Oqıǵaǵa oraılas oı
Qalpen ESETOV,
«Aqtaý halyqaralyq teńiz-saýda porty» UK» AQ normalaý jáne eńbekaqy bóliminiń basshysy.
Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq týraly shartqa qol qoıýdy úlken tarıhı oqıǵa dep esepteımin. Elbasy 20 jyl boıyna aıtyp kelgen ıdeıa ózin jan-jaqty tanytyp, moıyndatqandyqtan keıin qabyldandy dep oılaımyn. Alyp ǵalamdyq ózgerister, túrli daǵdarystar kılikken zaman ótinde kórshi elder ózara tatý bolyp, bir-birimizge kómektese tirlik etkenimiz durys. Qazaqstanda jylyna 80 mln. tonna munaı óndiriledi, sonyń 13-15 mln.-y ǵana ishki qajettilikterge jumsalady, al 20-30 mln. tonnaǵa tarta bıdaıdyń 10 mln. tonnasy qazaqstandyqtardyń tutynýyna jetip jatyr. О́zimizden artylǵan nemese ózimiz óndirgen dúnıelerdi satý úshin laıyqty seriktes kerek-aq qoı.
Endi Reseımen kedendik salyq alynyp tastalady. Bul naryqtyq qatynastyń erkin júrýine jol ashady. Osydan 5-6 jyl buryn «Kemeler qozǵalysyn basqarý júıesi» bólimin ashtyq. Bul ózimiz jaqsy biletin MAI qyzmeti sekildi, kemelerdiń júrisin, qozǵalysyn rettep, qadaǵalaýmen aınalysady. Osy bólimde jumys jasaıtyn shtýrmandardy Reseıden aldyrdyq. Qazir olar vahtalyq ádispen jumys jasaýda. Olardyń dıplomdarymen bizde jumys jasaý, kvota máselesi qıyndyq týdyrǵan edi, endi bul másele de óz sheshimin tabady. Sondyqtan, odaq degenge úreılenip emes, jaqsylyqtarǵa jetkizedi degen úmitpen qaraý kerek.
AQTAÝ.
Oqshaýlaný kim-kimge de tıimsiz
Aıgúl KEMELBAEVA,
jazýshy.
Prezıdent N.Á.Nazarbaev Eýrazııalyq odaq tek ekonomıkalyq bolýy kerek dep basa aıtty. Elimizdiń órkendeýi men kókjıegi, múmkindikteri keńinen damýyn oılasaq, bizge úlken naryq kerek ekeni aqıqat. Sol jaǵy keńeıedi desedi. Ekonomıst-sarapshy emespin, biraq onyń paıdaly jaqtary kóp bolatynyn túısigim sezedi.
Iá, búginde álem tutas jańǵyrýda. Osy oraıda, bul odaq tek ıntegrasııalyq negizdegi ekonomıkalyq birlestik bolyp qalady dep úmittenemin. Demokratııalyq baǵytta damysa, paıdasy shashetekten ekeni taǵy anyq.
Áýeli Jaratýshy bir qudaıdyń qudiretimen ulttyq rýh pen qorǵaýshy uly kúshterdi shaqyratyn ımannyń kúsheıýi qazaq halqyn qandaı qaýipten bolsyn aman saqtap, alyp shyǵýǵa tıis.
ASTANA.
Integrasııadan utarymyz kóp
Muhamet AIаZBAEV,
«Petropavl qubyr zaýyty» JShS dırektorynyń orynbasary.
Astana qalasynda Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqty qurý týraly shartqa qol qoıylýyn júrekjardy qýanyshpen qarsy alǵandardyń biri ekenimdi jasyrmaımyn. Qazaqta «aralaspasa aǵaıyn da jat bolady» degen tamasha qanatty sóz bar. Búgingideı jahandaný dáýirinde birlese is-qımyl jasaý arqyly ǵana qıyndyqtardy jeńetinimizdi túsinetin mezgil jetti. Sol sebepti 170 mıllıon adamdy biriktiretin áleýeti zor tutyný naryǵyna aıqara jol ashylyp, alyp ıntegrasııa sheńberinde ekonomıkalyq, saýda-sattyq baılanysynyń jańasha túzilim alatynyna senimdimin.
Soltústik Qazaqstan oblysy kórshi memlekettiń Omby, Túmen, Qorǵan óńirlerimen shektesedi. Odaq kezinen beri saýda-sattyq baılanysymyzdy bylaı qoıǵanda, aǵaıyndarymyz, quda-jekjattarymyz turatyndyqtan, «aýylymyz aralas, qoıymyz qoralas». Qazir olardyń júrip-turý, kelip-ketý máseleleri áldeqaıda jeńildenip, ózderin bir elde ómir súretindeı erkin sezinedi. Muny bir artyqshylyq desek, ekinshiden, úılestirilgen ekonomıkalyq saıasattyń arqasynda taýarlardyń, qyzmetterdiń, kapıtal men jumys kúshiniń erkin qozǵalysyna múmkindikter týdyryldy. Úsh memlekettiń prezıdentteri de terrıtorııalyq tutastyqqa eshqandaı nuqsan kelmeıtinin, saıası mindetter qoıylmaıtynyn, odaqtyń basty maqsaty biryńǵaı rynok túzýdi, ekonomıkalyq strategııalyq áleýetti arttyrýdy, ıntegrasııalyq qarym-qatynastar kókjıegin keńeıtýdi ditteıtinin málimdedi.
Bizdiń kásiporyn qazirdiń ózinde eýrazııalyq ekonomıkalyq ıntegrasııanyń basymdyqtaryn aıqyn sezinip otyr. Shyny kerek, el ishinde daıyn ónimderimizdi ótkize almaı tyǵyryqqa tirelgen kezderimiz kezdesken. Sóıtsek, kórshi elden bolat qubyrlarǵa degen suranys biz oılaǵannan da mol bolyp shyqty. Qubyrlarǵa ishten shirýge qarsy qorǵanys qabaty ornatylyp, syrtyna jylý ótkizbeıtin penopolıýretan oralyp, sapa jaıyna erekshe mán berildi. Nátıjesinde Qazaqstanmen qatar Reseı Federasııasynyń da sapalyq talǵamyna saı keletin ónimder brendine ıe boldyq. Kásiporynnyń qadamdary Chelıabi metall óńdeýshileriniń de erekshe qyzyǵýshylyǵyn týdyryp, 3 myń tonna jiksiz bolat qubyrlaryn satyp aldy. “Achımgaz” AQ 12 shaqyrym qubyrmen jabdyqtaý shartyn jasasty.
Soltústik Qazaqstan oblysy.
Keleshektiń kemel kelisimi
Ásel BIMYRZAEVA,
Atatúrik atyndaǵy mektep-gımnazııanyń muǵalimi.
Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq qurý týraly shartqa qol qoıylǵan kúndi tarıhı kún dep aıtýǵa bolady. Bul atalǵan shart Qazaqstan, Reseı jáne Belarýs syndy úsh eldiń ekonomıkasyna, ásirese, kólik, energetıka, agroónerkásip salalarynyń teń quqyqty damýyna, shynaıy básekelestikti óristetýge úlken yqpalyn tıgizedi degen senimnen jasalǵan dúnıe dep bilemin. Qazirgi tańda elderdi ekonomıkalyq múdde jıirek toǵystyrýda desek, bul turǵyda jasalatyn ıgilikti sharalar da eldiń bolashaǵy úshin qyzmet etetinin aıtýymyz kerek.
Atalǵan ıdeıa – qajettiligi dáleldenip, tıimdi tustary jan-jaqty saralanǵan qozǵaýshy kúsh. Sheteldermen udaıy ekonomıkalyq qatynasta, baılanysta bolý saýda-sattyqtyń, naryqtyń, óndiristiń, ınvestısııalyq jobalardyń júzege asyrylýy, saıyp kelgende, el ekonomıkasynyń erteńi eren ekenin kórsetkendeı. Sondyqtan da elimizdiń órkendep ósýine mol yqpal etetin odaqtyń keleshegi kemel bolǵaı degim keledi.
TÚRKISTAN.
