Desek te, elimizde orta eseppen jylyna shańyraq kótergen 140 myń otbasynyń 34,4 paıyzy ajyrasyp tynady. Otbasylardyń qııýy qashýynyń sebebi kóp. Sonyń biri ári bastysy – turmystyq quqyq buzýshylyq. Iаǵnı ashýdyń sońy álimjettikke ulasyp, densaýlyqqa qasaqana aýyr zııan keltirýdiń kesiri kóp. Byltyr osyndaı fakti Shyǵys Qazaqstan oblysynda kóp tirkelgen bolsa, qara tizimdi Almaty, Qaraǵandy, Pavlodar, Qostanaı óńiri jalǵaıdy.
Jaqynda áleýmettik jelide jurttyń jaǵasyn ustatqan oqıǵa da Almaty oblysynda bolǵan. Jańa jyl keshinde kúıeýi 5 balasynyń kózinshe áıelin aıaýsyz soqqyǵa jyqqan. Eki kún boıy taıaq jegen kelinshek hat jazyp, óz-ózine qol salmaq bolady. Abyroı bolǵanda, jábirlenýshi aman qalypty.
Bul jyl bastalǵaly tirkelgen bir ǵana fakti emes. Sońǵy bir aptada «Qorǵaý-Astana» daǵdarys ortalyǵynan 15-ke jýyq kelinshek kómek suraǵan. «Biletinim – bir toǵyz, bilmeıtinim – toqsan toǵyz» demekshi, ár shańyraqtyń esiginiń artynda qalyp jatqan qanshama turmystyq quqyq buzýshylyq deregi bar. Buǵan turmystyq zorlyq-zombylyqtyń jaı-kúıin taldaý jumystarynan-aq kóz jetkizýge bolady.
Muny elimizdegi árbir ekinshi qylmysty erkekter mas kúıinde jasaıtynyn, zańsyz áreketterdiń 70-75%-y turǵyn úıde tirkeletininen-aq túsiný kerek. Otbasylyq-turmystyq quqyq buzýshylyqtyń 80 paıyzy erli-zaıypty nemese azamattyq nekedegi azamattar arasynda jasalady. Sondyqtan bul máseleni Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev «Ádiletti memleket. Birtutas ult. Berekeli qoǵam» Joldaýynda kóterip, «Otbasylyq zorlyq-zombylyqqa kóz juma qaraýǵa bolmaıdy. Otbasynda oıran salatyndar jazaǵa tartylmasa, olar odan beter basynyp ketedi. Al japa shekkender múldem qorǵaýsyz qalady. Mundaı áreketter úshin jazany kúsheıtetin kez keldi dep sanaımyn. Zardap shekken jandar eldiń sózinen nemese bireýdiń qysym jasaýynan qoryqpaýy qajet. Sondyqtan, polısııa qyzmetkerleri olarmen óte muqııat jumys júrgizip, tıisti sharalardy qoldanýy kerek», degen edi.
Jaqynda Otbasy ınstıtýtyn zertteý ortalyǵy shańyraqtaǵy negizgi problemalardy anyqtaý jáne otbasy saıasatyn jetildirý maqsatynda «Qazaqstandyq otbasylar-2022» ulttyq baıandamasyn kópshilikke tanystyrdy. Qujatta memlekettik-áleýmettik qoldaý, otbasyndaǵy ózara qarym-qatynas jáne ata-ana bolý mártebesi jan-jaqty saraptalǵan. Buǵan qosa otbasyn qoldaý ortalyqtarynyń qyzmeti saralanady.
«Baıandamada otbasy saıasatyn iske asyrýdaǵy aǵymdaǵy jaǵdaıdyń taldaýy men zańnamadaǵy problemalar, memlekettik ınstıtýttardyń, sondaı-aq otbasyn qoldaý ortalyqtarynyń qyzmeti zerdelendi. Sondaı-aq az qamtylǵan otbasylardy memlekettik áleýmettik qoldaý máseleleri qaralyp, ata-ana bolý mártebesin qalyptastyrý jáne balalardy tárbıeleý erekshelikterine taldaý jasaldy. Sonymen qatar otbasy ınstıtýtynyń ózgerýi, otbasy saıasatyn iske asyrýdyń halyqaralyq tájirıbesi, bala tárbıesindegi ákeniń róli, áıelder men otbasy ınstıtýtynyń sybaılas jemqorlyqtyń aldyn alýǵa jáne oǵan qarsy is-qımylǵa yqpaly zertteldi», dedi Otbasy ınstıtýtyn zertteý ortalyǵynyń jetekshisi Juldyz Battalova.
Ishki ister mınıstrliginiń deregine súıensek, jyl saıyn turmystyq zorlyq-zombylyq faktileri boıynsha 100 myńnan astam ótinish túsedi. Biraq jábirlenýshilerdiń 60 paıyzy quqyq buzýshylarǵa qatysty sharalar qabyldaýdan bas tartady eken. Al sarapshylardyń pikirinshe, kóbine áıelder mundaı sheshimdi kúıeýiniń qarjylaı qoldaýynan aıyrylyp qalamyn dep qabyldaıdy. Osyǵan baılanysty quqyq qorǵaýshylar turmystyq zorlyq-zombylyq týraly zań qatańdatylmasa, eldegi áleýmettik-turmystyq saladaǵy bul kórsetkishter ózgermeıdi dep otyr.
Zeıin ERǴALI,
«Egemen Qazaqstan»
