Qazaqstan • 05 Qańtar, 2023

Tasqa qashalǵan tarıh

490 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Áý bastan taǵdyry tasqa qashalǵan ha­lyqpyz. Qasıetti qonys О́túkende týyn tikken kóne túr­ki jurtynan qalǵan Bilge qaǵan, Tonykók, Kúltegin jazba eskert­kishteri sony aıǵaqtaıdy. Baı­kal­dan Balqanǵa deıingi ulan-ǵaıyr keńistiktiń óne boıynda eńse tiktegen balbaldar men qulama jartasta bederlengen sýretter de baıyrǵy dáýirlerdiń qupııasyn arqalaǵan habarshylar ispetti.

Tasqa qashalǵan tarıh

Olarda bádizdelgen kıeli sózder, jumbaq tańbalar, tylsym beıneler babalarymyzdyń tirshiligi men tanymy, erligi men eldigi týraly maǵlumat berip qana qoımaı, san yqylym zamanalar kóshindegi qıly shaqtarda olardyń rýhy moıymaýyna, týy jyǵylmaýyna zor septigin tıgizip otyrdy. Árige barmaǵannyń ózinde, «aqtaban shubyryndy, alqakól sulama», «qaıyń saýǵan», «aýa kóshý», «asyra silteý bolmasyn, asha tuıaq qalmasyn» sekildi sóz tirkesterinde tańbalanǵan zobalań kezeńderdiń de tasqa túsken belgileri bar. Ondaı kepıetti oryndarǵa zııarat etý áste de putqa tabynýshylyqty bildirmeıdi, «ólige ıman, tirige bereke bere gór» degen duǵa-tilektiń durystyǵyn ısharalaıdy. Adamzattyń júrip ótken jolyna úńilsek, kez kelgen halyqtyń tarıhı taǵdyr-talaıynda jarqyn sáttermen birge, taýqymetti tustar, oırandy oqıǵalar kezdesetinin kóremiz. Ondaı syn saǵat bizdiń basymyzǵa da myqtap tóndi.

Qańtar qyrǵyny – tilmen aıtyp jetkisiz aýyr, azaly qasiret. Eldigimizge qaskóı kúshterdiń josyqsyz jaýyzdyǵynan qan tógildi, dúnıe búlindi, jurt qaıǵyrdy. 1986 jylǵy Jeltoqsan silkinisiniń kýási bolǵan, egemendigimizdiń elesi kezgen Respýblıka alańynda endi «Barmyz ba, joqpyz ba?» degen gamlettik saýal memlekettigimizge qatysty qoıyldy. Sondaı qysyltaıańda ulttyń uıysyp, beıbastaq buzaqylarǵa jumyla toıtarys bergendiginiń arqasynda tynyshtyq ornady. Aq pen qara túster ushtastyrylyp, qarańǵydan jaryqqa qaraıǵy umtylysty meńzeıtin «Taǵzym» memorıaly jazyqsyz qurbandardy eske alatyn, sondaı-aq tarıhymyzdyń ashy sabaǵynan taǵylym túıetin orynǵa aınalatyny anyq. Munda el shejiresinde eleýli iz qaldyrǵan bılerimiz ben batyrlarymyzdyń, abyzdarymyz ben aqyndarymyzdyń qashap jazylǵan ónegeli paıymdary keleshek urpaqtyń mundaı aýyrtpalyqty bastan keshirmeýine túzý baǵdar silteıdi.

El eńsesiniń bıik bolýy – barshamyzdyń izgi nıetimizge baılanys­­ty. Memleket basshysy Q.Toqaevtyń «Táýelsizdik bárinen qymbat» degen tujyrymdy sózi árbirimizdiń kókeıimizde turǵany abzal. О́ıtkeni sol qasterli qundylyǵymyzdy tosyn qaýip-qaterden saqtaı otyryp, qoǵamdyq ymyra men yntymaqty nyǵaıtqanymyzda ǵana Prezıdentimiz murat tutqan ádiletti Qazaqstanǵa birlesip qol jetkize alamyz. 

 

Erlan SYDYQOV,

L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń rektory, akademık