Oqıǵaǵa oraılas oı

Serik PIRÁLIEV, Abaı atyndaǵy QazUPÝ rektory, Ulttyq ǵylym akademııasynyń korrespondent-múshesi, pedagogıka ǵylymdarynyń doktory, professor. Almaǵaıyp zamanda alǵa bastar  jol izdegen talaı-talaı alpaýyt elderdiń tyǵyryqqa tirelip otyrǵany –  shyndyq. Dúnıejúzilik ekonomıkalyq daǵdarys, halyqaralyq saıasattaǵy  shıelenis, rýhanı-mádenı damýdaǵy irkilis kóptegen halyqtardy, olardyń saıasatkerlerin alańdatady. Osyndaı qystalań sátte tyń jol  izdeý úderisi eýrazııalyq keńistikte de áldeqashan bastalǵan bolatyn. О́ıtkeni, mynaý jahandaný zamanynda múddeleri uqsas, halyqtary etene tanys, geosaıası jaǵdaılary jaqyn memleketterdiń  ýaqyt synyna birlesip qana tótep bere alatyndyǵyn oıy alǵyr, kóregen  saıasatkerler túsine bastaǵan edi. Biraq, osy oıdy júzege asyratyn  naqty baǵytty Qazaqstan memleketiniń kemeńger basshysy N.Á.Nazarbaevtyń birinshi bolyp nusqaǵany – tarıhı shyndyq. Toqsanynshy jyldary-aq bizdiń Elbasymyz bul ıdeıany M.V.Lomonosov atyndaǵy Máskeý memlekettik ýnıversıtetinde oqyǵan dárisinde jalpaq jurtqa jarııa qylǵan. Sony lepke, oıǵa qonar oralymdy  usynysqa memleket basshylary, ár eldiń saıasatkerleri eleń etkenimen, bul baǵytta eleýli ister qolǵa alyna qoımady. Árkim óz halqynyń qamyn, óz eliniń ǵana erteńin oılaýdan asa almady.  N.Á.Nazarbaevtyń eýrazııalyq elderdiń ortaq múddesin oılap, ortaǵa salǵan oıtúrtkisin jete baǵalamaı keldi. Sóıtip, arada jyldar ozdy. Ýaqyt ótken saıyn  Qazaqstan Prezıdentiniń kemel oıynan  shyqqan kóregen ıdeıasynyń durystyǵy aıqyndala tústi. Endi, mine, Prezı­den­timiz N.Á.Nazarbaevtyń bastamasymen osy bir elder arasyn jaqyn­datar, bereke, birlikke shaqyrar, ujymdasyp, uly maqsatqa um­tyl­dyrar qundy qujatqa Qazaqstannyń bas qa­lasynda qol qoıyldy. Demek, Elbasymyzdyń sarabdal saıasaty, sańlaq oıy saltanat qurdy. Qaıyrly bolǵaı! Eýrazııalyq ıntegrasııalyq úderisterdi keńeıtýdi kózdeıtin, barlyq memleketterdiń múd­deleri eskerilgen Eýrazııalyq ekono­mıkalyq odaq týraly sharttyń bizdiń egemendi elimizge de bereri mol ekenine kámil senemiz. Eń aldymen, bul qujat aıasynda atqarylar isterdiń elimizdiń erteńi – jastarǵa tikeleı qatysy bar dep oılaımyn. Bastysy – qaıratty, qarymy mol jastar úshin jumys oryndary kóbeıedi, jas mamandardyń da súıikti isimen aınalysýyna múm­kindik molaıady. Bilim alý keńis­tigi keńıdi. Talapty jastar Eýra­zııalyq odaqqa múshe elderdiń kez kelgen qalasynda erkin júrip, turyp, bilim ala alady, ǵylymı jumyspen aınalysýlaryna keń jol ashylady. Kórshiles elderdiń, olar arqyly basqa jurttardyń da rýhanı qundylyqtaryn, ǵylymı jetistikterin, mádenıeti men ádebıetin,  ónerin jetik bilýge zor múmkindikter alady. Meniń oıymsha, Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq qurý týraly shartqa qol qoıylýy – jarqyn bolashaqtyń kiltin qolǵa alý. Endi osy ıgilikti durys paıdalanyp, árkim óz salasynda aıanbaı eńbek etýi tıis. Almaty.

El qýaty artady

Lázzat NURDAÝLETOVA, №17 mekteptiń quqyq jáne qoǵamtaný pániniń muǵalimi. Prezıdent Nur­sul­tan Nazarbaevtyń osydan 20 jyl buryn aıtqan ıdeıasy san kedergiden ótip kúni keshe As­ta­nada Qazaqstan, Re­seı, Belarýs memleketteri pre­zı­dentteriniń Eýrazııalyq odaq qurýǵa qol qoıý rásimimen júzege asty. Bul biz úshin ǵana emes Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqqa múshe bolǵan úsh elde turatyn mıllıondaǵan halyq úshin úlken qýanysh. Muny el ekonomıkasyn órkendetýge ashylǵan jarqyn jol dep túsingen durys. Onda esh saıasatsyz taza ekonomıkalyq qa­rym-qatynas bolady. Son­dyqtan, búgingi qoǵamnyń qoz­ǵaý­shy kúshiniń biri bıznesmender álemdik rynokqa ashylǵan joldy tıimdi paıdalanar dep úmit artamyz. Tek zańnama sheńberinde adal da taza eńbek mu­ratqa jetkizetinin este ustaǵan lázim. Osynaý ıgilikti te­le­dıdardan kórip otyryp bir baıqaǵanym, atalǵan úsh el basshylary kóńildi boldy. Jarqyn júzderinen el úshin atqarylǵan jaqsylyqtyń nyshany bilinip turdy. Táýbe! О́rkenıet jolynda damyǵan elderdegideı bizdiń elde de tabys kózi ústi-ústine ashylsa – halqymyz baı da qýatty turatyny haq. Elde barshylyq mol bolsa quba-qup. Sondyqtan eshqandaı kúdiksiz Elbasyna artqan senimimizdi burynǵydan da arttyryp Elbasymyzǵa ilese bilsek nur ústine nur. Taldyqorǵan.

Úılesimdilik qashanda jaqsylyqqa bastaıdy

Borıs KAMYNIN, «Aqtóberentgen» AQ strategııalyq damý jónindegi dırektory. Bizdiń kásiporyn bu­rynnan da táýelsiz memleketterge ónim­derin ótkizip júrgen ón­diris orny edi. Biz Keńes Odaǵy kezin­de ónim­derimizdi Eýro­pa elderine deıin shyǵa­ryp júrdik. Odaqtas respýb­lıka­lar­dyń ekonomıkalyq baılanysy úzilgennen keıin birqatar óndi­ris oryndarynyń turalap qalǵa­ny shyndyq. Keshegi Belarýs, Reseı, Qazaqstan arasyndaǵy Eýrazııalyq eko­nomıkalyq odaq týraly shartqa qol qoıý úlken mańyzdy oqıǵa. Ekonomıkalyq kúrdeli ýaqyt­ta óziniń tóte jolyn tapqan Qa­zaq­stan beıbitsúıgish úrdisin jalǵas­tyrdy. Birigýdiń, birlesýdiń qa­shan­da ilgeri kúnge aparatynyn Reseı, Belarýs, Qazaqstan bas­shy­larynyń kezdesýi dáleldeı tústi. Bizdiń rentgen zaýytynyń ónimi qashanda suranysqa ıe. Biz sońǵy kezderi medısınalyq keshenderdi rentgen apparattarymen qamtamasyz etýge kóshtik. Eýra­zııa­lyq odaqtyń keli­sim­deri óndiristi jańa múm­kindikterge bastaı­dy. Búkil elimiz boıyn­sha birden-bir rent­gen apparatyn shyǵa­ratyn kásiporyn re­tin­de biz eksporttyq múm­gindigimizdi paıdalana alamyz. Kásip­oryn jumysshylary Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq týraly shart­qa qol qoıylýyn shyn nıeti­men qoldaıdy jáne bizdiń yqpal­das­tyǵymyzdyń tıimdiligin ańǵarady. «Aqtóberentgen» zaýyty ónimderin Eýropaǵa, qala berdi Reseıge shyǵarady. Biz sonymen maqtana alamyz. Bizdiń kásiporynda tuńǵysh ret on alty qımaly tomograf shyǵaryldy. Bizdiń zaýyttan shyq­qan jyljymaly medısınalyq keshen kórshiles elderimizge de jiberiledi. Eýrazııalyq odaq­ shartyna qol qoıyl­ǵan­nan keıin «Aqtó­be­rentgen» zaýytynyń boıyna da qan júgiretinine senemin. Aqtóbe.

Integrasııa – turaqty damý kepi li

Qylyshbaı BISENOV, Qorqyt Ata atyndaǵy Qyzylorda memlekettik ýnıversıtetiniń rektory, tehnıka ǵylymdarynyń doktory, professor. Elbasy Nursultan Ábish­uly Nazarbaev kóter­gen bastama óz nátıjesin berdi. Elordamyz Astanada Qazaq­stan, Reseı, Belarýs memle­ket­teriniń basshylary Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqqa qol qoı­dy. Prezıdentimiz usynǵan eýra­zııalyq ıntegrasııa ıdeıasy – Eýrazııa halyqtarynyń ǵasyrlar boıy jalǵasyp kele jatqan tatý kórshilestik jáne ózara syılastyq dástúrlerine negizdelgen. Sondaı-aq, kórshiles memleketterdiń ekonomıkalyq yqpaldastyǵyn belsendi de satyly túrde odan ári keńeıtýdiń sara joly. Prezıdent Nursultan Nazarbaev júzege asyrǵan kópvektorly saıasattyń formýlasy bir jaǵynan, Qazaqstannyń tabıǵı baılyqtaryna, geografııalyq jaǵdaıyna, qýatty adam kapıtalyna, ekinshi jaǵynan, Eýrazııa memleketterimen ıntegrasııany satyly ári júıeli túrde tereńdete júrgizýine múmkindik týǵyzady. Eýrazııalyq odaq elimizdiń óz taýarlaryn syrtqy naryqqa shyǵarý arqyly ekonomıkany jańa deńgeıde jańǵyrtýdyń tıimdi joly bolyp tabylady. Sonymen qatar, tabıǵı resýrstarǵa baı mem­leketimizdiń ınves­tı­sııalyq tartymdy­lyǵyn arttyrý ar­qy­ly ońtaıly ınves­tı­sııa­lyq klımatty qalyp­tastyrady. Qazirgi tańda eko­no­mıkalyq ıntegrasııa jańa, meılinshe turaqty da ádi­letti álemdik naryqty qalyp­tastyrýdyń basty quraly tez ózgerip bara jatqan búgingi dúnıe «bilim ekonomıkasyna» kóshýge, ozyq tehnologııalardy endirý men taratýǵa, ınnovasııalyq damýdyń áleýetterin tıimdi paıdalanýǵa mol múmkindikter týdyrýda. Máselen, Qazaqstan, Reseı jáne Belarýs elderiniń joǵary, orta jáne kásiptik bilim týraly dıp­lomdardy ózara taný týraly kelisimi jumys isteýde. Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq óz quramyndaǵy memleketterdiń ornyqty damý traektorııasyn qamtamasyz etetin bolady. Jaqyn bolashaqta atalmysh odaqtyń álemdik ekonomıka júıesinde jetekshi ról atqaratynyna senemiz. Elbasymyzdyń elimizdiń Máńgilik El bolý jolyndaǵy strategııalyq baǵytyn jáne jańashyl bastamalaryn qoldaý árbir qazaqstandyqtyń azamattyq paryzy dep bilemiz. Qyzylorda.

О́nim sapasy – ortaq múddemiz

Nadejda MATRIýKOVA, «Baıan sulý» kondıter fabrıkasynyń bas tehnology. Bizdiń «Baıan sulý» kondıter fabrı­ka­sy sekildi ónim óndi­re­tin iri kásiporyn úshin Eýrazııalyq ekono­mıkalyq odaqtyń qu­ry­lýy óte qolaıly boldy. Keden odaǵy qurylǵanda da osylaı qýanǵan edik. Sebebi, óndirgen ónim tutynýshysyna jetpese, kásiporyn turalaıdy, shyǵynǵa batady. Al Reseı men Belarýs Respýblıkasy bizdiń kásiporyn úshin naǵyz naryq aılaǵy boldy. Qazir jalpaq Reseıdiń túkpir-túkpirine bizdiń «Baıan sulý» kám­pıtteri barady. Kedennen ke­der­gisiz ótemiz. Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq shartyna úsh el memleketi basshylarynyń qol qoıýy tarıhı oqıǵa bolyp sanalady. Odaq týraly shart kúshine enetin aldaǵy jyldan bastap, ekonomıkalyq qatynastar burynǵydan da beter jandanatyn bolady. Reseı naryǵy óte keń. Bul ekonomıkalyq odaq naryǵynan biz aldymen báseke kúterimiz anyq. Olardyń kondıterlik ónim shyǵaratyn kásip­oryndarynyń ónimi Qazaqstanǵa keledi, biz olarǵa shyǵaryp jatyrmyz. Qaıda da bolsa tutynýshy sapaly ónimdi ǵana tańdaıdy. Sondyqtan sapa úshin kúres burynǵydan da kúsheıe túseri anyq. Al ol úshin bizdiń kásip­orynnyń eshkimnen de kem túspesi anyq. Sońǵy jyldary bizdiń fabrıka jelileri artyp keledi, jańa ónimder shyǵarýdy bir sátke umytpaımyz. Ozyq tehnologııa, sapaly shıkizat ákelý tehnologtar men kásiporyn basshylyǵynyń nazarynda. Eýrazııalyq ekono­mıkalyq odaq sheńberindegi kásip­oryndardyń sapaly ónim úshin bir-birinen úırenetin tustary da az bolmaıdy. Olardaǵy mamandar men dızaınerlerdi múmkin biz shaqyrarmyz, bizdiń de olarǵa úıreterimiz bar. Ekonomıkalyq odaq elderindegi áriptesterdiń ortaq baǵyty sapa men tutynýshy múddesinen shyǵý bolmaq. Tuty­nýshy utsa, jaqsy ómirdiń ornyǵýy dep uǵyńyz. QOSTANAI.

Bir-birimizden úırenerimiz kóp

Anvar ShAIHÝTDINOV, «QaınarMunaıGaz» basqarmasynyń munaı óndirý operatory. Reseı – bizdiń ejelden kórshimiz ǵana emes, ekonomıkalyq baı­lanys ornatqan stra­tegııalyq áriptesimiz. En­di mine, Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq shartyna qol qoıylǵannan keıin Reseımen jáne Belarýs Respýblıkasymen ekonomıkalyq  baılanysymyz burynǵydan da jandana túsedi. О́zim on jylǵa jýyq merzimnen beri jumys jasaıtyn otandyq kompanııa – «EmbiMunaıGaz» ak­sıonerlik qoǵamy Reseıdegi mu­naı-gaz ónerkásibiniń irgeli ká­sip­oryndarymen áriptestik, isker­lik baılanysty nyǵaıtyp otyr. Sońǵy jyldary ásirese, Reseıdegi «Tatneft» kompanııa­symen ara­daǵy tájirıbe almasý jıiledi. Bi­z­diń munaıshylar kórshi eldiń munaı-gaz ónerkásibi salasynda jańadan shyǵarylǵan arnaýly tehnıkalar men tehnologııalarmen keńinen tanysýǵa múmkindik aldy. «Tatneft» kompanııasyna tájirıbe almasý úshin árip­testerimmen birge men de baryp keldim. Eki el­diń munaı óndirý salasynda qoldanylatyn jańa tehnologııalar da uqsas, arnaýly tehnıkalar da birdeı deýge bolady. Degenmen ár elde jer qyrtysy árqıly bolyp keledi, sonymen birge, mol munaı Qazaqstan men Reseıde ártúrli tereńdikten alynady. Mine, osyndaı jaǵdaıda jańa tehnologııalardy qoldanýdyń san alýan nusqalaryna qanyǵý kásibı biliktiligimizdi arttyrýǵa septigin tıgizdi. Kórshi eldiń munaı kompanııa­synan jetekshi mamandar bizdiń munaı óndirý ádisterimizben tany­syp, keı tustarda bizden úıre­nýge bolatynyna kóz jetkiz­di. Mine, osylaısha, biz – qazaq­stan­dyq munaı­shylar reseılik árip­tes­terimiz­den, olar bizdiń tájirı­bemiz­den  úırenýge umtylyp kele­miz. Eki el munaıshylarynyń osy árip­testigi Eýrazııalyq ekonomı­ka­lyq odaqqa múshe bolǵannan soń odan ári bekı túsetinine tolyq senimdimin. Atyraý oblysy, Qyzylqoǵa aýdany.