Qanysh Sátbaevtan keıin Ulttyq ǵylym akademııasyn basqarǵan, eldegi energetıka ǵylymynyń negizin salyp, Qazaqstandaǵy birtutas energııa júıesin jasap ketken akademıktiń esimin jerlesteri árdaıym maqtan tutady. Sonyń bir kórinisi – Baıanaýyldyń Máshhúr Júsip aýylynda ashylǵan Shapyq Shókın atyndaǵy ólketaný mýzeıi. Negizi ǵalymnyń shyn esimi – Imam Shafıǵ eken. Keńes ókimeti tusyndaǵy ateıstik kózqarastar uly tulǵany esimin ózgertýge májbúr etken.
Akademıktiń qamqorlyǵyn kórgen azamattardyń biri, aqyn, shyǵystanýshy Baǵdat Dúısenov osy ıgilikti iske bastamashy bolyp, mýzeıdi ashty. Qalamger stýdent shaǵynda ǵalymnyń úıinde uzaq jyldar turyp, eńbekke aralasqanǵa deıin Shapyq atanyń shapaǵatyna bólengenin únemi esine alyp júredi. Aǵa aldyndaǵy boryshynyń óteýi retinde týǵan jerde mýzeı ashý kópten bergi armany bolǵan eken.
– Aýylda kezinde Máshhúr Júsip atamyzdyń murajaıy boldy. Ony Máshekeńniń tuńǵysh nemeresi Tólebaı Sharapıev aýyl azamaty Naǵı Ahmetbekovpen birlesip 1968 jyly ashqan ǵoı. Tólebaıdy kezinde áýlıe atamyz «Júrsem – aıaǵym, tursam – taıaǵym», dep erkeletken eken. Murajaı áýeli Tólebaı aǵanyń úıinde ornalasyp, keıin aýyldyq mádenıet úıine, mekteptegi kabınetterge kóshiriledi. 1993 jyly jeke nysan salynyp, tolyqqandy mýzeı boldy. Al 2017 jyly Eskeldidegi kesene janynan jańadan zamanǵa saı ǵımarat salynyp, ǵulamanyń mýzeıi túgeldeı soǵan ornalasty. Osylaısha, aýyldaǵy álgi ǵımarat bos turyp qalǵan edi. Aýyldyq mekteptiń balansyna berilgen soń oqý ornynyń dırektory Sábıt Kenjelın habarlasyp, meniń ıdeıamdy júzege asyrýdyń ońtaıly sáti týǵanyn aıtty. Sóıtip qarjy taýyp, qajet jádigerlerdi jıystyryp, Shapyq atamyzdyń atyndaǵy osy mýzeıdi ashtyq, – deıdi Baǵdat Dúısenov.
О́zi mýzeıge Almatydan ǵalymnyń jazý ústeli men oryndyǵyn, shkafyn alyp kelgen. Sondaı-aq munda tuńǵysh energetıktiń bıýsti, jeke portfeli, kostıým-shalbary, shlıapasy, kózáınegi, taspıyǵy, taqııasy, qalamsaby, radıoqabyldaǵyshy, qoljazbalary men kitaptary qoıylǵan.
Jalpy, Máshhúr Júsip aýylynan muqym Ertis-Baıan óńirine ǵana emes, elimizge tanymal tarıhı tulǵalar shyqqan. Ataqty Aıtbaqınder áýleti (Ámire Aıtbaqın qazaqtan shyqqan tuńǵysh dıplomdy dáriger), bolystar – Boshtaı, Qusaıyn men Ábitúsip, Pavlodar ýezdik sotynyń tóraǵasy bolǵan Muqysh Boshtaev, ǵalymdar Ermuhan Bekmahanov, Qabıbolla Ospanov, Qýańdyq Máshhúr Júsip, Merýert Ábýseıitova, óner ıeleri Qýat jáne Sýat Ábýseıitovter, Ábjalap dıýana, Máshhúr Júsiptiń janazasyn shyǵarǵan Ábáıdildá qajy sekildi dinı tulǵalar jáne taǵy da basqa azamattar jaıly tarıhı derekter men jazbalar arhıvterden jınastyrylyp, mýzeıge kóshirmeleri qoıylǵan. Materıaldardyń kóbi ortalyq memlekettik arhıvten alynypty. Aldaǵy ýaqytta ondaǵy qordy el azamattary tolyqtyra túspek nıette.
Mýzeıdiń jabdyqtalýyna «Eýroazıattyq energetıkalyq korporasııasy», «Oljabaı batyr» qory qarjylaı kómek kórsetken. Al ashylý saltanatyna kóppen birge ǵalymnyń qyzy Maral Shókına, shákirti Baqytjan Tobaıaqov, Baıanaýyl aýdanynyń ákimi Serik Batyrǵojınov qatysty.
Bir áttegen-aıy, búginde Shapyq atamyzdyń atynda Almatyda murajaı joq. Otandyq energetıkanyń negizin salyp qana qoımaı, Qazaqstandaǵy bolashaq energııa qýatynyń birtutas júıesin engizip ketken tulǵanyń esimin qadirleı almaý – eldigimizge syn. Ǵulamanyń kózi tirisinde Qazaq energetıka ǵylymı-zertteý ınstıtýtynda ashylǵan murajaı-kabınet oqý orny satylyp ketken soń jabylyp qalǵan. Baǵdat Dúısenovtiń aıtýynsha, qazir sony qalpyna keltirý oılastyrylýda. Alaıda demeýshilerdiń tabylmaýynan jobany júzege asyrý ázirshe múmkin bolmaı tur.
Pavlodar oblysy,
Baıanaýyl aýdany,
Máshhúr Júsip aýyly
