Tanym • 30 Qyrkúıek, 2022

Momyshulynyń maıdandasy

294 ret
kórsetildi
5 mın
oqý úshin

Alapat maıdan alqymnan alǵan tusta soǵysqa attanǵan qazaq batyrlary bir ananyń balasyndaı kún keshti. Sondaı bir jyly áńgimeni dańqty batyrymyz Baýyrjan Momyshulymen birge soǵysqan Sársenbaı Qańtarbaıuly aıtqan edi. Erligi kópke úlgi kónekóz qarııa Jetisýdyń týmasy. Búgin, mine sol esti oqıǵany tarqatatyn sát kelgen syńaıly.

Momyshulynyń maıdandasy

Jyldar urshyǵyn jyldam aınal­dyr­ǵanymen sol aıaýly sátter kóz aldy­nan alystaǵan emes. Áıgili Baýyrjan Momyshulymen qarýlas bolyp, Ekinshi dúnıejúzilik soǵys aıaqtal­ǵannan keıin de birneshe ret kezdesip, ekeýlep maıdandas baýyrlaryna degen saǵynyshyn basqan. Tipti ataqty partızan Qasym Qaısenovpen Ulan aýdanynda júzdesip, ótken kúnniń esteliginen syr tartqan eken. Sol sátterdiń bári búginde jań­ǵyryq sekildi.

Jalpy, jetisýlyqtarǵa Sársenbaı Qańtarbaıulynyń esimi jiti tanys. Jeńis kúni áýeli qarııanyń úıinen bas­talady. Urys dalasynda kórsetken erligin oqýshylar maqtanysh tutyp, jyrlap ta júr. Artyndaǵy urpaqtary ata ónegesin ómirlik ustanyma aınal­dyrǵan. Qaıda barsa da qaranar qarııa­nyń batasynsyz is bastalmaıdy.

Osy rette Sársenbaı Qańtarbaı­uly jylnamasyna úńilsek. Aqylman aqsaqal 1924 jyly 10 mamyrda Kóksý aýdanynyń Balpyq bı kentinde dúnıege kelgen. 1942 jyly Muqyry orta mektebin támamdap, 18 jasqa tolǵannan Semeı oblysynyń Aıagóz qalasyndaǵy №1 qazaq polkinde kishi komandırlerdi daıyndaıtyn áskerı kýrsta 6 aı oqıdy. Ol jerden serjant ataǵyn alady.

Bir jyldan keıin ıaǵnı 1943 jyly Túrikmenstannyń Mary qalasyndaǵy pýlemetshiler ýchılıshesine aýystyrylyp, onda 6 aı tájirıbeden ótedi. Kýrsta sarbazdarǵa saıası sabaqpen birge salmaǵy 65 kılo, uzyndyǵy 2 metrlik iri kalıbrli stanokty pýlemettiń qurylysyn tanystyrady. Nátıjesinde, bilim-biligi kóterilip, starshına ataǵyn alǵannan keıin maıdanǵa suranady. Biraq jasyna baılanysty ony soǵysqa jibermeıdi. Soǵys órti tutanyp, el qıyn jaǵdaıǵa tap bolǵan shaqta jas sarbaz shydap otyra almaıdy.

Jaýyngerlik jolynda, úzdiksiz jattyǵýlar barysynda aty ańyzǵa aınalǵan batyr Baýyrjan Momysh­ulymen kezdesip, pikirlesedi. Batyr atamyz onyń qan maıdanǵa baryp, shaıqasqa qatyssam degen tilegine qoldaý bildiredi. Keıin oǵan 37 jaýynger berilip, sol jaýyngerlerdi 3 aı boıy túrli áskerı jattyǵýlarǵa úıretedi. Jastardy soǵys oıynyna baýlý merzimi aıaqtalysymen óz bólimshesine oralyp, qan maıdanǵa attanady. Ol soǵys kezinde «Katıýsha» atty joıǵysh qarýdy basqarǵan. Sársenbaıdyń qolyna «№49» degen «Katıýsha» berilgen.

1943 jyldyń sońynan 1944 jyldyń jeltoqsan aıyna deıin Máskeýden basqa, Polsha, Lıtva, Latvııa, Rýmynııa, Estonııada beıbitshilik ornatýǵa qaty­s­qan. Ol 1944 jyly Gýmbınnen qalasynda jaralanyp, gospıtalǵa túsedi. «Oqqa túspes buryn qorqý degendi bilmeıtinmin. Jaralanǵannan keıin baryp qaýiptiń, jazymnyń ne ekenin uqtym», deıdi qarııa áńgimesinde. Sonda 6 aı emdelip, 1945 jyly gospıtaldan shyǵady. Bul sát Jeńis kúnine dál keledi. Sóıtip, maýsymnyń 24-i kúni Máskeý qalasyndaǵy Qyzyl alańda Jýkovtyń basqarýymen ótken Jeńis sherýine qatysyp, aýylyna II toptaǵy soǵys múgedegi bolyp oralǵan.

Soǵystaǵy erligi úshin «Otan so­ǵysy» ordeni, «Ekinshi dúnıejúzilik so­ǵys­­tyń ardageri», I-II dárejeli «Eń­bek arda­geri», «Astanaǵa – 10 jyl» sekil­­­di birneshe medalmen marapattalyp, Ekinshi dúnıejúzilik soǵystyń 60 jyl­­dyq mereıtoıynda «Kóksý aýdany­nyń Qurmetti azamaty» ataǵyn alǵan.

Sársenbaı Qańtarbaıuly men Baýyrjan Momyshuly ekeýi 1944 jyly qańtar aıynyń 22-si kúni jaralanyp, bir gospıtalda emdeledi. Birge Jeńis kúnin qarsy alyp, elge oralady. Otbasylaryna aman-saý oralǵannan keıin bir-birimen jıi kezdesip, emen-jarqyn sóılesip, úlken otbasy bolyp aralasyp turǵan eken.

Soǵystan keıin qarııa 1945-1951 jyldar aralyǵynda Jarshapqan aýylyndaǵy mektepte dene shynyqtyrý pániniń muǵalimi bolyp jumys isteıdi. 1951-1954 jyldar aralyǵynda Jar­kent pedagogıkalyq ýchılıshesiniń bilim jetildirý kýrsynda oqyǵan. 1952 jyly Alǵabas aýylynyń orta mektebinde muǵalim bolady. Qarııany aýyldastary ulaǵatty ustaz retinde de qurmetteıdi. Talaı bilikti shákirtti tárbıelep shyǵarǵan. Búginde olardyń deni úlken qyzmette otyr.

1955 jyly Alǵabas aýyldyq keńesinde hatshy, esepshi qyzmetin atqarǵan. Odan keıin sol eldi mekende poshta bastyǵy bolyp qyzmet etken. Jan jary Bátıha Núsipqyzy ekeýi 9 balanyń ata-anasy. Olardan búginde 25 nemere, 45 shóbere taraǵan.

 

Jetisý oblysy