Jýyrda Qazaqstan, Reseı jáne Belarýs Prezıdentteri Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq qurý týraly shartqa qol qoıdy. Bul ekonomıkalyq yqpaldastyq elimizdegi iri kásiporyndardyń jańa tynysyn ashady dep oılaımyn. Onyń qatarynda «О́skemen kondensator zaýyty» AQ ta bolýy tıis.
Tarıhqa sál sheginis jasasaq, Keńes Odaǵy tusynda elektr jelilerindegi shyǵyndardy qalpyna keltirýge arnalǵan alǵashqy kondensatorlar 1932 jyly paıda boldy. 1950-jyldardyń basynda energetıka salasynyń qaryshty damýyna baılanysty kondensatordy tutyný aıtarlyqtaı ósti. Alaıda, kóptegen qalalardyń óndirisi qajetti kondensator mólsherimen qamtamasyz etýge qaýqarsyz bolatyn. Osyǵan oraı qýatty kondensatorlar serııasyn shyǵarýǵa arnalǵan mamandandyrylǵan zaýyt qurylysyn salý jóninde úkimettik sheshim qabyldanǵany belgili.
Alǵashynda Tom qalasyna salynbaq bolǵan kondensator zaýytynyń qurylysy keıin О́skemenge aýysady. Sebebi, 1952-1953 jyldary Tom shaharynda mundaı iri jobany júzege asyrarlyq áleýet joq bolatyn. Al О́skemende bul kezde sý elektr stansasynyń qurylysy aıaqtalǵan edi. Osylaısha, Ertistiń oń jaǵalaýynan 6 jyl boıy salynǵan qurylys 1959 jyly alǵashqy ónimin berdi. Tuńǵysh ret kondensator óniminiń 62 dana tájirıbelik-synaqtyq legi shyǵaryldy. Al sol jyldyń shilde aıynda tuńǵysh ónim retinde 1 myń dana kondensator serııasy daıyndaldy. Sol ýaqyttan beri Kendi Altaı óńirindegi tuńǵysh ári biregeı elektrotehnıkalyq ónerkásip kondensatordyń túrli ónimderin óndirip keledi.
1992 jyly memlekettik kásiporyn ashyq aksıonerlik qoǵam bolsa, 2004 jyldan bastap aksıonerlik qoǵam retinde jumys isteýde.
Kásiporynnyń eń úlken naryǵy Reseı Federasııasy bolyp tabylady. Bul rette zaýyt kórshi eldiń birqatar akkredıtasııalyq kýálikteri men sertıfıkattaryna ıe.
«О́skemen kondensator zaýyty» AQ sapaly basqarý júıesi 2004 jyly Nıderlandynyń KEMA sertıfıkatyna ıe bolyp, halyqaralyq talaptarǵa saı keletini anyqtaldy. Kondensator óndirisiniń tehnologııasyn jetildirý maqsatynda 2004 jyldan bastap kásiporyndaǵy elektrli termıkalyq kondensator óndirisi damytyldy. О́ndiristik úderisterdi avtomattandyrý maqsatynda japonııalyq «AMADA» joǵary tehnologııaly kesheni satyp alyndy. 2005 jyly qýaty 3000 kVar-ǵa deıin jetetin jańa elektrli termıkalyq qýatty kondensator serııasy daıyndaldy. Odan beri de túrli qýatqa ıe ónimder ázirlep kele jatqan О́skemen kondensator zaýytynyń joǵary tehnologııasy men sapasy eńbek ónimdiligin arttyrýǵa múmkindik beredi.
2013 jyly Máskeýde ótken Reseıdiń elektr jelileri jónindegi kórmege qatysyp, О́skemende Zaporoje zaýytyndaǵy áriptesterimizben birge tehnıkalyq semınar ótkizgen bolatynbyz. Bıyl naýryz aıynda Qazan qalasyndaǵy «Energııa. Resýrsty únemdeý» atty 15 halyqaralyq mamandandyrylǵan kórmege, sáýir aıynda Germanııanyń Gannover qalasynda ótken Hannover Messe álemdik iri óndiristik kórmesine qatystyq. Halyqaralyq kórmeler men jármeńkelerge qatysý ıntegrasııalyq baılanystarǵa jol ashady.
Eýrazııalyq ekonomıkalyq ıntegrasııanyń paıdasy joǵary bolady dep úmittenemiz. Biz óz ónimimizdi Reseıge únemi tasymaldap kelemiz. Sebebi, Keńes Odaǵy kezinde kondensator jáne kondensator qurylǵylaryn óndirýmen aınalysatyn jalǵyz kásiporyn boldyq. Sondyqtan alys jáne jaqyn shetelderge óz ónimderimizdi tasymaldadyq. Bizdiń ónimimiz 25 alys shetelge jiberiletin. Keńes Odaǵy ydyraǵan soń zaýyt ónimderin TMD elderi aýmaǵyna shyǵarý jolǵa qoıyldy.
О́ndiris óniminiń jalpy kólemi ótken jyly 1 mıllıard 820 mıllıon teńgeni qurady. Búgingi tańda zaýytta 390 adam jumyspen qamtylyp otyr. Olardyń ortasha eńbekaqysy aǵymdaǵy jyldyń sáýir aıynda 85 991 teńgege teń boldy. О́nimdi Reseı, Ýkraına, Belorýssııa, О́zbekstan jáne Qyrǵyzstan elderine tasymaldaımyz.
Bıyl kondensator ónimderine suranys ótken jylmen salystyrǵanda, tómendedi. Oǵan álemdik naryqtaǵy túrli jaǵdaılar áser etti. Sondyqtan, Reseı biz úshin úlken naryq bolyp otyr. Osyǵan deıin de ónimimizdiń 70 paıyzdaıy Reseıge tasymaldanatyn. Odan keıingi oryndarda Belarýs, Ýkraına tur. Al elimiz zaýyt óniminiń 30 paıyzǵa jýyǵyn ǵana tutynady. Bul otandyq kásiporyn úshin ekonomıkalyq ıntegrasııanyń paıdaly ekenin kórsetedi.
Vladımır AKSENEV,
«О́skemen kondensator
zaýyty» AQ bas dırektory.
Shyǵys Qazaqstan oblysy.
