat almaqpyz. Reti kelse dastarqan jaıyp, dám-tuz usynbaqpyz.
Bir kezde Uzynaǵashtyń bıigine kóteriler dańǵyldyń burylysynan qara «Volga» shyǵa keldi. Tura umtyldyq. Qonaqtyń mashınasy kelip toqtap, ishinen jolǵa yńǵaıly sporttyq shalbar kıip, tor kózdi kúzdik matadan pıdjak kıgen Shyqań shyǵa berdi. Japyrlaı amandasyp jatyrmyz. «Al, Saıdahmad, urysta turys joq demeı me qazaq baýyrlar, men seniń kóligińe otyraly, áńgimeni de bastaı bereli, sen, О́tógón inim, mashınniń aldyna otyryp, suraqtaryńdy qoıa bergin, biz Saıdahmad aǵań ekeýmiz áńgimeni bastaı bereli, meniń mashınama myna Rahań otyrsyn, onyń ishinde jeńgeleriń Marııam men kenje ulym Eldar bar», dep sapar barysynyń tizginin qolyna aldy. Sálden keıin aq pen qara eki «Volga» qara joldyń boıynda quıryq tistesip aǵyp bara jatty.
Osy sapar qorytyndysy meniń avtorlyq jazýymda «Jol muraty – jetý» degen atpen suhbat bolyp, ertesine «Lenınshil jastyń» birinshi betinen bastalyp, úshinshi betin tolyq alyp jaryq kórdi. Bul syr-suhbatqa el oqyrmandarynan bes júzge jýyq hat keldi. Maqala belgili jazýshy Baqytjan Momyshulynyń aýdarmasynda orys tilinde «Lenınskaıa smena» gazetinde jarııalandy. Bul endi basqa áńgimeniń soraby.
Osy sapar barysynda Shyńǵys aǵamyzǵa qoıylǵan 70-ke jýyq suraqtyń ishinde joǵaryda aıtqan Aqseleý aǵamyzdyń da saýaly bar bolatyn. Ol saýalynda kókiregi shejire, kóńili murajaı, bilgir de ilgir Aqseleý aǵamyz qazirgi túrkologııanyń jaı-japsaryn aıtyp, «Biz otandyq túrkologııa ǵylymyn jeke-jeke bólip alyp qarastyryp, shashyrańqylyq pen shatasýǵa urynyp júrgen joqpyz ba, óz tarıhymyzdy ózimiz qashan túbegeıli zerttep, zerdeleı alamyz, otandyq túrkologııanyń tynysy qalaı, qaıtip ashylady» degen saýal qoıǵan-dy. Men bul suraqty sol kúıinde Shyńǵys aǵaǵa jetkizdim.
Bul kúnde aıaýly da asyl aǵalardyń ekeýi de aramyzda joq. Biraq suraq qaldy. Bul suraq áli de kún tártibinde. Tolyq jaýaby Shyńǵys aǵada arman kúıinde aıtylsa, Aqseleý aǵamyz da osy suraqtyń túıinin tarqatý úshin talaı ter tókti. Endi osy suraqtyń jan-jaqty tolymdy da qonymdy jaýabyn berer jas urpaq, jańa tolqyn keldi dep oılaımyn. Jas tolqyn jasqanbaı qımyldasa, joǵymyzdyń talaıy tabylyp, tolaıy molyǵa túser edi.
Túrki akademııasynyń osy bas qosýy qyrǵyzdyń uly aqyny, kúresker tulǵa Toqtaǵulǵa arnalyp bastalýynda ýaqyttyq nyshan, kóńilge úmit uıalatar senimge bastaıdy. Qyrǵyz-qazaq ádebıetindegi asyl arnalar, ulttyq dástúrler, halyqtyq bolmys bir-birimen etene egiz, ejelden enshiles. Toqtaǵul jyrlaryndaǵy taý sýyndaı tasqyn, dala jelindeı ańqyldaq samal, qazynaly kerýenniń kóz jaýyn alar júgindeı jaqutty teńeýler men baqytty baıandaýlar bizdi alys-alys zamandarǵa, arǵy da baǵzy bastaýlarǵa qaraı alyp ketedi. Kóne túrkilerdiń saryny men dabyly, aǵymy men saǵymy, batyrlar jyrlarynyń san alýan shuǵylaly boıaýy boıymyzǵa juqqandyqtan qos halyqtyń qazynasy ákemizdiń únindeı, anamyzdyń tilindeı, janymyzdyń dilindeı.
Alyp Manastyń tulpar minip, tý alǵan uly beınesin uly manasshy Saıaqbaı Qaralaev tańdy-tańǵa qosyp yrlaǵanda qazyna-qarttyń mıllıon joldyq uly týyndysyn kózi botalap otyryp tyńdaǵan abyz qalamger Muhań – Muhtar Omarhanuly Áýezovtiń qaharman qaıratkerligin Shyńǵys aǵa ǵumyr boıy aýzynan tastaǵan joq. Sol úshin qyrǵyz týǵandarǵa shoń rahmat deıdi qazaq halqy.
Toqtaǵul jalamen japa shegip, ıtjekkenge aıdalyp, orystyń alyp jazýshysy Lev Tolstoı baqılyq bolǵan jyly tar qapastan qashyp shyǵyp, týǵan jerin betke alǵanda Qarqaralynyń qalyń ormanyn tór etken qazaq baýyrlarǵa kelip, aı jatyp, aryǵan kóńilin semirtip, kún jatyp, kidi kúnderdiń muzyn jibitip, qazaqtyń áni men kúıin kókirek saraıyna qondyryp, ata jolymen at minip, shapan kıip attanǵan. Uzynaǵashtyń uzaq jolynda ony baýyrym alystan aryp-ashyp keledi dep kútip alyp, baýyryna basyp, qapaly júrektiń qaıta jyrlaýyna qulaq ashqan ótken ǵasyrdyń Gomeri atanǵan uly Jambyldyń peıili men qamqorlyǵyn qyrǵyz baýyrlar áli kúnge umytqan joq. Sol úshin qazaq jurty qyrǵyz týǵandarǵa úlken rahmet aıtady.
Kezinde Jambyl men Toqtaǵuldyń jyrlary men yrlary, Toqtaǵul men Kenenniń keń tynysty ánderi dombyra men qomýzdyń qos ishegindeı bolyp, qatar kúmbirlep, qatar samǵaǵan. Bul kúnde sol abyzdar aramyzda joq, biraq olardyń máńgilik týyndylary bir-birimen ıyq tiresken qazaq jáne qyrǵyz Alatooyndaı bolyp qatar asqaqtaıdy. Bul bas qosý Toqtaǵul salǵan toqtaýsyz joldy qazaq eliniń jańa astanasyna alyp keldi. Toqtaǵul jyrlary azattyq pen erkindik ańsaǵan qyrǵyz-qazaq jurtynyń tý ustar týyndylary bolǵany keshe bolsa, odan beridegi zamanda qyrǵyz poezııasy ulttyq qaınarlaryn sýaltqan joq. Qıly kezeńderde de qyrǵyz yrlary qıqýlap qyrǵa shaýyp, júrek qazyǵyna at baılaýmen keledi.
Bul ásire myrzalyq sóz emes, men kezinde qyrǵyz poezııasynyń kórnekti ókilderi Súıinbaı Eralıevtiń, Sooronbaı Júseevtiń, Jolon Mamytovtyń, Maıramhan Abylqasymovanyń, Qambaraly Bobýlovtyń, Akbar Rysqulovtyń, Marhabaı Aamatovtyń kóptegen jyrlaryn qazaqshaǵa aýdarǵanmyn. Oıshyl ǵalym, aǵa-dos, akademık Ǵarıfolla Esim aıtqandaı: «qyrǵyz jyryn qazaqsha kóshirgenmin».
Qyrǵyz poezııasy Manas zamanynan beri at ústinen túspeı, eńký-eńký jer shalyp, egeýli naıza qolǵa alyp, tebingisi terge malshynyp kele jatqan júırik te jigerli poezııa. Esimderi atalǵan shaıyrlardyń bári Toqtaǵul atalaryna at shaldyryp, syry ketpes syndarly sybaǵadan aýyz tıgen. Quıryq-jaly tógilip, baýyry byrt-byrt sógilip, erteńge qaraı eminip, týý bıikten kórinip kele jatqan qyrǵyz yrlary beldeýge at baılaǵan qazirgi kezeńderde de árqashan erýli.
Al, árige baqsaq, Toqtaǵul týyndylaryndaǵy taqyryptyq týystyq, poetıkalyq boıaýlar men dástúrli teńeýler men salǵastyrýlar, jyrlaý ádisindegi halyqtyq saryndar men sazdar eki eldiń de poetıkalyq tarıhynda shendes, endes, etene jaqyn, erekshe tutas. Qıly zamandarda qıǵash tartqan tustarymyz bolǵanmen, kórkemónerde bura tartyp, buryla shapqan kezimiz bolǵan joq. Aıyldy jyrmen terbegen qyrǵyz aqyndarynyń yrlaryn qazaq dalasynyń darhan jeli qazaq aýyldaryna da qapysyz jetkizip turǵan. Sonyń ishinde eki alyp – Jambyl men Toqtaǵuldyń týyndylary ýaqyt jaǵynan úndes, zaman jaǵynan úıles, saıasat jaǵynan kúıles.
Al, batyrlyq dastandar men el tarıhyn ekshegen shyǵarmalarynda Toqtaǵul da, Jambyl da quıryq tistesip qatar shapqan qazanattarǵa uqsaıdy. Elshil, halyqshyl peıil men ultshyl nıet qazaq-qyrǵyz jyrlarynyń negizgi altyn arqaýy desek, órshil kóńil men arshyl armannyń telqońyr tizgini búgingi qazaq-qyrǵyz aqyndarynyń qýatty qoldarynan túsken joq. Sondyqtan da, qyrǵyz yrlary bizge qazaq jyrlaryndaı ári jaqyn, ári ystyq.
Kezinde «ádebıetter dostyǵy – halyqtar dostyǵy» degen urannyń aıasynda kóp jumys tyndyrylǵan bolatyn. Týysqan halyqtar ádebıetiniń damý tendensııalary men órkendeý úrdisterin táýelsizdik jyldarynda birshama shabandatyp aldyq. Azattyqtyń alǵashqy jyldaryndaǵy alasapyran kúnder men odan keıingi naryqtyq qatynastar kezeńindegi materıaldyq kedeılik rýhanı kedeıliktiń aıylyna qońsy qondy. Sol kezderde arnaly bastaýlar, uly dástúrler birshama báseńsip, Toqtaǵul jyrlary aıaq sýytqandaı bolǵan.
О́z tarıhymyzǵa óz kózimizben qaraý, burynǵylardy zerdeleý barysynda ulttyq múddeni erekshe eskere otyryp, saraptama jasaý, túrkiniń ortaq tarıhyn jasaý barysynda búgingi damyǵan aqparattyq-tehnologııalyq múmkindikterdi barynsha paıdalaný, túrkologııanyń tynysyn ashatyn jas túrkologtardyń qataryn jasaqtaý, túrki tilderimen qatar Birikken Ulttar Uıymynyń negizgi tilderin meńgergen ulttyq kadrlardy qatarǵa tartý, ortaq túrki ensıklopedııasyn túzý, ortaq ǵylymı-saraptamalyq basylym shyǵarý sekildi mańyzdy jumystardy júzege asyratyn qolaıly kez keldi.
Kezinde Shyńǵys Aıtmatov armandaǵan, táýelsizdik jyldarynda Elbasymyz Nursultan Ábishuly Nazarbaev tereńnen qozǵaǵan, ózi bas bolyp, «Tarıh tolqynyn» jańa zaman jelimen terbegen, «Ǵasyrlar toǵysynda» túrki jurtynyń basqalardan moıny ozyq, ilimi ilgeri bolýyna erekshe nazar aýdarǵan, túbi bir túrki jurtynyń birligi men yntymaǵyna basa mán berip, álemdik-túrkilik ıdeıasyn bastaǵan kemel kezeń esik ashty.
Shańyraǵy ortaq osy ordanyń túndigi árqashan túrýli bolsa dep armandaımyz. Túrkilik ıntegrasııa bir-birimizge úrke qaraýdy qajet etpeıdi. Túrki mádenıetiniń kredosy bizdiń kóne tarıhymyzda, kósheli baıanymyzda jatyr. Biz atalas týystardyń alystap ketken balalary sekildimiz. Qaıta tabyssaq qushaǵymyz ashyq bolmaǵy lázim. Ásirese, qazirgi kezeńde, árkim týysyn baýyryna tartyp, aıtaqshylardyń daýysy aıǵa shaýyp jatqanda túrkilik tutastyq kerek-aq.
Toqtaǵul konferensııasynda aıtylǵan oılar men túıindelgen pikirler, bas qosý qorytyndysyndaǵy alda atqarylar is-sharalar jónindegi júıeli tujyrymdar júzege assa, aǵa urpaq armandaǵan uly isterdiń ulaǵatyn keıingi urpaq kóretin bolady degen senim bar. «Taýdan panasy bardyń, tastan júregi bar» degen sózge baqsaq, Túrki akademııasynyń aldyndaǵy turǵan keleli mindetterdi el bolyp eńserip, kóp bolyp kóterip ketetinimiz aıdan anyq.
Osy jazba basyndaǵy syr-suhbatta Shyńǵys Aıtmatov: «Meniń shetelge saparǵa shyqqanda ala júretin eki pirim bar: biri «Manas», ekinshisi, ustazym Muhtar Omarhanuly Áýezov», dep aǵynan jarylǵany bar. Bul sóz oǵan deıin de ártúrli nusqada aıtylyp, jazylyp júrgenmen, negizgi núktesi sonda qoıylǵan bolatyn. Shyńǵys aǵamyz aıtqan bul sóz óshpes ósıetteı bolyp keıingi býynnyń da júrek túkpirinen oryn aldy. Biz bul úshin qyrǵyz baýyrlarǵa dán rızamyz. Konferensııanyń atbaılar sózi de, toqtar tiregi de osynaý abyzdar arasyndaǵy altyn kópirge aınalǵan aıshyqty sózderge kelip quıylyp jatty.
Aqyndar aǵasy atanyp, «ashýly Groznyı patshadaıyn» degen Muqaǵalıdyń máńgilik tirkesine keıipker bolǵan Ábdilda Tájibaevtyń:
«Basymda meniń aq qalpaq,
Oıýlap shetin syrǵyzǵan.
Meniń de betim jap-jalpaq,
Aıyrmam qaısy qyrǵyzdan», – degen ár qazaqtyń júreginde júrgen jaqsy sóz osy bas qosýda da jarq etip kórinip, jalt etip janymyzdy baýrap, zalda otyrǵan egizdiń syńaryndaı eki jurttyń perzentteri bir-birine kúle qarasa, folklorlyq-etnografııalyq top oryndaǵan qyrǵyz-qazaq kúıleri bas qosýdyń kórkemdik notalaryna óz naqyshtaryn órnektep saldy.
Jalpy, qyrǵyz-qazaq dostyǵy bizdiń týystas ádebıette, sonyń ishinde poezııada aıqyn kórinip, aıqulaqtanyp kózge túsedi. Qazaq-qyrǵyz aqyn-jazýshylarynyń dostyǵy men ózara qarym-qatynasy keshe ańyzdaı edi, búgin sál báseń tartqany kóńil pernesin qaǵyp-qaǵyp ketedi. Degenmen, júrgen iz, qansonarda túsken súrleý kónermek emes. Búgingi qyrǵyz ádebıetiniń ókilderi osynaý dástúrli dańǵylǵa sońǵy kezderi at izin jıirek sala bastady. Biz osyǵan qýanamyz. Biz osyǵan senemiz. Biz osyǵan saı «syıǵa – syı, syraǵa – bal» degen tirkesti qaıyra tiriltemiz.
Qyrǵyz jurtynda baıtaq ólkege jaryq berip turǵan Toqtaǵul atyndaǵy alyp GES bar. Ol qazaq dalasyna da jaryq pen jylý taratyp tur. Toqtaǵul jyrlary da qyrǵyz-qazaq jurtyna jaryq pen jylý taratyp turǵan rýhanı alyp GES. Bul jaryq pen jylý eshqashan sónbeıdi. О́ıtkeni, onyń qýaty qos halyqtyń júrek shaqpaǵynan ot alady.
О́tegen ORALBAIULY,
aqyn, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri.
Alataýdyń bulbulyna arnaldy
Qyrǵyz jurtynyń aıtýly aqyny, jyrshysy, sazgeri, ústem kúshtiń talaı taýqymetin tartqan Toqtaǵul Satylǵanovtyń 150 jyldyq mereıtoıy elordadan bastaý aldy. Bir zamandary: «Qazaq pen qyrǵyz bir týǵan, aınaldym qazaq elinen», dep ózi aıtqandaı, bul ataýly sharaǵa Túrki akademııasy uıytqy bolǵanyn aıta ketsek deımiz. Alǵashqy sózdi akademııanyń prezıdenti Darhan Qydyráli alyp: «Túrki akademııasynyń basty maqsattarynyń biri – Túrki álemine ortaq tulǵalardy túgendeý, eńbekterin jınaqtaý, sońǵy býynǵa tanytý», dedi. Shynynda, eldiktiń arqasynda túp tamyry bir túrki jurty osyndaı bir ádemi úrdisti jalǵastyrý ústinde. Aıtýlylarynyń mereıtoılaryn bir eldiń sheńberimen shektep qalmaı, osylaısha qoldasa kóterip jatýy mereıińdi ósiredi eken. Buǵan Qyrǵyz elinen arnaıy kelgen Mádenıet, aqparat jáne týrızm mınıstri Kámıla Talıevanyń sózi dálel bolǵandaı. Ol bir zamandary Toqtaǵul Sibirge aıdalyp, sol jaqtan eline qaıtqanda qazaq topyraǵyna taban tirep, Saryarqany kesip ótip, Balqash boıyn jaǵalap kele jatqanda baýyrlary ystyq qushaǵyn ashyp, qamqor bolǵanyn tilge tıek etip, mereıtoıyn elordada bastap ketýi týystyqtyń jarasymy dep tebirendi. Osydan soń qonaqtardan taǵy da professor Magıra Amerdınova, Qyrǵyz halyq ártisi Salamat Sadyqova jáne Anash Qadyrova syndy belgili rýhanııat ókilderi Toqtaǵul álemin áńgimeledi. Qazaq eli jaǵynan Túrki aqsaqaldar keńesiniń múshesi Ádil Ahmetov qazaq pen qyrǵyzdyń arasyndaǵy dostyq jaıyn tereńnen qozǵap, Muhtar Áýezov pen Shyńǵys Aıtmatovtyń syılastyq sátterine toqtaldy. Al aqyn О́tegen Oralbaev Toqtaǵul týraly keń tolǵanyp aıtty (sózdiń nusqasy gazette berilip otyr). Ulttyq Ǵylym akademııasynyń korrespondent-múshesi, qyrǵyz ben qazaq ádebıetin jan-jaqty zerttep, keleli pikirler aıtyp júrgen Baýyrjan Omaruly Toqtaǵul Satylǵanovtyń shyǵarmashylyǵyna tereńdep baryp, Jambyl, Toqtaǵul, Kenen, basqa da taý tulǵaly alyptarymyz týraly aǵynan jarylyp, bulardyń bári adamdyq bıikten adamzattyq bıikke kóterilgenin naqty dáıektermen alǵa tartty. Akademıkter Seıit Qasqabasov pen Ǵarıfolla Esim, kórnekti aqyn Nesipbek Aıtuly eki eldiń arasyna altyn kópir bolǵan aqyn-jyraýlar, qoǵam qaıratkerleri jaıly pikirlerin bildirdi. Toqtaǵul Satylǵanovtyń 150 jyldyq mereıtoıyna arnalǵan arnaıy medalin zerdeli ádebıettanýshy Baýyrjan Omarulynyń óńirine taǵyldy. Sońy Túrki akademııasynyń janynan qurylǵan «Qorqyt» ansambli mereıtoıǵa shashý retinde qazaq kúılerin asqaqtatyp, Toqtaǵuldyń ásem sazdaryn áýeletti. Súleımen MÁMET, «Egemen Qazaqstan».
